Akty prawne a rzeczywistość. O prawach człowieka w Polsce i na świecie

O stanie praw człowieka w Polsce i na świecie, a także kryzysu, przez który przechodzi społeczeństwo na tym polu, w "Klubie Trójki" Kamil Wyszkowski rozmawiał z Moniką Mazur-Rafał i Magdą Szarotą z Humanity in Action oraz z Ireną Dawid-Olczyk, prezes Fundacji Przeciwko Handlowi Ludźmi i Niewolnictwu La Strada.

Chciwość napędza handel ludźmi

Jednym z przykładów łamania praw człowieka jest fakt, że w XXI wciąż funkcjonują handel ludźmi oraz praca przymusowa. Jako przyczynę istnienia tego zjawiska mimo wszelkich aktów prawnych Irena Dawid-Olczyk wskazuje ludzką chciwość. - Ogromna ilość przypadków pracy przymusowej, handlu ludźmi do pracy, wynika z tego, że jesteśmy gotowi ograniczyć do minimum jakiekolwiek świadczenia dla taniej siły roboczej. Jeżeli spotykam ludzi, którzy przez trzy miesiące, pracując na więcej niż pełny etat dostawali po 320 złotych, no to coś jest nie tak - zaznacza ekspertka.

- Jeżeli chcemy zawsze kupować tanio, jeżeli nie zastanawiamy się czy to, co kupujemy zostało wytworzone z poszanowaniem praw człowieka, to właśnie takie rzeczy się dzieją. A w Polsce doszliśmy już do bardzo trudnego momentu pod tym względem. Ilość stwierdzonych ofiar handlu ludźmi w tym roku prawdopodobnie będzie dwukrotnie większa niż w roku zeszłym - zwraca uwagę prezeska fundacji La Strada. - Najbardziej obrzydliwe w handlu ludźmi jest to, że robi się to z chęci zysku; o handlu ludźmi nie mówimy kiedy ktoś znęca się dla przyjemności. W momencie, kiedy mówimy "ale pan Filipińczyk jak dostanie połowę pieniędzy to i tak jest dla niego dużo" to zaczynamy się ześlizgiwać w brak etyki. I właśnie tak to w tej chwili w Polsce działa - dodaje.

Ofiary handlu ludźmi w Europie - dane za 2022 rok/ Foto: PAP/Mateusz Krymski

Prawa człowieka w praktyce

Poprzez organizację Festiwalu Praw Człowieka świętowano 20-lecie organizacji Humanity in Action Poland. Jak jednak zaznacza Magda Szarota, wydarzenie nie miało być jedynie okazją do celebracji. - Takie festiwale warto robić po to, żeby przypominać sobie o tym pięknym marzeniu, że świat może być sprawiedliwy. Że jest w nim miejsce na różnorodność; na to, żeby każdy i każda z nas mogło realizować się najpełniej. Bez strachu przed tym, że się potknie i wpadnie w jądro ciemności. Takie momenty wspólnego bycia, planowania działań na rzecz różnych mniejszości, ale też szeroko pojętego społeczeństwa obywatelskiego są konieczne w tym świecie, który jest tak trudny i niebezpieczny - wyjaśnia gościni Trójki.

- Chciałyśmy razem przypomnieć to marzenie: Deklarację Praw Człowieka, i przełożyć to na język praktyki. (...) Tak naprawdę na co dzień większość z nas nie zawraca sobie głowy prawami człowieka, jeśli nie jest ekspertem lub ekspertką w tym temacie. Nie myślimy o prawach człowieka; są jak powietrze: jeżeli jest czyste, nie zastanawiamy się nad tym. Ale jeśli dojdzie do naruszenia praw człowieka w naszym otoczeniu to widzimy, że coś jest nie tak - dodaje Monika Mazur-Rafał. - W obecnej fali mowy nienawiści, dezinformacji, uderzyło nas to, że coraz częściej wartości i prawa człowieka są kwestionowane. To był dla nas taki moment, żeby o tym przypomnieć. Ale przede wszystkim by zaprosić ludzi do wspólnego odkrywania, czym te prawa są w praktyce - opowiada rozmówczyni Kamila Wyszkowskiego.