"Rzeźba na meblościankę". Koniec wystawy kultowych figurek z Ćmielowa

Porcelanowe figurki, wyraziste, raczej czarno-białe, bądź z wyrazistym kolorowym akcentem, zazwyczaj niewielkie, stały na regałach i meblościankach w wielu polskich domach. Masowo produkowane, stosunkowo tanie, powszechnie dostępne, stały się jednym z symboli popaździernikowej, gomułkowskiej "małej stabilizacji". Zniknęły w latach 70. wyparte przez gierkowską nowoczesność, by powrócić w chwale po pół wieku jako ikony polskiego designu.

"Rzeźby kameralne" dla wszystkich

Nazywane były "rzeźbami kameralnymi", a ich projekty zaczęły być opracowane w połowie lat 50. XX w. w Instytucie Wzornictwa Przemysłowego w Warszawie. Zajmował się tym zespół wybitnych projektantów, w skład którego wchodzili: Henryk Jędrasiak, Mieczysław Naruszewicz, Hanna Orthwein oraz Lubomir Tomaszewski. To oni wykreowali charakterystyczny, powszechnie naśladowany styl i stworzyli najznakomitsze modele.

Wzory powstały z myślą o produkcji masowej. Miały być dostępne dla odbiorców indywidualnych pragnących zaaranżować swoje mieszkania zgodnie najnowszymi trendami w sztuce i designie. Odznaczały się nowoczesnym rzeźbiarskim modelowaniem i nienaśladującą dekoracją malarską. "Rzeźby kameralne" zrobiły również furorę za granicą i do dziś budzą zachwyt miłośników designu.

Wyjątkowy zbiór porcelanowych pierwowzorów

Na wystawie "Rzeźba na meblościankę" w warszawskiej Królikarni prezentowany jest wyjątkowy zbiór pochodzący z kolekcji Muzeum Narodowego w Warszawie. Składa się on w całości z pierwowzorów powstałych pod osobistym nadzorem wspomnianej wcześniej czwórki wybitnych projektantów w Instytucie Wzornictwa Przemysłowego. Na wystawie jest ok. 100 modeli ceramicznych, chociaż ostatecznie powstało kilkaset wzorów, przedstawiających ludzi i zwierzęta.

Figurki, chociaż kojarzone przede wszystkim z fabryką w Ćmielowie, w latach 1956-1964 były produkowane w dużej liczbie przez wszystkie fabryki porcelany w Polsce. I mimo nadzoru autorskiego, wzory na miejscu były dostosowywane do produkcji. W efekcie ten sam projekt produkowany w dwóch fabrykach różnił się od siebie detalami: np. "Sowa" projektu Hanny Orthwein w wersjach z „Ćmielowa” i „Karoliny” ma różny kształt pazurków.

Ćmielów - upadek i reaktywacja

W 1964 r. produkcję wszystkich wzorów "rzeźby kameralnej" przejął oddział „Świt” Zakładów Porcelany Stołowej „Ćmielów”. Jednak niespełna dwa lata później produkcja została wygaszona, a podjęta pod koniec lat 70. próba jej wznowienia nie zyskała akceptacji decydentów. W 1991 roku "Ćmielów" zbankrutował". Na szczęście nowy właściciel, który pięć lat później kupił zakład wraz z oryginalnymi formami, zdecydował się na reaktywację projektów IWP. Przez cztery lata odtwarzano zniszczone wzory, uruchomiono własne wzornictwo i w 2000 r. ponownie rozpoczęto produkcję. Dzisiaj przeżywają niezwykły renesans popularności, a ceny oryginałów zdecydowanie rosną.

Wystawę "Rzeźba na meblościankę" będzie można oglądać do 15 listopada. Szczegółowe informacje można znaleźć na stronie internetowej i w mediach społecznościowych.