"Wzorzec reportażu literackiego". Nagroda Polskiego PEN Clubu dla Hanny Krall
Laureatką Nagrody Polskiego PEN Clubu została Hanna Krall. - Od ponad pięćdziesięciu lat stanowi wzorzec reportażu literackiego - zaznaczyła prezeska stowarzyszenia Magdalena Heydel.
Hanna Krall laureatką Nagrody Polskiego PEN Clubu/ Foto: East News/Jacek Domiński/Reporter
Hanna Krall, pisarka i reportażystka, autorka m.in. uznawanej za jedną z najważniejszych książek XX wieku "Zdążyć przed Panem Bogiem", została laureatką tegorocznej Nagrody Polskiego PEN Clubu im. Jana Parandowskiego. Nagroda zostanie wręczona 14 grudnia.
Polecane podcasty
Nagroda Polskiego PEN Clubu dla Hanny Krall
Przyznawana od blisko czterdziestu lat Nagroda Polskiego PEN Clubu im. Jana Parandowskiego honoruje całokształt twórczości wybitnych polskich twórców kultury, których dzieło ma istotny wymiar literacki i bliskie jest ideom wpisanym w dorobek twórczy patrona nagrody, wieloletniego prezesa Polskiego PEN Clubu. Pierwszym laureatem nagrody był Jerzy Turowicz, a w ostatnich latach uhonorowano nią Ewę Bieńkowską, Adama Michnika i Krzysztofa Pomiana.
- Chcemy uhonorować autorkę, której dzieło od ponad pięćdziesięciu lat stanowi wzorzec reportażu literackiego, łącząc mistrzostwo słowa z wrażliwością na ludzki los. Hanna Krall stworzyła własny, oryginalny model pisarstwa dokumentalnego, który ukazuje doświadczenie historii z perspektywy indywidualnego życia, osobistego świadectwa i pamięci. Jej dzieła zyskały uznanie na całym świecie, inspirując do myślenia o literaturze jako przestrzeni etycznego dialogu i odpowiedzialności za słowo - powiedziała o laureatce prezeska Polskiego PEN Clubu Magdalena Heydel.
Uroczystość wręczenia nagrody odbędzie się 14 grudnia o godz. 18 w Polskim PEN Clubie, w warszawskim Domu Literatury. Laudacje wygłoszą Joanna Tokarska-Bakir i Piotr Sommer. Fundatorem Nagrody jest Fundacja Trzy Trąby.
Polski PEN Club, założony w 1925 r. z inicjatywy Stefana Żeromskiego, jest niezależnym stowarzyszeniem pisarzy, tłumaczy i przedstawicieli świata literatury, należącym do PEN International - międzynarodowej organizacji działającej na rzecz wolności słowa i solidarności twórców.
Od ponad stu lat broni wolności twórczej, upomina się o pisarzy prześladowanych i więzionych za swoją działalność, a także promuje literaturę, dialog międzykulturowy i wartości humanistyczne.
Twórczość Hanny Krall
Krall jest jedną z najwybitniejszych polskich pisarek i reporterek. Międzynarodowe uznanie przyniosła jej książka "Zdążyć przed Panem Bogiem" (1977) - rozmowa z Markiem Edelmanem, jednym z przywódców powstania w getcie warszawskim. Jest autorką licznych zbiorów reportaży i powieści.
Książki Krall od lat są inspiracją dla twórców filmowych i teatralnych. Współpracowała z Krzysztofem Kieślowskim, którego film "Krótki dzień pracy" powstał na podstawie jej reportażu, a inne teksty stały się inspiracją dla filmu "Daleko od okna" Jana Jakuba Kolskiego oraz spektakli Krzysztofa Warlikowskiego, m.in. "Dybuka", "(A)pollonii" i "Odysei. Historii dla Hollywoodu". Twórczość Krall tłumaczona jest na wiele języków obcych.
Hanna Krall, kronikarka losów polskich Żydów, mówi sama o sobie, że żyje życiem zwielokrotnionym - także swych bohaterów. Niechętnie opowiada o sobie, choć przyznaje, że niektórymi elementami własnej biografii dzieliła się z bohaterami swoich książek.
