Jak klasycy odrodzą Europę. Festiwal "Fedon i nieśmiertelność Europy” w Gardzienicach

Czy kultura może być nieśmiertelna? I czy odpowiedzi na najważniejsze pytania współczesności wciąż kryją się w tekstach sprzed dwóch i pół tysiąca lat? 16 października w Ośrodku Praktyk Teatralnych Gardzienice rozpoczyna się  festiwal "Fedon i nieśmiertelność Europy”. Wstęp na wszystkie wydarzenia jest wolny.

Redakcja poleca

Scena Teatralna Trójki

Szczepan Twardoch z Nagrodą Literacką Nike 2026

Scena Teatralna Trójki

"Pierwszy piątek miesiąca" - rozmowa z Marcinem Hycnarem

Powrót do źródeł europejskiej kultury

Historia Europy to także historia powrotów do własnych korzeni. W chwilach kryzysu i wyczerpania kultura wielokrotnie odnajdywała nowe siły w dziełach starożytnych Greków i Rzymian. To właśnie z antyku wywodzą się idee, które ukształtowały europejskie myślenie o człowieku, prawie, wspólnocie, pięknie i dobru. W dialogu z tradycją rozwijało się również chrześcijaństwo, współtworząc fundamenty naszej cywilizacji.

Festiwal "Fedon i nieśmiertelność Europy” wyrasta z przekonania, że klasyka nie jest zamkniętym rozdziałem historii. To żywe źródło inspiracji, do którego można wracać, by lepiej rozumieć współczesność. Organizatorzy proponują nie tyle spór o dziedzictwo przeszłości, ile wspólne odkrywanie jego znaczenia. Jak mówić dziś językiem dawnych tekstów? Jak odczytywać je na nowo i wykorzystywać w refleksji nad światem, w którym żyjemy?

"Fedon”, czyli rozmowa o tym, co pozostaje

Punktem wyjścia festiwalu jest "Fedon” Platona. Dialog przedstawia ostatnie godziny życia Sokratesa, który w rozmowie z przyjaciółmi rozważa naturę duszy i możliwość jej nieśmiertelności. To również opowieść o zachowaniu wewnętrznego spokoju w obliczu nieuchronnego końca oraz o poszukiwaniu tego, co w człowieku trwałe.

W Gardzienicach tekst zabrzmi w formie czytania performatywnego, opartego na scenicznej adaptacji przekładu prof. Ryszarda Legutki. Adaptację przygotował Mateusz Matyszkowicz, pomysłodawca i współorganizator festiwalu, a reżyserii podjął się Radosław Stępień.

Od Eurypidesa po Szekspira

Program wydarzenia pokazuje, że klasyka może ożywać w wielu formach i językach. W piątek uczestnicy wysłuchają wykładu online litewskiego krytyka teatralnego prof. Helmutasa Šabasevičiusa o inscenizacjach "Edypa” w teatrze litewskim. Prof. Arkady Rzegocki przedstawi natomiast wpływ klasycznej myśli politycznej na polskie rozumienie wolności, państwa i obywatelstwa.

W panelu "Czy Fedon jest tragedią?” nad interpretacją platońskiego dialogu zastanowią się prof. Piotr Nowak, prof. Jarosław Cynerman, dr Maciej Wodziński i Mateusz Matyszkowicz.

Wieczorem zespół Gardzienic zaprezentuje "Ifigenię w Taurydzie” Eurypidesa, a wileński Teatrum Classicum Vilnense wystąpi z "Fur Amor” – spektaklem opartym na wierszach Katullusa, granym po łacinie.

Klasyka w praktyce

Sobota będzie również okazją do bezpośredniej pracy z dawnymi tekstami. Prof. Jolanta Rzegocka poprowadzi warsztaty poświęcone "Odprawie posłów greckich”, dr Olga Śmiechowicz podejmie temat grania w martwym języku, a kanadyjski reżyser John Weisgerber pokaże, jak odkodowywać Szekspira w duchu teatru w parku. Mateusz Matyszkowicz przyjrzy się natomiast nowożytnemu rozumieniu tragiczności i jego związkom z filozofią klasyczną.