W jej sztuce "forma nigdy nie jest niewinna". Zofia Kulik z Nagrodą Katarzyny Kobro

Rzeźbiarka, fotografka i performerka Zofia Kulik otrzymała w sobotę w Muzeum Sztuki ms2 w Łodzi Nagrodę im. Katarzyny Kobro. Tą nagrodą środowisko artystyczne od 2001 roku wyróżnia najwybitniejszych twórców z obszaru sztuk wizualnych.

Polecane podcasty

Terra Kultura

Kultura

Wszystko Wszędzie Teraz

Kultura

Zofia Kulik laureatką Nagrody im. Katarzyny Kobro

Przewodniczącą jury Anna Konik, odczytując laudację na cześć laureatki, powiedziała, że w twórczości Zofii Kulik patrzenie staje się narzędziem krytycznego rozpoznawania rzeczywistości, a ta postawa współbrzmi z ideą Nagrody im. Katarzyny Kobro.

Przytoczyła słowa artystki o swojej twórczości: "Jedyną rolą, którą gram świadomie, jest rola obserwatora. Zauważ, że tak naprawdę to mnie nie ma. Jestem całkowicie znieruchomiała, wszystko jest skupione na oczach. Jedyne, co robię, to patrzę. To jest to, co najbardziej lubię - stać i patrzeć albo siedzieć i patrzeć. Gdy komponuję tę pracę, nieustannie zestawiam przedmioty, kształty i poszczególne elementy. Układam je i zarazem obserwuję".

- Trudno wyobrazić sobie artystkę inną niż Zofia Kulik, która pełniej wyrażałaby ideę nagrody swoim dorobkiem i intelektualną odwagą. Od ponad 50 lat tworzy jedną z najbardziej oryginalnych i rozpoznawalnych postaw polskiej sztuki współczesnej. Jej kunsztowne wizualnie, symetryczne i niemal hipnotyczne obrazy mówią o władzy, przemocy, pamięci i podporządkowaniu jednostki systemowi. W sztuce Kulik forma nigdy nie jest niewinna. Piękno staje się zarówno przestrzenią zachwytu, jak i narzędziem kontroli - powiedziała Konik.

Dodała, że Nagroda im. Katarzyny Kobro dla Zofii Kulik jest wyrazem uznania dla jej radykalnej i konsekwentnej praktyki artystycznej i jej nieocenionego wkładu w zachowanie pamięci o polskiej sztuce efemerycznej i alternatywnej oraz wpływu na kolejne pokolenia artystek i artystów.

- Jej twórczość, skromność, wyciszenie i niezwykła osobowość uczyniły ją jedną z najważniejszych postaci polskiej sztuki współczesnej - powiedziała.

Artystka, odbierając nagrodę, powiedziała, że kiedy myśli o Katarzynie Kobro, to stoi przed nią nie Katarzyna, ale Kasia Kobro.

- Wydaje mi się, że odbierana jest jako pewien monument, trochę nierealnie, trochę jakby spoza światów. A to była migrantka, która miała ciężkie życie. I kiedy pomyślałam o niej nie jak o Katarzynie, ale o Kasi, zrobiło mi się bardziej swojsko. Przepraszam tych, których moje słowa oburzają, bo jednak Katarzyna Kobro to nadal jest monument - powiedziała laureatka nagrody.

Zofia Kulik

Zofia Kulik (ur. 1947)  należy do grona najwybitniejszych współczesnych polskich artystek, a jej twórczość od lat cieszy się uznaniem na międzynarodowej scenie artystycznej. Znana jest przede wszystkim z monumentalnych czarno-białych fotomontaży, w których z niezwykłą precyzją łączy refleksję nad mechanizmami władzy, problematykę feministyczną oraz krytykę społeczno-polityczną. 

Wypracowany przez nią język wizualny opiera się na konsekwentnie rozwijanej przez dziesięciolecia analogowej technice, wymagającej wyjątkowej dokładności i konsekwencji. To właśnie połączenie rygoru formalnego z wielowarstwową refleksją ideową uczyniło Zofię Kulik jedną z najważniejszych artystek z regionu Europy Środkowo-Wschodniej oraz współczesnej sztuki kobiet.

Prace Zofii Kulik były prezentowane na najważniejszych międzynarodowych wydarzeniach artystycznych, takich jak 47. Biennale w Wenecji (1997), documenta 12 w Kassel (2007) czy festiwal Les Rencontres d’Arles (2023). Dzieła artystki znajdują się również w kolekcjach instytucji sztuki współczesnej, takich jak m.in. Tate Modern, Centre Pompidou, Moderna Museet oraz Museum of Modern Art (MoMA) w Nowym Jorku.

Jedno z najważniejszych w Polsce wyróżnień dla artystów wizualnych

Przyznawana od 2001 roku Nagroda im. Katarzyny Kobro jest jednym z najważniejszych w Polsce wyróżnień, które artyści przyznają artystom za twórcze postawy i odwagę w poszukiwaniu nowych form.

Pomysłodawcami Nagrody im. Katarzyny Kobro byli prof. Józef Robakowski oraz Nika Strzemińska - córka patronki nagrody i Władysława Strzemińskiego. Nagrodę przyznaje jury złożone z artystek i artystów, doceniając wybitne osiągnięcia z szeroko pojętej dziedziny sztuk wizualnych, szczególnie postawy eksperymentalne i poszukujące.

Początkowo nagroda była przyznawana w Galerii Wschodniej, od 2011 roku laureatów honorowano w łódzkim Muzeum Sztuki aż do 2023 roku, gdy prof. Robakowski, uznany artysta, długoletni wykładowca Szkoły Filmowej w Łodzi, nie zgodził się na wręczanie jej w placówce w ramach protestu przeciw temu, co stało się z muzeum za czasów ówczesnego dyrektora. Nagroda wróciła do Muzeum Sztuki w 2024 roku, po zmianie kierownictwa placówki.

Laureaci nagrody

W gronie laureatów i laureatek Nagrody im. Katarzyny Kobro są Zbigniew Dłubak, Gerhard Jürgen Blum-Kwiatkowski, Andrzej Dłużniewski, Krzysztof M. Bednarski, Teresa Murak, Krzysztof Wodiczko, Jerzy Lewczyński, Zbigniew Rybczyński, Andrzej Lachowicz, Zygmunt Rytka, Natalia LL, Cezary Bodzianowski, Robert Rumas, Jadwiga Sawicka, Karolina Wiktor, Piotr Bosacki, Cecylia Malik, Ewa Ciepielewska, Koji Kamoji, Elżbieta Jabłońska, Ewa Zarzycka i Joanna Rajkowska.

Katarzyna Kobro (1898-1951) - niedoceniana za życia, po śmierci uznana została za jedną z najwybitniejszych rzeźbiarek, współtwórczynię polskiego konstruktywizmu. Artystka zrewolucjonizowała myślenie o rzeźbie, wprowadzając do niej aspekt czasoprzestrzenny, który wyznaczył również społeczny charakter kształtowania przestrzeni. Była członkinią czołowych grup awangardowych w Polsce dwudziestolecia międzywojennego, takich jak Blok, Praesens i a.r.

Dorobek artystyczny Kobro i Strzemińskiego stał się zalążkiem największej w Europie Środkowo-Wschodniej muzealnej kolekcji międzynarodowej sztuki nowoczesnej zgromadzonej w Muzeum Sztuki w Łodzi.