Urodziła się 20 maja 1935 r. w Warszawie, w zasymilowanej rodzinie żydowskiej. Podczas okupacji jej rodzice zginęli w obozie na Majdanku, pięcioletnia Hania została wykradziona z transportu do obozu. Przeżyła dzięki pomocy Polaków, po latach obliczyła, że do jej ocalenia przyczyniło się około 50 osób. Dziewczynkę przekazywano z rodziny do rodziny w Krasnoglinach, Rykach, Warszawie, przebywała także w klasztorze sióstr Albertynek w Życzynie. Ukrywanie Krall finansowała Żegota.
"Zdążyć przed Panem Bogiem", "Dowody na istnienie", "Hipnoza"
Po wojnie została umieszczona w sierocińcu dla dzieci żydowskich w Otwocku. Ukończyła wydział dziennikarstwa na Uniwersytecie Warszawskim. Debiutowała w 1957 r. na łamach "Życia Warszawy" reportażem "Nietoperze nad Miechowem". Już w pierwszych utworach Krall ukształtował się charakterystyczny dla jej warsztatu pisarskiego styl: krótki, oszczędny w słowach, opierający się na wypowiedzi bohatera ze znikomym komentarzem autorskim.
W marcu 1975 r. w miesięczniku "Odra" ukazał się tekst "Sposób umierania", będący zapisem rozmowy Krall z Edelmanem. Autorka przystąpiła do pracy nad kontynuacją opowieści o powstaniu w warszawskim getcie, która pod tytułem "Zdążyć przed Panem Bogiem", drukowana była w odcinkach w "Odrze" w 1976 r., a w formie książkowej ukazała się w roku następnym. Pozycja ta przyniosła Krall światowy rozgłos.
Potem ukazały się m.in. "Hipnoza", kolejne książki Krall to m.in. "Taniec na cudzym weselu" (1993), "Dowody na istnienie" (1995) i "Tam już nie ma żadnej rzeki" (1998), "To Ty jesteś Daniel" (2001), "Król Kier znów na wylocie" (2006).
Najnowsza książka Hanny Krall
W marcu tego roku premierę miała jej książka "Nie mówi się takich rzeczy" zilustrowana przez Zbigniewa Liberę. To zbiór reporterskich miniatur. Wiele z nich domyka rozmaite wątki z twórczości reporterki. Zapiski tym razem mają adresata - to "Ojczenasz" - znany Hannie Krall z pacierza, którego musiała nauczyć się jako mała dziewczynka, uciekinierka z getta.
- To proza nasycona rozmaitymi świadectwami. Każde zdanie, każde ze słów zmusza do refleksji. Ta książka to esencja istnienia, wypis z praktyki tego, co nazywa się człowieczeństwem. To zbiór dowodów na to, jak bardzo "Ojczenasz" - o ile, rzecz jasna, istnieje - musi być swoim największym dziełem rozczarowany - mówił w "Dobrze się czyta" Michał Nogaś.
Michał Nogaś spotkał się z Hanną Krall przy okazji wydania jej książki "Jedenaście" w 2024 roku. Zapis tego spotkania można znaleźć na stronie podcastowej Polskiego Radia.
Polecane artykuły
Źródło: PAP, Trójka
Chcesz czytać nas częściej?
Dodaj nas do preferowanych źródeł, aby nasze newsy zawsze wyświetlały Ci się na górze wyników Google.
Redaktorka
Redaktorka w portalu internetowym Programu Trzeciego Polskiego Radia, wcześniej związana z redakcją tvn24.pl. Zmieniła politykę na kulturę i dziś najchętniej pisze o literaturze, filmie i teatrze. Absolwentka filologii polskiej na Uniwersytecie Warszawskim, ukończyła także studia podyplomowe z filmoznawstwa na Uniwersytecie SWPS.
Dziękujemy za przeczytanie artykułu. Aby być na bieżąco z informacjami Trójki, obserwuj nas na Facebooku oraz w Wiadomościach Google.