Polski pawilon wygrywa na Malta Biennale. Wystawę stworzyły artystki z Polski i Ghany

Malta Biennale 2026 odbywa się w dniach 11 marca-29 maja. Hasło przewodnie "CLEAN | CLEAR | CUT" odnosi się do potrzeby głębokiej przemiany świata - oczyszczenia go z toksycznych zjawisk, przywrócenia klarowności myślenia i otwarcia nowych dróg w obliczu kryzysów politycznych, ekologicznych i kulturowych. Dyrektorką artystyczną wydarzenia jest Rosa Martínez, uznana kuratorka o międzynarodowej renomie, która przewodziła najważniejszym imprezom artystycznym na świecie w tym m.in. Biennale w Wenecji czy Biennale w São Paulo.

Posłuchaj audycji Trójki:

• Rozmowa z kuratorką pawilonu polskiego na Malta Biennale 2026 w "Terra kultura"
• Omenaa Mensah o pierwszej edycji Malta Biennale w Trójce

Malta Biennale 2026

14 marca odbyła się ceremonia wręczenia nagród Malta Biennale 2026, podczas której ogłoszono laureatów Maltańskiego Sokoła (The Maltese Falcon) - głównej nagrody jednego z najważniejszych wydarzeń sztuki współczesnej w regionie Morza Śródziemnego. Za najlepszy pawilon uznano polski pawilon tematyczny, który prezentował wystawę "Redefining. Polish-Ghanaian Textile Narratives", przygotowana przez OmenaArt Foundation.

O przyznaniu nagrody zdecydowało międzynarodowe jury w składzie: niezależny kurator i krytyk sztuki Gerardo Mosquera, artystka wizualna Monica Narula oraz kuratorka i wykładowczyni Irene Biolchini. Członków jury powołał Zarząd Wykonawczy Malta Biennale 2026 na rekomendację dyrektorki artystycznej Rosy Martínez.

Polski pawilon z wyróżnieniem na Malta Biennale

Biennale na Malcie odbywają się po raz drugi. W tym roku można zobaczyć dzieła ponad 130 artystów z 39 krajów w 21 pawilonach tematycznych i 8 narodowych oraz na pokazach indywidualnych.

Polski pawilon tematyczny po raz drugi zorganizowano dzięki mecenatowi Omeny Mensah - bizneswoman i filantropki, promującej sztukę polską i afrykańską przez OmenaArt Foundation. Na wystawie "Redefining. Polish-Ghanaian Textile Narratives" można zobaczyć wielkoformatowe prace trzech artystek - Elizy Proszczuk, Ernestiny Mansu Doku i Marty Nadolle. Kuratorką ekspozycji jest Natalia Bradbury. Artystki poznały się podczas warsztatów dla dzieci w Ghanie, zorganizowanych w Kids Haven School w ramach Accra Culture Week. Podczas rezydencji artystycznej na Malcie pracowały razem, aby wspólnie opowiedzieć o tradycji, pamięci i domach na dwóch kontynentach. Muzykę do wystawy stworzył Mariusz Szypura. 

"Pawilon prezentuje monumentalną instalację tekstylną, stworzoną we współpracy polskich i ghańskich artystów. Zakorzeniona w temacie Biennale praca nawiązuje do mało znanej historii solidarności między Polską a Ghaną, przekształcając ją w pełną nadziei wizję przyszłej współpracy. Kierując się filozofią Ubuntu 'Jestem, ponieważ jesteśmy', instalacja celebruje współzależność, empatię i człowieczeństwo" - czytamy na stronie Malta Biennale.

Wystawa wpisuje się w hasło tegorocznej edycji Malta Biennale 2026: "CLEAN | CLEAR | CUT", podejmując refleksję nad relacjami międzykulturowymi w perspektywie przeszłości, teraźniejszości i przyszłości. Ekspozycję można obejrzeć od 11 marca do 29 maja w przestrzeni Old Armoury of the Knights of Malta w Birgu.

Polski pawilon narodowy

Wystawa "Redefining. Polish-Ghanaian Textile Narratives" to nie jedyna polska polska ekspozycja na Malta Biennale. Oprócz polskiego pawilonu tematycznego, można zobaczyć także polski pawilon narodowy. Zaprezentowano w nim wideoinstalację Weroniki Zalewskiej pod tytułem "Archiwum wahań". Kuratorką wystawy jest Ada Piekarska. Projekt został współfinansowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Miasto Bielsko-Biała - Polską Stolicę Kultury 2026. Opiekę nad pawilonem narodowym na Malta Biennale sprawuje Instytut Adama Mickiewicza. 

Instalacja składa się z dwóch równoległych projekcji. W pierwszej części obejrzeć można fikcyjny teleturniej "Everything Is Clear", w którym występują mechanik, bibliotekarka i młody przedsiębiorca - reprezentanci przekrojowego obrazu polskiego społeczeństwa czasu transformacji. Program celowo prowadzony jest po angielsku - w języku, którym uczestnicy nie posługują się swobodnie.

Drugi kanał buduje nielinearny montaż materiałów z Wytwórni Filmów Oświatowych. Sceny codzienności, drobne gesty i detale przedmiotów układają się w spokojny, powtarzalny rytm, stanowiący wyraźny kontrast dla nerwowego tempa teleturnieju. Animacje artystki wizualnej Mili Nowackiej, oparte na pętli sprzężenia zwrotnego, odsłaniają materialność obrazu i wprowadzają element wizualnego zakłócenia. Zestawienie tych dwóch porządków - proceduralnej logiki gry i relacyjnego, fragmentarycznego archiwum - ujawnia napięcie między wiedzą mierzalną a doświadczeniem przeżytym. 

Ewelina Kołaczek