Literatura między wolnością a władzą. Rusza festiwal "Opętani Literaturą”

Na ponad tydzień Wsola i Radom staną się miejscem spotkań pisarek i pisarzy, artystek i artystów oraz czytelniczek i czytelników. Finałem festiwalu będzie Gala Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza, podczas której poznamy tegoroczną laureatkę lub laureata.

Posłuchaj audycji w Trójce:

• Rozmowy z polskimi autorami książek w "Pliku tekstowym"
• Zdobywca Bookera - Douglas Stuart we "Wszystkich książkach świata"

Gombrowicz jako punkt wyjścia

Festiwal stawia pytania o relacje literatury z władzą, wolnością i instytucjami, które wpływają na życie literackie. 

Czy nagrody pomagają literaturze, czy mogą jej przeszkadzać? Czy literatura jest przestrzenią wolności, czy również formą władzy? I czy przymus pisania może być jednocześnie ograniczeniem i źródłem wolności? To pytania, które będą powracać podczas kolejnych wydarzeń.

W festiwalu uczestniczyć będzie ponad dwadzieścioro twórców i twórczyń oraz krytyków i krytyczek literackich. Wśród gości znaleźli się m.in. Weronika Murek, Barbara Elmanowska, Olga Hund, Justyna Bargielska, Paweł Rodak, Piotr Kłoczowski, Józef Olejniczak, Kasia Lins, Fisz Emade Tworzywo i Zuzanna Wiatr.

Od monodramu do improwizacji

Pierwszym wydarzeniem festiwalu będzie monodram Zuzanny Wiatr "Dziewictwo. Osobna kategoria istot zamkniętych”, prezentowany 18 września o godz. 18 w radomskim teatrze. Spektakl wykorzystuje teksty Witolda Gombrowicza, m.in. "Dziewictwo”, "Ślub”, "Iwonę, księżniczkę Burgunda” oraz "Przygody” i "Historię” z "Operetki”. Przedstawienie zdobyło Grand Prix I Ogólnopolskiego Konkursu na Monodram Gombrowiczowski.

W weekend festiwal przeniesie się do Wsoli. W sobotę zaplanowano spotkania z pierwszą laureatką Nagrody Gombrowicza Weroniką Murek oraz ubiegłoroczną laureatką Barbarą Elmanowską. Wieczór zakończy improwizowany, satyryczny spektakl grupy I’mpro Impro.

Niedziela upłynie pod hasłem "Przymus i władza pisania”. O swoich książkach i doświadczeniu tworzenia rozmawiać będą Olga Hund i Justyna Bargielska. Pretekstem do spotkania są wznowienia „Psów ras drobnych” oraz „Obsoletek”.

Literatura i muzyka

Artystycznym finałem niedzieli będzie koncert Kasi Lins. Wokalistka zaprezentuje materiał z albumu "Obywatelka K.L.”, piątej solowej płyty w jej dorobku, wydanej pod koniec 2025 roku. Projekt stanowi osobisty dialog artystki z twórczością Grzegorza Ciechowskiego. Album kilka miesięcy po premierze został uhonorowany trzema Fryderykami.

Kolejne wydarzenia odbędą się już w Radomiu. W programie znalazł się m.in. pokaz filmu "Obcy” François Ozona, dyskusja o literaturze i kulturze oraz rozmowa o związkach Gombrowicza z paryską "Kulturą”. W Miejskiej Bibliotece Publicznej Paweł Rodak, Piotr Kłoczowski i Józef Olejniczak przyjrzą się relacjom autora "Ferdydurke” z Jerzym Giedroyciem i środowiskiem "Kultury”.

Kto otrzyma Nagrodę Gombrowicza?

Jednym z najważniejszych punktów programu będzie spotkanie poświęcone "Władzy sądzenia”, z udziałem członków kapituły Nagrody Gombrowicza. Dyskusja ma dotyczyć m.in. jawności obrad jury oraz relacji między nagrodami literackimi a krytyką.

W tegorocznej edycji nominowano pięcioro autorów: Marcina Oskara Czarnika za "Trzy dni, trzy noce”, Marcina Czuba za "Naturę dziury”, Dorotę Grabek za "Zmartwychwstanki”, Emilię Konwerską za "Rzeczy robione specjalnie” oraz Arka Kowalika za "Dźwięki ptaków”.

Laureatkę lub laureata poznamy 27 września podczas finałowej Gali Nagrody w Zespole Szkół Muzycznych w Radomiu. Wieczór uświetni koncert Fisz Emade Tworzywo.

Nagroda Literacka im. Witolda Gombrowicza jest przyznawana za debiut, rozumiany jako pierwsza lub druga książka autora, napisana prozą artystyczną w języku polskim. Laureat otrzymuje 40 tys. zł, a każdy z nominowanych - 5 tys. zł. Nagrodzie towarzyszy również miesięczna rezydencja literacka w Vence na południu Francji.

Patronem medialnym festiwalu "Opętani Literaturą" jest Trójka