17. Festiwal Themersonów w Płocku: pochwała twórczego eksperymentowania

Płock jest rodzinnym miastem Stefana Themersona (1910-88), awangardowego prozaika, twórcy teorii poezji semantycznej oraz eksperymentalnych filmów i fotografii. Jego żoną była Franciszka (1907-88), malarka, autorka rysunków i grafik oraz ilustratorka i scenografka, absolwentka Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, również rodzinnie związana z Płockiem. Ich twórczość, obejmująca zarówno awangardowe filmy (powstały jeszcze przed wojną), jak i literaturę (powieści, poezje pisane przez Stefana), ilustracje, obrazy (autorstwa Franciszki), wciąż jest mało znana w Polsce.

Pochwała twórczego eksperymentowania

Festiwal, który w tym roku potrwa od 22 do 24 października, już po raz 17. organizuje Płocki Ośrodek Kultury i Sztuki noszący imię Themersonów. Jak podkreślono zapowiadając trzydniową imprezę "w tym roku w Płocku awangardowy duch patronów zderzy się ze współczesną technologią, nowymi mediami oraz bezkompromisową sztuką". - Twórczość Themersonów jest nierozerwalnie związana z eksperymentowaniem. Oboje poszukiwali nowych rozwiązań i form wyrazu we wszystkich obszarach sztuki, zwłaszcza w słowie, w obrazie i w dźwięku. I dlatego pochwała twórczego eksperymentowania, wciąż przecież bliska bardzo wielu artystom, będzie motywem przewodnim tegorocznego Festiwalu Themersonów - tłumaczy Iwona Markiewicz z Płockiego Ośrodka Kultury i Sztuki.

Instalacje "Maszyna Themersująca" i "Wynoszenie brudów z domu"

W trakcie festiwalu odbędzie się pokaz "Maszyny Themersującej", czyli interaktywnej instalacji Karoliny Niwelińskiej. - Wizualna i dźwiękowa prezentacja z udziałem publiczności odnosić się będzie do relacji między obrazem, słowem, dźwiękiem i ruchem. Inspiracją do powstania instalacji była twórczość Themersonów, w tym ich filmy i fotogramy oraz poezja semantyczna Stefana - wyjaśnia Markiewicz.

Na Festiwalu Themersonów pojawi się także instalacja Łukasza Horbówa i Macieja Kryńskiego, stworzona z obiektów performansu "Wynoszenie brudów z domu", który znalazł się w programie tegorocznego III Międzynarodowego Festiwalu Sztuk Performatywnych „Opowieści” w Płocku. W ramach instalacji, na fasadzie POKiS na ośmioterowej linie zawisną wykonane z półpłótna rzeźby, przypominające zarówno części garderoby, jak i abstrakcyjne formy tekstylne.

Sztuka teatralna o rodzinie Themersonów

Z kolei w Muzeum Żydów Mazowieckich wystawiona zostanie sztuka "Zacząłem się dziać", opowiadająca o rodzinie Themersonów. Tytuł sztuki nawiązuje do słów Stefana Themersona: "Przez miliardy lat nie byłem, potem zacząłem się dziać, teraz się dzieję i wkrótce przestanę się dziać. To są cechy czasownika, nie rzeczownika". Spektakl powstał na podstawie książki kierownika tej placówki Rafała Kowalskiego "Między oknami. Opowieści polsko-żydowskie". W przedstawieniu wystąpią Mariusz Pogonowski, aktor Teatru Dramatycznego w Płocku, który jest autorem scenariusza i reżyserem spektaklu oraz Katarzyna Koziorz, aktorka, tancerka, choreografka i pedagożka tańca, współpracująca m.in. z Teatrem Wielkim - Operą Narodową w Warszawie. Autorem oprawy muzycznej spektaklu jest wiolonczelista Marcin Malikowski.

Spotkanie autorskie i koncerty

Jednym z wydarzeń Festiwalu Themersonów będzie też spotkanie literackie z Moniką Ksieniewicz-Mil, autorką książki wydanej w 2025 r. „Mira. Kobieta światowa. Opowieść o Mirze Michałowskiej”. Jest to biografia pisarki, dziennikarki i tłumaczki, a zarazem przyjaciółki Franciszki Themerson.

Podczas festiwalu zaplanowano również warsztaty tematyczne oraz część koncertową - na inaugurację wystąpi Hania Derej Trio, a na zakończenie Pablopavo i Ludziki.

Festiwal Themersonów odbędzie się w dniach 22-24 października. Szczegółowe informacje można znaleźć na stronach internetowych oraz w mediach społecznościowych.