Niezwykłe odkrycie w Warszawie. Nieznany ołtarz sprzed 450 lat wydobyty z podziemi

Po 82 latach od zakończenia Powstania Warszawskiego stołeczne podziemia wciąż ujawniają niezwykłe znaleziska. Sensacyjnym odkryciem są fragmenty XVI-wiecznego ołtarza autorstwa Jana Michałowicza z Urzędowa, odnalezione w sierpniu w podziemiach kościoła na Nowym Mieście w Warszawie.

W sierpniu, podczas oględzin podziemi kościoła pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny na Nowym Mieście w Warszawie, pracownicy Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków zwrócili uwagę na zdeponowane tam elementy wyposażenia kościoła. We współpracy z doktorem Piotrem Jamskim i doktorem Marcinem Zglińskim - historykami sztuki Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk, odkryli fragmenty ołtarza z połowy XVI wieku. 

Polecane podcasty

Terra Kultura

Kultura

Według oceny badaczy fragmenty ołtarza pochodzą z ok. 1565-1580 r. a jego twórcą był Jana Michałowicza w Urzędowa. Michałowicz był wybitnym rzeźbiarzem i architektem polskiego renesansu. Na niezachowanym epitafium nazwano go "polskim Praksytelesem". Jego nagrobki znajdziemy między innymi na Wawelu, w Poznaniu i Łowiczu. Dotąd nie znano żadnego ołtarza jego autorstwa.

"Wciąż odkrywamy w podziemiach nowe znaleziska"

- To bardzo ważny dzień dla świata konserwatorskiego, bo oto po 82 latach, od czasu zakończenia Powstania Warszawskiego, wciąż odkrywamy w podziemiach nowe znaleziska. Dzięki żmudnej, ale niezwykle interesującej pracy naukowo-badawczej, odkryto w tym kościele niezwykle znalezisko - fragmenty ołtarza renesansowego dłuta Jana z Urzędowa - powiedziała w poniedziałek Bożena Żelazowską, wiceministra kultury i generalna konserwator zabytków, w czasie briefingu prasowego, podczas którego pokazano odnalezione fragmenty ołtarza. - Dla konserwatorskiego świata, dla naszej nauki i polskiej kultury jest to niezwykłe znalezisko - dodała.

Na przełomie sierpnia i września, w trakcie prac w podziemiach kościoła, odnaleziono około 20 procent ołtarza wyrzeźbionego z wapienia pińczowskiego.

- Gdy kolega zszedł do krypty, to okazało się, że są tutaj różne rzeczy. Sukcesywnie odgruzowując części podziemi, odsłanialiśmy kolejne rzeczy i nagle popatrzyła na nas rzeźba z twarzą Pana Jezusa. To była wielka niespodzianka. Odgruzowywaliśmy dalej tę przestrzeń, odkrywając kolejne rzeźby - opowiadał o kulisach odkrycia dr Marcin Zgliński z Instytutu Sztuki PAN.

Obecnie podziemia kościoła, w związku z koniecznością przeprowadzenia pilnego remontu, zostały uporządkowane, a wszystkie wydobyte elementy o wartości historycznej wstępnie oczyszczono i umieszczono w tymczasowym lapidarium. Wszystkie prace są prowadzone pod nadzorem Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Marcina Dawidowicza, który dodatkowo wspiera finansowo proces badań i dokumentacji zabytków ruchomych stanowiących historyczne wyposażenie świątyni.

W Kościele pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Warszawie odnaleziono fragmenty ołtarzu z z połowy XVI w./ Foto: PAP/Radek Pietruszka

Naukowcy przypuszczają, że ołtarz trafił do kościoła Nawiedzenia NMP dopiero po końcu XVIII w. lub w XIX wieku. W dwudziestoleciu międzywojennym znajdował się on w nawie bocznej kościoła. Lokalizację i wygląd ołtarza przed wybuchem II wojny światowej naukowcy ustalili na podstawie fotografii znajdujących się w archiwum PAN.

Kościół pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny ufundowała księżna Anna Mazowiecka. Świątynia zbudowana w latach 1409-1411 była zburzona dwa razy, w czasie potopu szwedzkiego i Powstania Warszawskiego. Po zniszczeniach II wojny światowej kościół ponownie odbudowano w 1956 r. (w stanie surowym). Podczas prac nad wystrojem wnętrza, które trwały do lat 70., zachowano wyjątkowe walory architektoniczne, zwłaszcza gwiaździste sklepienie i gotyckie łuki.