"Anna Jagiellonka. Wszystkie twarze królowej". Nowa wystawa na Wawelu

Anna Jagiellonka (1523-1596), była czwartym dzieckiem Zygmunta I Starego i Bony Sforzy. Jako druga kobieta w historii, została królową Polski (1575), by rok później poślubić Stefana Batorego. Była ostatnią polską monarchinią z linii Jagiellonów. Po śmierci Batorego doprowadziła do wybrania na króla Polski swojego siostrzeńca, Zygmunta II Wazę.

Anna Jagiellonka na różnych etapach swojego życia

Pomijana czy niezbędna? Pokorna czy nieustępliwa? Bierna czy sprawcza? Te pytania prowadzą zwiedzających do sześciu zamkowych sal. Zgromadzone w nich zabytki pozwalają spojrzeć na Annę inaczej, niż w standardowy sposób, zgodnie utrwalonymi ocenami. Poznać kobietę, która przez lata konsekwentnie zabiegała o swoje prawa oraz pamięć o Jagiellonach.

- Tytułowe "wszystkie twarze" to próba ukazania sytuacji i działalności Jagiellonki na różnych etapach jej życia. Na etapie młodości spędzonej z siostrami w otoczeniu humanistycznej atmosfery i splendoru dworu rodziców, Zygmunta I Starego i Bony Sforzy, potem w najbardziej dramatycznym dla infantki okresie dwóch pierwszych bezkrólewi, które diametralnie zmieniły jej sytuację i znaczenie polityczne, a w końcu - w czasie małżeństwa ze Stefanem Batorym oraz po jego śmierci - mówi Marta Golik-Gryglas, kustosz Zbiorów Złotnictwa, a zarazem kuratorka wystawy.

- Wystawa odbywa się na Wawelu, miejscu, gdzie Anna Jagiellonka urodziła się, mieszkała i przebywała, odwiedzając go jako królowa - zaznacza.

Kopia portretu, która okazała się oryginałem

Przez wieki przedstawiano ją, jako o córkę Zygmunta Starego, siostrę Zygmunta Augusta i żonę Stefana Batorego. A kim był sama Anna? O swoje miejsce musiała zabiegać, choć jej pochodzenia potrzebowali ci, którzy sięgali po polski tron. Wystawa przygląda się jej własnej historii: decyzjom, które podejmowała, relacjom, które budowała i dziełom, które po sobie pozostawiła.

Po raz pierwszy zgromadzono wszystkie znane portrety Anny Jagiellonki w dojrzałym wieku. Wśród nich jest monumentalny obraz, po 120 latach zdjęty znad wejścia do Kaplicy Zygmuntowskiej w Katedrze wawelskiej. Dotąd był uznawany za XIX-wieczną kopię oryginalnego wizerunku, jednak w trakcie dwuletnich prac konserwatorskich okazało się, że pod przemalowaniami z późniejszych epok znajduje się oryginał - namalowany w XVI wieku przez nadwornego malarza Marcina Kobera.

- Mamy bardzo duże odkrycie dla historii sztuki polskiej. Po długim procesie badań okazało się, że pod spodem jest coś, mamy wizerunek. (…) Udało się odzyskać twarz królowej, która była na obrazie oryginalna. Malarz tak właśnie ją namalował - stwierdziła konserwatorka ZKnW Angelika Bogdanowicz-Prus. - Początkowo obraz był w złym stanie, m.in. ze względu na odpadającą farbę. Do dziś zachowało się ok. 40-50 proc. pierwotnej kompozycji - przyznała.

Nie tylko Anna Jagiellonka

Wystawa "Anna Jagiellonka. Wszystkie twarze królowej" jest zarazem szansą na obejrzenie pięciu wizerunków króla Stefana Batorego. Prezentowane są także niepokazywane dotąd na Wawelu dokument: testament Zygmunta Augusta, akt elekcji Henryka Walezego, inwentarz wyprawy Katarzyny Jagiellonki, najmłodszej siostry Anny. Łącznie na wystawie znalazło się 120 obiektów z ponad 40 instytucji, w tym m.in. Galerii Uffizi we Florencji, Kunsthistorisches Museum w Wiedniu, Patrimonio National w Madrycie.

Wystawa "Anna Jagiellonka. Wszystkie twarze królowej" będzie dostępna w terminie 23.10.2026-14.02.2027. Szczegółowe informacje można znaleźć na stronie internetowej i w mediach społecznościowych.