"Ta wystawa to nie pomnik". Podwójny jubileusz Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach

Wystawa "Mamy 80 lat, czujemy się na 25” to opowieść o pamięci, tożsamości i nieustannym odnawianiu się Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach. Zorganizowana z okazji dwóch jubileuszy – osiemdziesięciolecia uczelni oraz dwudziestopięciolecia jej samodzielności – nie proponuje tradycyjnej, chronologicznej podróży przez historię. Zamiast tego zaprasza do rozmowy między dziełami, twórcami i pokoleniami. O jubileuszu katowickiej ASP rozmawiamy w audycji "Terra Kultura". Gośćmi Agnieszki Obszańskiej będą Dariusz Rzontkowski, kurator wystawy "Mamy 80 lat, czujemy się na 25" i prof. Grzegorz Hańderek, rektor ASP w Katowicach.

Polecane podcasty

Terra Kultura

Pasożyt, mózg i ameba. Niezwykła instalacja Tiny Hrevušovej w Katowicach

Klub Trójki

Sztuczna inteligencja czy superinteligencja?

Wszystkie książki świata

Zdobywca Bookera - Douglas Stuart i jego "John, syn Johna"

Historia ASP w Katowicach rozpoczęła się w 1947 roku, gdy powstał tu oddział Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych we Wrocławiu. Uczelnia przez lata zmieniała nazwy i przynależność organizacyjną. Była związana m.in. z Krakowem, a w latach 1953–1956 jej siedzibę określano w oficjalnej nazwie jako Stalinogród. Samodzielną Akademią Sztuk Pięknych została w 2001 roku.

Dziś w ASP studiuje niemal 600 osób na sześciu kierunkach, a zajęcia prowadzi ponad 130 wykładowczyń i wykładowców. W roku akademickim 2026/2027 ASP świętuje 80-lecie istnienia i 25-lecie niezależności.

Wystawa jako dialog par i większych grup dzieł

Wystawa "Mamy 80 lat, czujemy się na 25”, której kuratorem jest Dariusz Rzontkowski, nie została pomyślana jako przegląd kolejnych dekad. Jak pisze kurator:

– Nie ma tu chronologii, której można by się spodziewać po jubileuszowej wystawie. Jest dialog. Toczą go pary i większe grupy dzieł. Powstałe w różnych dekadach rozpoznają się, czasami sobie zaprzeczają, za każdym razem uruchamiając nowe znaczenia. Każde zestawienie jest raczej hipotezą niż dowodem bezpośredniego wpływu czy artystycznego pokrewieństwa. To, co dawne, powraca w nowej formie; to, co nowe, pozwala inaczej zobaczyć przeszłość.

Dawne i współczesne realizacje mają się wzajemnie objaśniać, podważać i uzupełniać. Obraz może spotkać się z plakatem, przedmiot z dźwiękiem, a sztuka sakralna z humorem, codziennością czy cielesnością. Nie chodzi o wskazanie jednego "katowickiego stylu”, lecz o pokazanie miejsca, środowiska i tematów, z których przez osiem dekad wyrastała twórczość związana z Akademią.

"To nie jest pomnik Akademii. To raczej autoportret"

Wystawa przypomina również, że historia instytucji nigdy nie jest kompletna. Część dzieł zaginęła, archiwa mają luki, a niektóre nazwiska są teraz mniej znane niż kiedyś. Ekspozycja nie próbuje więc udawać, że może opowiedzieć wszystko.

– Nie jest też wystawa pomnikiem Akademii – on wszak stoi w miejscu. Jest raczej autoportretem tych, którzy ją współtworzyli i którym tak wiele zawdzięczamy. Złożonym z obrazów, przedmiotów, znaków, głosów i braków. Wewnętrznie sprzecznym. Niepełnym. Akademia ma 80 lat. Od 25 lat jest samodzielna. Z roku na rok czuje się coraz młodsza. Jest gotowa do zadawania nieoczywistych pytań, do prowadzenia rozmowy. To miejsce, z którego widać wiele możliwych dróg – podkreśla Dariusz Rzontkowski.