Dzieła Mirgi-Tas i Nikity Kodana w kolekcji Muzeum Narodowego w Gdańsku

Nowe dzieła, które trafiły do Muzeum Narodowego w Gdańsku to "Delia Grigore” Małgorzaty Mirgi-Tas z 2024 roku i "The Veil of Irpin” Nikity Kadana z 2023 roku.

Praca "Delia Grigore” to wielkoformatowy portret wykonany techniką tekstylno-malarską. Przedstawia rumuńską pisarkę, badaczkę i działaczkę romską Delię Grigore. To jedna z ważniejszych postaci współczesnego ruchu emancypacyjnego Romów w Europie. Małgorzata Mirga-Tas, która reprezentowała Polskę na 59. Biennale Sztuki w Wenecji w2022 roku, od lat rozwija język ikonografii romskiej, w której wątki feministyczne, społeczne i historyczne splatają się z indywidualnymi biografiami.

Głos oddany kobietom, które kształtują pamięć i kulturę

 W portrecie Delii Grigore artystka oddaje głos kobietom, które kształtują kulturę i pamięć swojego narodu, redefiniując jego miejsce w europejskiej wspólnocie. Użycie tkanin – tradycyjnie kojarzonych z kobiecą pracą – zyskuje tu wymiar symboliczny: to gest przywracania widzialności, troski i czułości w przestrzeni sztuki współczesnej. Włączenie tej pracy do kolekcji NOMUS wzbogaca ją o perspektywę romską i kobiecą, poszerza narrację o współczesnej tożsamości, pamięci i solidarności. 

Z kolei rzeźba "The Veil of Irpin” Nikity Kadana powstała podczas rezydencji artystycznej w In Flanders Fields Museum w Ypres – miejscu pamięci I wojny światowej – jako współczesne świadectwo wojny w Ukrainie. Artysta wykorzystał w niej gruz, stal i fragmenty metalu pochodzące z Irpina, miasta zniszczonego przez rosyjskie bombardowania. Z tych elementów stworzył konstrukcję przypominającą zdeformowaną flagę lub chustę zawieszoną na krzyżu, osadzoną na kamiennym cokole z belgijskiego błękitnego wapienia.

Rzeźba - współczesny całun

W interpretacji Kadana to współczesny całun – zimny, metaliczny, pozbawiony wizerunku, ale niosący niewidzialny ślad ludzkiego cierpienia. Materiał dzieła – stal z ruin miasta – sam staje się nośnikiem pamięci i dowodem wojny. Kadan łączy w tej pracy religijną symbolikę z politycznym doświadczeniem przemocy, tworząc dzieło o wymiarze uniwersalnym: pomnik bólu, ale też przetrwania. Nikita Kadan należy do czołowych przedstawicieli ukraińskiej sztuki współczesnej. Jego prace znajdują się m.in. w zbiorach Centre Pompidou w Paryżu, MUMOK w Wiedniu i Pinakothek der Moderne w Monachium.