O Annie Świrszczyńskiej. Rozmowa z Małgorzatą I. Niemczyńską

Anna Świrszczyńska pisała o kobiecym ciele, miłości, starzeniu się i wojnie z odwagą, która wyprzedzała swoją epokę. Nie unikała tematów uznawanych za niewygodne i przełamywała społeczne tabu. Jej życie i twórczość wciąż jednak skrywają wiele nieodkrytych historii. O niezwykłej poetce, jej bezkompromisowości oraz nowych ustaleniach dotyczących biografii artystki Anna Kowalczyk rozmawia w audycji "Brakująca połowa dziejów" z Małgorzatą I. Niemczyńską, autorką książki "Baba na barykadzie". 

Małgorzata Niemczyńska o biografii Anny Świrszczyńskiej. "Nie chcę psuć przyjemności z odkrywania"

Praca nad biografią Anny Świrszczyńskiej przyniosła Małgorzacie I. Niemczyńskiej wiele niespodzianek. Jak przyznaje autorka, wcześniejsze publikacje poświęcone poetce często opierały się na tych samych źródłach, powielając informacje, których nikt ponownie nie weryfikował. Dopiero szczegółowe badania pozwoliły jej odkryć nieznane fakty i zakwestionować utrwalone przez lata opowieści. Nie wszystkie chce jednak zdradzać przed lekturą książki. 

 - Oczywiście wszystkiego teraz nie opowiem, bo książka ma 624 strony, więc ani nie mamy czasu, ani ja państwu nie chcę psuć przyjemności z odkrywania różnych rzeczy w trakcie lektury. Ponieważ starałam się budować napięcie, aby państwo mieli chociaż trochę tej przyjemności, którą ja miałam z odkrywania stopniowo różnych tajemnic. Rzeczywiście okazało się, że w tych licznych tekstach o Annie Świrszczyńskiej, które przede wszystkim były tekstami akademickimi, choć czasem ich autorzy i autorki starali się pisać w bardziej popularyzatorski sposób, były wykorzystywane przede wszystkim te same źródła. Ja miałam takie wrażenie, że jest taki zaklęty krąg, że autorzy nieustannie powołują się na siebie nawzajem, bo ktoś coś przed kimś napisał, więc można dać do przypisu, że podaję za nim. Tymczasem, jak ja się zabrałam za weryfikowanie takich rzeczy, takich w kółko powtarzanych, to niejednokrotnie okazywało się, że było inaczej - mówi Małgorzata I. Niemczyńska. 

Polecane podcasty

Brakująca Połowa Dziejów

Niezwykłe kobiety, które odeszły w tym roku

 Jednym z takich odkryć okazała się historia rodziny Świrszczyńskiej. Niemczyńska postanowiła przyjrzeć się pochodzeniu matki poetki, wokół którego przez lata narosło wiele opowieści. Jak ustaliła, część z nich nie znajdowała potwierdzenia w źródłach. 

 - Ciekawą historią było to, co dowiedziałam się o korzeniach Świrszczyńskiej ze strony jej matki, bo się okazuje, że to, co się opowiada o tej rodzinie, że jej matka pochodziła z dobrego mieszczańskiego domu, że pochodziła w pewnej mierze od Włochów, że jej mama miała być Włoszką z Tyrolu, że była taką świetną partią, dostała mydlarnię w posagu, że wiele z tego było jednak mocno naciągane. I ona niekoniecznie popełniła tak wielki mezalians, wychodząc za syna wiejskiego organisty, który był ojcem Świrszczyńskiej - mówi autorka. 

"Takich różnych niespodzianek było więcej"

Nowe ustalenia nie ograniczyły się jednak do rodzinnej historii poetki. Podczas pracy nad biografią Małgorzata I. Niemczyńska odkryła również, jak wiele pozostaje jeszcze do zbadania w samej twórczości Świrszczyńskiej. Szczególnie cenne okazały się poszukiwania w archiwalnych czasopismach, do których wcześniejsi badacze nie zawsze zaglądali. 

 - Takich różnych niespodzianek było więcej. Na pewno dla mnie zaskoczeniem było to, ile jest do odkrycia w twórczości Świrszczyńskiej. Bo okazało się, że niekoniecznie ci badacze i badaczki, którzy się zajmowali nią wcześniej, zadawali sobie trud szperania po starych czasopismach - mówi gościni audycji. 

 Osobne miejsce w książce zajmuje twórczość dramaturgiczna Anny Świrszczyńskiej. Choć artystka zapisała się w historii literatury przede wszystkim jako poetka, przez wiele lat zajmowała się również pisaniem dramatów. Dla Niemczyńskiej był to początkowo jedynie poboczny wątek biografii. W trakcie badań okazał się jednak na tyle istotny, że poświęciła mu cały rozdział. 

 = Mam bardzo dużo do powiedzenia na ten temat. Bo wszyscy postrzegają Świrszczyńską jako poetkę i o poezję mnie pytają. A ja bardzo głośno upominam się o jej twórczość dramaturgiczną w tej książce. Zresztą na początku mi się wydawało, że ta dramaturgia, którą ona się zajmowała w piątej i szóstej dekadzie XX wieku, że to będzie tylko taki wtręt w rozdziale o jej małżeństwie, bo to były te lata. Tymczasem tak mi się to zaczęło rozrastać, jak zaczęłam wchodzić w ten temat, że zrobił się z tego cały osobny rozdział - mówi autorka biografii Świrszczyńskiej.

-