SAFE zero procent. Prof. Balcerowicz: to stwarzanie iluzji dostępności pieniędzy

Najważniejsze informacje w skrócie:

• Prezydent i szef NBP proponują własną wersję SAFE, która ma być alternatywą dla unijnego finansowania obronności
• We wtorek po południu prezydent ma omówić swoją propozycję z premierem
• Zdaniem prof. Leszka Balcerowicza propozycja Karola Nawrockiego i Adama Glapińskiego to "manipulacja i w zamierzeniu dywersja - w stosunku do unijnego programu"

OGLĄDAJ. Prof. Leszek Balcerowicz gościem Renaty Grochal

Prezydent Karol Nawrocki i prezes NBP Adam Glapiński zaprezentowali koncepcję alternatywną wobec unijnego programu SAFE, określając ją jako "SAFE zero procent". Propozycja ma zostać przygotowana w szczegółach przy wsparciu Narodowego Banku Polskiego. Nawrocki podczas konferencji prasowej zaznaczył, że nie podjął jeszcze decyzji w sprawie przystąpienia do europejskiego mechanizmu, wskazując na długoterminowe zobowiązania finansowe - w tym spłatę pożyczek nawet do 2070 roku - oraz wątpliwości natury prawnej.

W ocenie prezydenta SAFE może budzić zastrzeżenia w kontekście art. 4 Traktatu o Unii Europejskiej, który pozostawia kwestie bezpieczeństwa w kompetencjach państw członkowskich. Nawrocki zwracał też uwagę na dotychczasową strategię modernizacji armii opartą na kontraktach z partnerami spoza UE, m.in. ze Stanami Zjednoczonymi i Koreą Południową. Proponowany przez niego model finansowania zbrojeń miałby zapewnić 185 mld zł bez oprocentowania i bez mechanizmu warunkowości, a jednocześnie pozostawić elastyczność w wyborze dostawców sprzętu. Prezydent zapowiedział inicjatywę ustawodawczą w tej sprawie, a we wtorek ma się odbyć spotkanie Karola Nawrockiego i Adama Glapińskiego z premierem Donaldem Tuskiem i szefem MON Władysławem Kosiniakiem-Kamyszem.

Prof. Leszek Balcerowicz propozycję Nawrockiego i Glapińskiego uznał za "niepoważną". - Zresztą wadliwość tej propozycji została zdemaskowana przez wielu analityków. Również jestem tego zdania. Od pana Glapińskiego należy się domagać, aby wycofał się z aktywności polityczno-partyjnej i działał zgodnie z regułami. A reguły są jasne. Są europejskie i polskie przepisy, które określają, jaka jest wielkość zysku NBP i w stosownym terminie ten zysk należy wpłacić do budżetu, a nie stwarzać iluzje, że nagle są dostępne jakieś ogromne pieniądze, które można rozdawać bez szkody, zwłaszcza dla głównego celu NBP, jakim jest dbałość o stabilność pieniądza - powiedział ekonomista.

prof. Leszek Balcerowicz gościem Renaty Grochal (Bez Uników)

29:37

Dodaj do playlisty

SAFE Nawrockiego. NBP skorzysta z rezerw złota?

Według portali branżowych Adam Glapiński do realizacji alternatywnego SAFE chce wykorzystać rezerwy złota. Kruszec najpierw ma być sprzedany, a potem szybko odkupiony. - To są księgowe triki, które nie powinny być poważnie brane pod uwagę - podkreślił gość Trójki. Zaznaczył, że "przepisy polskie i europejskie określają relacje finansowe, również pomiędzy bankiem centralnym i rządem". - I należy się ich trzymać, a nie ulegać iluzjom szerzonym przez panów z Prawa i Sprawiedliwości. Bo choć prezydent przedstawia się jako przedstawiciel całego narodu, to działa wyraźnie po jednej stronie sceny politycznej. Dochodzi do spotkań dwóch panów z PiS-u, to znaczy Glapińskiego i Nawrockiego. A nie przypominam sobie podobnych praktyk, jeżeli chodzi o praworządne kraje - powiedział prof. Leszek Balcerowicz.

Chociaż art. 220 konstytucji mówi, że Narodowy Bank Polski nie może finansować celów rządu, to niektórzy eksperci, w tym były szef NBP Marek Belka, twierdzą, że bank centralny może przekazywać środki do Funduszu Rozwoju Sił Zbrojnych. - Nie zgadzam się z tym. Bo mamy fundusze budżetowe, które jednakże są częścią szerzej pojmowanego budżetu. Niegdyś mieliśmy ich kilkadziesiąt i potem stworzono jeden, do którego wcielono większość tych pozabudżetowych funduszy. Zatem to również byłby trik, który zamazywałby to, co powinno być jasne, a mianowicie, że NBP działa w zgodzie z przepisami polskiej konstytucji. Właśnie zgodnie z tymi przepisami oblicza się jaki jest wynik - strata czy zysk - i w stosownym terminie ewentualny zysk wpłaca się do budżetu. A to w żadnej mierze nie jest w stanie uzdrowić chorej sytuacji naszych finansów publicznych - podkreślił ekonomista.

W jego opinii propozycja Nawrockiego i Glapińskiego to "fałszywa alternatywa" wobec europejskiego programu SAFE. - Polska płaci za zaciągane długi prawie 6 proc. A europejski SAFE jest korzystny, bo tam jest około 3 proc. Zatem nie należy rezygnować z czegoś, co jest relatywnie korzystniejsze od inaczej finansowanych środków. Oczekiwałbym tego, że premier i towarzyszące mu podczas spotkania w Pałacu Prezydenckim osoby w tej sprawie będą po prostu się trzymać konstytucji - zaznaczył gość Trójki. Według niego "kreatywna księgowość" to delikatne określenie w stosunku do propozycji Nawrockiego i Glapińskiego. - To manipulacja i w zamierzeniu dywersja - w stosunku do unijnego programu, który jest korzystny dla Polski. Natomiast weto w sprawie ustawy dotyczącej SAFE, jak powiedział były prezydent Bronisław Komorowski, byłoby zdradą stanu. Byłoby to przekroczenie norm przyzwoitości, a także norm konstytucyjnych - podsumował prof. Leszek Balcerowicz.

• Przemysław Czarnek mówił o "opcji niemieckiej". Halicki: to nie jest recepta
• Spotkanie Nawrockiego z Tuskiem w sprawie SAFE. "Walka dwóch plemion będzie trwała"
• Prezydent podpisze unijny SAFE? "Byłby samodzielnym graczem"

Źródło: Trójka
Prowadząca: Renata Grochal
Opracowanie: Robert Bartosewicz