Nikiszowiec - wyjątkowe osiedle Katowic. Tu historia wciąż żyje

Sobotnia audycja "Przy Stole" została zrealizowana prosto z Nikiszowca - górniczego osiedla Katowic, które powstało na początku XX wieku i do dziś zachowało swój wyjątkowy, niemal niezmieniony charakter. O tym, jak wyglądało życie jego mieszkańców przed laty, opowiadał również Arkadiusz Gola. Fotograf w 2008 roku, przy okazji obchodów stulecia istnienia osiedla, dokumentował ostatnie zachowane wnętrza nikiszowieckich mieszkań.

Przy stole spotkali się Grażyna Bułka, aktorka teatralna i filmowa, prof. historii sztuki Irma Kozina, Anna Solińska ze Stowarzyszenia Fabryka Inicjatyw Lokalnych, koordynatorka Centrum Zimbardo, oraz Agnieszka Michalska, szefowa "Byfyja" - tradycyjnej nikiszowieckiej piekarni i gospodyni spotkania. W audycji uczestniczył również Arkadiusz Gola, fotograf specjalizujący się w fotografii dokumentalnej i od lat rejestrujący przemiany zachodzące na Śląsku. Nikiszowiec jest jednym z miejsc, w których te przemiany widać szczególnie wyraźnie.

Nikiszowiec został zbudowany w latach 1908-1915, a drugą fazę jego budowy przeprowadzono w latach 1920-1924. Osiedle powstało z inicjatywy koncernu Georg von Giesches Erben, który potrzebował mieszkań dla pracowników rozwijającego się przemysłu wydobywczego. Projekt przygotowali architekci Emil i Georg Zillmannowie. Zaplanowali dziewięć zwartych kwartałów zabudowy z czerwonej cegły, połączonych charakterystycznymi bramami. Centralnym punktem osiedla jest plac Wyzwolenia, przy którym znajduje się kościół św. Anny.

Nikiszowiec - symbol śląskiej kultury i tożsamości (Przy Stole)

49:21

Dodaj do playlisty

Osiedle przetrwało burzliwe wydarzenia

Jak na początku XX wieku Nikiszowiec oferował mieszkańcom stosunkowo wysoki standard. W mieszkaniach była elektryczność, bieżąca woda i kanalizacja, a samo osiedle wyposażono w szereg potrzebnych instytucji i usług. Działały tu między innymi szkoły, przedszkole, sklepy, piekarnia, łaźnia, pralnia i poczta. Dzięki temu Nikiszowiec był właściwie samowystarczalną częścią miasta. Osiedle przetrwało burzliwe wydarzenia XX wieku bez większych zniszczeń, zachowując swój historyczny układ i charakterystyczną architekturę. W 1978 roku zostało objęte ochroną konserwatorską, a w 2011 roku uznano je za Pomnik Historii.

Nikiszowiec stał się także ważnym symbolem śląskiej kultury i tożsamości. Jego charakter i historię utrwalały między innymi filmy Kazimierza Kutza, a osiedle pojawiało się również w twórczości artystów Grupy Janowskiej. Dziś jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych zabytkowych osiedli Katowic i miejscem, w którym współczesność wyraźnie spotyka się z przemysłową przeszłością regionu.

O historii Nikiszowca, jego mieszkańcach, architekturze i przemianach, jakie zachodziły tu przez ponad sto lat, rozmawiali uczestnicy audycji "Przy Stole". Spotkanie poprowadziły Anna Dudzińska i Agnieszka Obszańska.

Czytaj także: