Gdy drugi człowiek staje się zagrożeniem. "Czarownice z Salem" w Teatrze Polskim

Ludzie z Salem zazdroszczą sobie wzajemnie władzy, majątków, życiowego powodzenia, miłości. Ludzie z Salem podsłuchują, podglądają, donoszą i rzucają fałszywe oskarżenia. Ludzie z Salem, zdezorientowan­i i przerażeni, szukają winnych, preparują dowody, niszczą jedni drugich, a wreszcie zabijają niewinnych. 

Polecane podcasty

Terra Kultura

Kultura

A Salem miało być miejscem wyjątkowym. Założona przez purytanów wspólnota miała stworzyć w Nowym Świecie lepszy porządek - świat oparty na wierze, moralności i odpowiedzialn­o­śc­i za innych, wolny od występku i przemocy. 

Jego gwarantem miały być czujność, dyscyplina i rygorystyczne przestrzeganie zasad. Kiedy jednak w tej uporządkowanej rzeczywistości pojawia się coś, czego nie sposób wyjaśnić, nagromadzone lęki, urazy, zazdrość i poczucie winy zaczynają domagać się ujścia. Wspólnota, która chciała uwolnić się od zła, zaczyna szukać go w drugim człowieku. Podejrzenie staje się oskarżeniem, oskarżenie - dowodem, a troska o wspólne wartości - usprawiedliwi­en­i­em przemocy.

"Czarownice z Salem" w Teatrze Polskim

"Czarownice z Salem" w reżyserii Tomasza Fryzła przyglądają się wspólnocie w momencie narastającego lęku, presji i stopniowego rozpadu. Salem staje się laboratorium, w którym prywatne emocje, pragnienia i konflikty zaczynają wzajemnie się wzmacniać, aż przekształcają się w zbiorowy mechanizm przemocy. Historyczny kostium nie służy rekonstrukcji przeszłości, lecz pozwala spojrzeć z dystansu na tych, którzy - choć należą do odległego świata - okazują się współcześni w swoich lękach, pragnieniach i wyborach. 

Spektakl pyta o granicę między odpowiedzialn­o­śc­i­ą jednostki i zbiorowości, o to, co dzieje się z wartościami, kiedy zaczynamy używać ich do osądzania innych i o tę chwilę, w której drugi człowiek przestaje być sąsiadem, a staje się potencjalnym zagrożeniem.

Na scenie Barszczewska, Cieślak, Schejbal i inni

W obsadzie spektaklu są Marta Alaborska, Grażyna Barszczewska, Dorota Bzdyla, Anna Cieślak, Ewa Domańska, Marta Kurzak, Katarzyna Lis, Irmina Liszkowska, Ewa Makomaska, Hanna Skarga, Katarzyna Strączek, Wojciech Czerwiński, Sławomir Grzymkowski, Michał Kurek, Szymon Kuśmider, Henryk Niebudek, Antoni Ostrouch, Maksymilian Rogacki, Modest Ruciński, Jerzy Schejbal.

O spektaklu opowiedziała w audycji "Terra kultura" badaczka i krytyczka literacka Zuzanna Berendt. - Jest to taka sztuka, na którą trudno jest dostać bilety. Tekst jest bardzo znany, jest to sztuka sensacyjna i obsada jest doborowa - mówiła Berendt. 

O "Czarownicach w Salem" w Trójce

- "Czarownicę z Salem" wyreżyserował reżyser młodego pokolenia, który jednak ma już na swoim koncie kilka realizacji, które można jakoś ciekawie z tym nowym spektaklem połączyć - zauważyła Zuzanna Berendt. 

Wymieniła między innymi "Gości Wieczerzy Pańskiej" w Nowym Teatrze w Warszawie i "Ciemności kryją ziemię" w Teatrze Wybrzeże. - Można zauważyć, że interesują go (Tomasza Fryzła - red.) sytuacje, w których odsłania się pewien konflikt społeczny. (...) Jego interesuje to, jak te konflikty, kryzysy i procesy takie społeczne można przełożyć na scenę - mówiła krytyczka teatralna.

Zuzanna Berendt zwróciła też uwagę na imponującą scenografię opracowaną przez Annę Oramus. - Zaprojektowała dla tego spektaklu las. (...) Jest to imponująca monumentalna scenografia, która akcję tego dramatu osadza w lesie, w którym to "podobno, podobno" - i to słowo jest kluczowe dla tego dramatu - widziano jak pewne kobiety oddają się pewnym niebezpiecznym czynnościom - opowiadała badaczka teatru.