"Przy Stole": Nikiszowiec - historyczne wnętrza w obiektywie Arkadiusza Goli

"Przy Stole" zasiądą: Grażyna Bułka, aktorka teatralna i filmowa; prof. historii sztuki Irma Kozina; Anna Solińska ze Stowarzyszenia Fabryka Inicjatyw Lokalnych, koordynatorka Centrum Zimbardo; Agnieszka Michalska, szefowa "Byfyja" - tradycyjnej nikiszowieckiej piekarni, gospodyni spotkania a także Arkadiusz Gola, fotograf specjalizujący się w fotografii dokumentalnej, rejestrujący przemiany zachodzące na Śląsku, a Nikiszowiec - jak żadne inne miejsce, jest ich symbolem. Na audycję zapraszają: Anna Dudzińska i Agnieszka Obszańska. 

Posłuchaj audycji Trójki:

• "Trucicielka, żywicielka" - opowieść o skomplikowanych losach Górnego Śląska. Audycja Anny Dudzińskiej

Świat, który odszedł w przeszłość

- Mieszkania, które fotografowałem należały do rdzennych mieszkańców tego osiedla. Przechodziły z pokolenia na pokolenie - mówi nam Arkadiusz Gola. - Osoby, które w nich mieszkały już wtedy były w zaawansowanym wieku. Pamiętam, że ciekawiło mnie nie tylko jak żyją, ale także kim są. Większości z nich niestety nie już ma wśród nas. Tym dokumentem zapisałem ulotne miejsca i chwile - wspomina fotograf.

- Uwieczniłem około 15 lokali, które zachowały w sobie tego ducha przeszłości. Część mebli, które znajdują się na zdjęciach, pamiętam z domu mojej babci. Jest wśród nich charakterystyczny kredens, stół, krzesła. Kiedyś meble były solidne, nie było potrzeby ich wymieniać. Kupowało się je praktycznie na całe życie. Niektóre z nich mają około stu lat - dodaje.

Jeden do jednego

- Jestem fotografem, który stara się nie ingerować w zastaną rzeczywistość. Robię dokument: dokument miejsca, czasu, rzeczy, sytuacji. Starałem się jak najdokładniej, jak najprecyzyjniej oddać atmosferę tych wnętrz - przyznaje Arkadiusz Gola. - Zależało mi na tym, aby uchwycić szczegóły - wszystko, co stało na półkach, sposób ułożenia przedmiotów, kolory ścian, tapety, detale. Używałem szerokokątnego obiektywu, aby odbiorca miał jak najwięcej informacji, które mogą go zainteresować, odpowiedzieć na pytania: jak wyglądały te wnętrza? Jak kiedyś żyli tu ludzie?

Co w zamian?

Arkadiusz Gola z uwagą obserwuje zmiany na Śląsku. - Kiedyś był zdominowany przez wielki przemysł i liczne kopalnie. Teraz przemysł ciężki jest w odwrocie. Zanika. Pytanie co w zamian? - zastanawia się dokumentalista.

- Historia Nikiszowca przypomina mi historię krakowskiego Kazimierza. Pamiętam, jak fotografowałem go 25 lat temu. Była jesień, wczesny ranek, opadła mgła. To miejsce wyglądało jak w okresie przedwojennym. Dziś wygląda zupełnie inaczej, jak kolorowy lunapark. Podobnie jest z Nikiszowcem. Obecnie mamy do czynienia z ogromną modą na to osiedle. Jest zdeterminowane przez turystów. I chociaż jego niepowtarzalna architektura się nie zmienia, zmienia się charakter tego miejsca, jego klimat. Dlatego też, że zmieniają się ludzie, którzy tu mieszkają. Nie są to już górnicy pobliskiej kopalni "Wieczorek", a raczej osoby zamożne, wywodzące się z zupełnie innego świata - przyznaje. - To normalny proces. My możemy jedynie spróbować go uwiecznić - podsumowuje.

Rozmawiała Magdalena Hejna