Czy związki zawodowe są nadal potrzebne? Dr Jan Czarzasty gościem Trójki

Czy związki zawodowe wciąż są potrzebne, czy ich rola należy już do przeszłości? Dyskusję o ich znaczeniu na polskim rynku pracy ponownie rozbudziło porozumienie w Poczcie Polskiej, które zakończyło wielomiesięczny spór zbiorowy. Dokument podpisali przedstawiciele zarządu oraz 50 organizacji związkowych działających w spółce. Jaką siłę mają dziś związki zawodowe w przedsiębiorstwach państwowych i prywatnych? Czy skutecznie bronią praw pracowników? O opinie i osobiste doświadczenia zapytamy słuchaczy Trójki. Gościem audycji był dr Jan Czarzasty ze Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie. 

Polecane podcasty

Klub Trójki

Publicystyka

"Związki zawodowe to nadal największe organizacje społeczne w Polsce"

Związki zawodowe wciąż pozostają jednymi z największych organizacji społecznych w Polsce, jednak ich pozycja jest dziś znacznie słabsza niż w latach 90. Jak zauważa dr Jan Czarzasty, w okresie transformacji ustrojowej odgrywały istotną rolę w negocjowaniu warunków restrukturyzacji przedsiębiorstw i ochronie pracowników przed skutkami redukcji zatrudnienia. To dzięki ich działalności w wielu zakładach wprowadzano programy dobrowolnych odejść oraz inne rozwiązania osłonowe. 

 - Związki zawodowe to nadal największe organizacje społeczne w Polsce. Można powiedzieć, że mają realną siłę, jeżeli popatrzymy na duże związki, głównie z sektora publicznego, jak chociażby ZNP. Patrząc w takiej długiej perspektywie, to jest siła znacznie, znacznie niższa niż z czasów świetności, że tak powiem, czyli lat 90., kiedy związki miały dużo do powiedzenia. Kiedy następowała restrukturyzacja, na przykład zmiany własnościowe, w przemyśle była konieczność redukcji zatrudnienia, to związkom pracownicy zawdzięczali programy dobrowolnych odejść, programy osłonowe i tym podobne - mówi dr Jan Czarzasty. 

Polecane podcasty

Klub Trójki

Związki zawodowe i ich znaczenie we współczesnej Polsce. Audycja Anny Kowalczyk

"Dziś wygląda to zupełnie inaczej"

Zdaniem eksperta współczesne związki zawodowe muszą mierzyć się z zupełnie innymi wyzwaniami niż trzy dekady temu. Jedną z najważniejszych przeszkód jest otoczenie prawne, które nie zawsze zapewnia działaczom związkowym skuteczną ochronę. Jak podkreśla dr Czarzasty, zdarzają się przypadki zwalniania osób pełniących funkcje związkowe, mimo że formalnie podlegają one szczególnej ochronie. 

 - Dziś wygląda to zupełnie inaczej. Mamy też, że tak to nazwijmy, otoczenie prawne, które niestety specjalnie działalności związkowej nie sprzyja. To jest chociażby kwestia tego, że ochrona prawna, którą teoretycznie działacze związkowi mają, wydaje się niewystarczająca. Znamy takie przykłady, że działacz związkowy, mimo że jest chroniony przez to, że jest funkcyjny, na przykład przewodniczący organizacji związkowej, jest zwalniany - mówi gość audycji "Porozmawiajmy: 22 i siedem Trójek"

 Problemem pozostaje również czas oczekiwania na rozstrzygnięcia sądów pracy. Nawet jeśli zwolniony pracownik ma mocne podstawy do zakwestionowania decyzji pracodawcy, dochodzenie swoich praw może trwać latami. W ocenie eksperta przewlekłość postępowań osłabia skuteczność ochrony przysługującej działaczom związkowym. 

 -  I dochodzi do tego, że z góry wiadomo, że jest to działanie bezprawne. Potem włącza się do tego sąd pracy, ale sądy pracy działają tak, jak działają. Chodzi o to, że można sobie czekać na wyrok, o którym z góry można powiedzieć, że będzie korzystny dla osoby niesłusznie zwolnionej. Ale no cóż, trzeba na niego czekać dwa, trzy lata – mówi gość audycji.