Nieznana sztuka Václava Havla na scenie w Nowym Jorku. W obsadzie F. Murray Abraham

"Ostrzeżenie” to niedokończona jednoaktówka, której bohaterem jest Ferdinand Vaňek, postać będąca literackim alter ego Václava Havla. Vaňek pojawiał się w kilku dramatach czeskiego autora, stając się symbolem człowieka uwikłanego w absurdalną rzeczywistość państwa komunistycznego. Niepozorny, często bezsilny wobec systemu bohater pozwalał Havlowi opisywać mechanizmy władzy, konformizm i cenę niezależności.

Posłuchaj audycji w Trójce:

• O Malta Festival w Poznaniu w audycji "Terra kultura"
• O wakacyjnych festiwalach filmowych w audycji "Trójkowo, filmowo"

Havel poeta, opozycjonista, prezydent

Sam Václav Havel był nie tylko dramatopisarzem, eseistą i poetą, lecz także jednym z najważniejszych czeskich opozycjonistów. W latach 70. i 80. angażował się w działalność antykomunistyczną, był jednym z inicjatorów Karty 77 i wielokrotnie trafiał do więzienia. Po aksamitnej rewolucji w 1989 roku został ostatnim prezydentem Czechosłowacji, a następnie pierwszym prezydentem Republiki Czeskiej. Zmarł w 2011 roku.

Jego twórczość wyrastała z doświadczenia życia w systemie, w którym język oficjalnej propagandy często rozmijał się z rzeczywistością. Havel wykorzystywał absurd, ironię i czarny humor, aby pokazywać, jak polityczna opresja przenika codzienne życie. "Ostrzeżenie”, którego akcja nawiązuje do jego pobytu w więzieniu, wpisuje się w ten charakterystyczny dla autora nurt.

Rękopis odnaleziony po latach

Tekst został odnaleziony wśród materiałów pozostawionych przez Zdeňka Urbánka, pisarza i bliskiego przyjaciela Havla. Niekompletny rękopis opracował czeski reżyser Jiří Havelka. Za angielskie tłumaczenie odpowiada Paul Wilson, postać szczególnie związana z czeską kulturą niezależną. Wilson był członkiem zespołu The Plastic People of the Universe, legendarnej czeskiej formacji undergroundowej, której działalność stała się jednym z symboli oporu wobec komunistycznej władzy.

Nagrodzony Oscarem F. Murray Abraham 

W nowojorskim czytaniu scenicznym wystąpi F. Murray Abraham, amerykański aktor o imponującym dorobku teatralnym, filmowym i telewizyjnym. Międzynarodową sławę przyniosła mu rola włoskiego kompozytora Antonia Salieriego w filmie "Amadeusz” Miloša Formana z 1984 roku. Za tę kreację Abraham otrzymał Oscara dla najlepszego aktora.

Wybór Abrahama jest szczególnie interesujący również ze względu na osobę reżysera "Amadeusza”. Forman, podobnie jak Havel, należał do pokolenia czeskich twórców, których doświadczenie komunizmu silnie wpłynęło na ich późniejszą twórczość. Filmowiec wyemigrował z Czechosłowacji po wydarzeniach praskiej wiosny i stworzył w Stanach Zjednoczonych jedną ze swoich najważniejszych produkcji.

Z Nowego Jorku do Pragi

Światowe czytanie "Ostrzeżenia” zaplanowano w Nowym Jorku na 26 września. Później sztuka trafi również na scenę w Pradze. Od 23 października będzie prezentowana w ramach festiwalu Havel Alive, organizowanego w związku z 90. rocznicą urodzin Václava Havla.