Auschwitz wykorzystano do "kreowania propagandy"

Kilka pokoleń Polaków wychowało się na zafałszowanym obrazie tego, co wydarzyło się w Auschwitz i trudno zmienić tę świadomość - mówiły w "Pulsie Trójki" prof. Anna Zeidler-Janiszewska i dr Hanna Węgrzynek analizując, jak dojrzewa nasza pamięć o Holokauście.

27 stycznia 2015 19:13

Auschwitz wykorzystano do "kreowania propagandy" — Foto: PAP/Andrzej Grygiel

Prof. Anna Zeidler-Janiszewska z Instytutu Kulturoznawstwa SWPS i dr Hanna Węgrzynek z Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN o obrazie Auschwitz i Holokaustu w świadomości Polaków (Trójka/Puls Trójki)

Dodaj do playlisty

- Sprawa Holokaustu i Auschwitz w dziejach edukacji odgrywała rolę polityczną - powiedziała Hanna Węgrzynek. Dodała, że przekaz propagandowy był bardzo prosty: to Polacy mieli być główną ofiarą Auschwitz, żeby pokazać, że Polacy byli najważniejszą ofiarą systemu nazistowskiego. Przypomniała, że w 1939 roku mieliśmy dwóch wrogów: Związek Radziecki i Niemcy, a w 1945 roku naród musiał zrozumieć, że mamy jednego wroga i jednego przyjaciela. - Auschwitz zostało do kreowania tej propagandy wykorzystane - wyjaśniła Węgrzynek. W ten sposób - jak dodała - zostało wychowanych kilka pokoleń i tę świadomość jest bardzo trudno zmienić.

Rozmówczyni Marcina Zaborskiego podkreśliła też, że tuż po II wojnie światowej, gdy ludzie jeszcze pamiętali te wydarzenia, podręczniki poruszały temat relacji polsko-żydowskich w czasie wojny i jasno pisano o grupie społeczeństwa, która zachowywała się nieodpowiednio. Potem ten temat zginął.

- Nie potrafimy spojrzeć z perspektywy historycznej, tylko ciągle podlegamy schematom i stereotypom wyuczonym lub podporządkowanym pewnym mitom narodu szlachetnego, bohaterskiego - podkreśliła Anna Zeidler-Janiszewska. Jej zdaniem, do opinii publicznej trudno przedostają się informacje o tym, że byliśmy szmalcownikami, zdarzyło się niejedno Jedwabne i były po wojnie pogromy. - Tego nie chcemy przyjąć do świadomości, bo to nam burzy mit patriotyczno-narodowy - oceniła Zeidler-Janiszewska.

Więcej interesujących dyskusji znaleźć można na stronach audycji "Salon polityczny Trójki", "Komentatorzy", "Puls Trójki" i "Śniadanie w Trójce".

Goście Marcina Zaborskiego powiedzieli, że dziś z jednej strony mamy więcej źródeł pamięci o Auschwitz - filmy dokumentalne, eksponaty, świadectwa przepracowane przez drugie pokolenie - z drugiej zaś, coraz mniej świadków, a to najcenniejsze źródło, które powinno odegrać decydującą rolę w poznawaniu przeszłości.

Obie ekspertki zgodnie podkreśliły wagę edukacji w tym temacie, ale nie poprzez epatowanie okrucieństwem. Skuteczniejsze jest studium przypadku, np. analiza pamiętników, poznawanie losów rówieśników z tamtego okresu i nawiązanie bardziej intymnego kontaktu.