"Archiwum wahań". Z kuratorką Adą Piekarską o pawilonie na Malta Biennale

Malta Biennale 2026 odbywa się od 11 marca do 29 maja. Hasło przewodnie "CLEAN | CLEAR | CUT" odnosi się do potrzeby głębokiej przemiany świata - oczyszczenia go z toksycznych zjawisk, przywrócenia klarowności myślenia i otwarcia nowych dróg w obliczu kryzysów politycznych, ekologicznych i kulturowych.

Posłuchaj audycji Trójki:

• Rozmowa z Adą Piekarską - kuratorką polskiego pawilonu narodowego na Malta Biennale
• O Crakow Art Week w audycji "Terra kultura"

Malta Biennale po raz drugi

Biennale na Malcie odbywają się po raz drugi. W tym roku można zobaczyć dzieła ponad 130 artystów z 39 krajów w 21 pawilonach tematycznych i 8 narodowych oraz na pokazach indywidualnych. Na biennale zwiedzić można dwa polskie pawilony. Polski pawilon tematyczny i wystawę "Redefining. Polish-Ghanaian Textile Narratives" po raz drugi zorganizowała OmenaArt Foundation.

Z kolei w polskim pawilonie narodowym zaprezentowano wideoinstalację Weroniki Zalewskiej pod tytułem "Archiwum wahań". Kuratorką wystawy jest Ada Piekarska, z którą w audycji "Terra kultura" rozmawiała Agnieszka Obszańska.

Polski pawilon narodowy na Malta Biennale

Projekt polskiego pawilonu narodowego został współfinansowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Miasto Bielsko-Biała - Polską Stolicę Kultury 2026. Opiekę nad pawilonem narodowym na Malta Biennale sprawuje Instytut Adama Mickiewicza. 

Instalacja składa się z dwóch równoległych projekcji. W pierwszej części obejrzeć można fikcyjny teleturniej "Everything Is Clear", w którym występują mechanik, bibliotekarka i młody przedsiębiorca - reprezentanci przekrojowego obrazu polskiego społeczeństwa czasu transformacji. Program celowo prowadzony jest po angielsku - w języku, którym uczestnicy nie posługują się swobodnie.

Drugi kanał buduje nielinearny montaż materiałów z Wytwórni Filmów Oświatowych. Sceny codzienności, drobne gesty i detale przedmiotów układają się w spokojny, powtarzalny rytm, stanowiący wyraźny kontrast dla nerwowego tempa teleturnieju. Animacje artystki wizualnej Mili Nowackiej, oparte na pętli sprzężenia zwrotnego, odsłaniają materialność obrazu i wprowadzają element wizualnego zakłócenia. Zestawienie tych dwóch porządków - proceduralnej logiki gry i relacyjnego, fragmentarycznego archiwum - ujawnia napięcie między wiedzą mierzalną a doświadczeniem przeżytym. 

Ada Piekarska w audycji "Terra kultura"

Kuratorka polskiego pawilonu narodowego mówiła w audycji "Terra kultura", że na otwarciu wystawy pojawiło się wiele osób z Polski. - Ludzie tłumnie odwiedzają nasz pawilon. Co jest dla mnie ważne jako kuratorki - to uważne odwiedzanie. Pokazujemy rzecz nieoczywistą do oglądania, czyli instalację wideo, która wymaga uwagi i poświęconego czasu. Obserwowałam przepływ ludzi tuż po otwarciu i sprawdzałam, jak szybko wychodzą z sali - nie wychodzą, oglądają - mówiła Ada Piekarska. 

- Wybór Weroniki Zalewskiej - artystki, która prowadzi badania artystyczne i jest także poetką - był dość intuicyjny. (...) Przecięłyśmy się przy okazji jednego wydarzenia, które organizowałam w Galerii Bielskiej. Przeprowadziłyśmy kilka dłuższych rozmów i w zasadzie tyle, jeżeli chodzi o nasze doświadczenie współpracy - opowiadała kuratorka.

Gościni Trójki zwróciła też uwagę na przestrzenie, w których powstały pawilony. - Myślę, że to ciekawy i sensowny zabieg, że wszystkie miejsca wystawiennicze znajdują się na terenach zabytków, które turyści i turystki odwiedzają każdorazowo, przylatując na Maltę. Co to nam daje? Nagle okazuje się, że wśród publiczności, która ogląda wystawę sztuki współczesnej, znajdują się również być może osoby, które zazwyczaj niekoniecznie zaglądają do galerii sztuki współczesnej. (...) Myślę, że ten przepływ turystów jest fajną możliwością otwarcia na szeroką, naprawdę szeroką publiczność - uważa Ada Piekarska.

Zapraszamy do wysłuchania całej rozmowy z Adą Piekarską. Można ją znaleźć na stronie internetowej Trójki. 

Ewelina Kołaczek