Polskie Radio zdigitalizuje archiwa paryskiej "Kultury". "Materiały dostaną nowe życie"

Polskie Radio ożywi archiwalne nagrania paryskiej "Kultury". Umowę rozpoczynającą współpracę podpisano w siedzibie instytutu założonego w Maisons-Laffitte przez redaktora Jerzego Giedroycia. Miejsce to było w czasach PRL jednym z najważniejszych ośrodków politycznych i wydawniczych antykomunistycznej emigracji.

Posłuchaj w Trójce:

• Jerzy Giedroyć o emigracji i paryskiej "Kulturze"
• "Audycja Międzynarodowa": Różne odcienie odwagi w całym współczesnym świecie

Porozumienie o współpracy podpisali prezes Polskiego Radia Paweł Majcher oraz prezeska Stowarzyszenia Instytut Literacki "Kultura" Anna Bernhardt. - Większość z tych nagrań to są materiały, które powstawały tutaj - wywiady z Jerzym Giedroyciem, filmy o nim. Celem jest popularyzacja tego niebywałego dorobku mieszkańców domu "Kultury" - tłumaczyła.

Polskie Radio nawiązało współpracę z Instytutem Literackim "Kultura"

Dzięki umowie rozpoczęto digitalizację tysięcy godzin archiwalnych nagrań. Zostaną one wykorzystane w audycjach i podcastach publicznego nadawcy. - Chcemy wykorzystywać te dźwięki w nowoczesny sposób, by docierały do jak najszerszego grona odbiorców - powiedział prezes Polskiego Radia Paweł Majcher.

Na licznych, nieopisanych dotąd taśmach z "Kultury" mogą znajdować się nagrania wybitnych osobistości. Kilka miesięcy temu odkryto jedno z nielicznych nagrań Witolda Gombrowicza.

Dyrektor Archiwum Polskiego Radia Andrzej Mietkowski zaznaczył, że trudno na razie przewidzieć co znajduje się w zbiorach Stowarzyszenia Instytut Literacki "Kultura". Wiadomo jedynie, że należy spodziewać się nagrań o nieocenionej wartości. - To jest zbiór bardzo zróżnicowany, eklektyczny. Są tam nagrania zarówno wysyłane z Polski, (…) jak i te robione poza zasięgiem cenzury, od końca lat 70. - wyjaśniał.

Andrzej Mietkowski zapewnił tym samym, że przekazane radiu nagrania nie trafią jedynie do archiwum. - Wszystkie kasety przewiezione do Polski będą zdigitalizowane. To kopalnia możliwości dla Polskiego Radia. Materiały te w oprawie podcastowej lub antenowej dostaną nowe życie - powiedział.

Podpisanie umowy wpisuje się w obchody stulecia Polskiego Radia oraz uroczystości poświęcone dwóm wybitnym redaktorom "Kultury". Sejm ustanowił rok 2026 Rokiem Józefa Czapskiego, natomiast Senat ogłosił go Rokiem Jerzego Giedroycia. W ciągu sześciu dekad swojej działalności instytut w Maisons-Laffitte wydał ponad 600 numerów miesięcznika "Kultura", około 500 książek oraz inne czasopisma.

Paryska "Kultura"

"Kultura" była jednym z najważniejszych czasopism polskiej emigracji, wydawanym przez Instytut Literacki, założony w marcu 1946 roku w Rzymie przez Jerzego Giedroycia, Józefa Czapskiego, Gustawa Herlinga-Grudzińskiego oraz Zofię i Zygmunta Hertzów. Pierwszy numer - wówczas kwartalnika - ukazał się w lipcu 1947 r. W październiku tego samego roku Instytut Literacki przeniósł swoją siedzibę pod Paryż, do Maisons-Laffitte.

W okresie PRL ośrodek pełnił funkcję nieoficjalnej ambasady niepodległej Polski. Z "Kulturą" współpracowali wybitni polscy publicyści i pisarze emigracyjni, m.in. Jerzy Stempowski, Konstanty Jeleński, Juliusz Mieroszewski, Czesław Miłosz i Witold Gombrowicz.

Ewelina Kołaczek, IAR, Polskie Radio, PAP