O tym spektaklu mówiła cała Polska. "Dziady" Mai Kleczewskiej w Teatrze Telewizji

Telewizyjną wersję "Dziadów" w reżyserii Mai Kleczewskiej - spektaklu Teatru im. Słowackiego w Krakowie, który pięć lat temu wywołał głośną dyskusję - będzie można zobaczyć we wtorek wieczorem w Teatrze Telewizji w TVP Kultura.

Polecane podcasty

Scena Teatralna Trójki

Kultura

"Dziady" Mai Kleczewskiej w telewizji

Wersja telewizyjna jednego z najważniejszych i najczęściej dyskutowanych polskich przedstawień ostatnich lat została zrealizowana w dniach 26-30 stycznia na deskach Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie. 

Warto przypomnieć, że w "Dziadach" wyreżyserowanych na tej scenie w 2021 roku, Maja Kleczewska powierzyła rolę Konrada aktorce, Dominice Bednarczyk, a klasyczny tekst Adama Mickiewicza odniosła do współczesnych problemów społecznych, nawiązując m.in. do strajku kobiet, kryzysu na wschodniej granicy i nadużyć w Kościele katolickim. Premiera odbyła się 19 listopada - w 120-lecie prapremiery "Dziadów" w inscenizacji Stanisława Wyspiańskiego. 

"Romantyzm jest w naszym DNA"

- Dziś dwie Polski to nasza codzienność - dwa walczące przeciw sobie narody. Poeci stają pomiędzy walczącymi w bratobójczej walce stronami. Są samotni. Żadna ze stron nie potrzebuje poetów. Jak w upiornym śnie, śnimy wciąż tę samą historię, przez co przegrywamy jako ludzie - mówiła przy okazji premiery reżyserka. Oceniła, że "romantyzm jest w naszym DNA". 

"Dziady" w reż. Mai Kleczewskiej będzie można obejrzeć w TVP Kultura/ Foto: Sylwia Penc/TVP

- Konrad w "Dziadach" chce pokonać podziały. On reintegruje popękane społeczeństwo. To pęknięcie biegnie dziś wewnątrz rodzin i w starych przyjaźniach - zaznaczyła Maja Kleczewska. 

Oprócz Dominiki Bednarczyk w roli Konrada, w spektaklu zagrali też: Lidia Bogaczówna (Anioł / Zosia), Marcin Kalisz (Ksiądz Piotr), Jan Peszek (Senator), Jacek Strama (Guślarz), Karolina Kazoń (Tomasz / Ewa / Dama), Tomasz Międzik (Diabeł / Zły Pan / Doktor), Rafał Dziwisz (Diabeł / Pelikan), Tadeusz Zięba (Dziecko Józio), Marta Waldera (Dziecko Rózia), Maciej Jackowski (Kruk / Adolf), Natalia Strzelecka (Frejend / Pani Rollison), Agnieszka Kościelniak (Lwowicz / Dama), Katarzyna Zawiślak-Dolny (Żegota / Dama), Anna Syrbu (Sobolewski), Marcin Sianko (Diabeł / Bajkow), Dorota Godzic (Sowa / Feliks),

Kaya Kołodziejczyk (Duch Konrada / Księżna), Karol Kubasiewicz (Kościelny / Lokaj / Chór w obrzędzie), Sławomir Rokita (Starzec / Kościelny).

Burza wokół "Dziadów"

Niedługo po premierze ówczesna małopolska kurator oświaty Barbara Nowak w oficjalnym stanowisku na stronie kuratorium oceniła, że inscenizacja Kleczewskiej "jest swobodną emanacją poglądów środowiska, które pragnie kształtować spojrzenie społeczne na współczesną Polskę nie z troską, miłością należną Ojczyźnie, lecz z nienawiścią do jej rodowodu historycznego, do tożsamości narodu ugruntowanego na fundamencie tradycji cywilizacji łacińskiej". 

Oceniła, że spektakl zawiera "interpretacje nieadekwatne i szkodliwe dla dzieci i uczniów, które nie wpisują się w cele systemu oświaty", a także "zdecydowanie odradziła organizowanie przez szkoły wyjść dzieci i młodzieży na ten spektakl". 

Teatr im. Juliusza Słowackiego w oświadczeniu wydanym w odpowiedzi na stanowisko kurator Barbary Nowak napisał, że przyjął je "z wielkim zaskoczeniem i zafrasowaniem". "'Dziady' - jak każde dzieło sztuki - poddawane były wielu twórczym interpretacjom, inscenizacje 'Dziadów' zawsze korespondowały z czasami, w których były wystawiane. W tym wypadku reżyserka bardzo uważnie podeszła do lektury dzieła Mickiewicza i przefiltrowała je przez polską teraźniejszość. Nie dopisując nic autorowi, podążając za myślą jego i prof. Marii Janion, nie szukając prostych rozwiązań, łatwych diagnoz politycznych, czy tanich prowokacji" - zaznaczyli przedstawiciele krakowskiej sceny. 

Ówczesny wicepremier, minister kultury i dziedzictwa narodowego Piotr Gliński proszony przez dziennikarzy o odniesienie się do sprawy, stwierdził, że "niepokoją wszelkie takie działania, która są kontrowersyjne w sztuce i przekraczają granice tej akceptowalnej kontrowersji". 

W tym czasie Teatr Słowackiego starał się, by ministerstwo współprowadziło scenę razem z dotychczasowym organizatorem - Urzędem Marszałkowskim Województwa Małopolskiego. O tym, że do współpracy nie dojdzie, Piotr Gliński poinformował na przełomie 2021 i 2022 roku, odpowiadając na list posłanek Małgorzaty Kidawy-Błońskiej (KO) i Iwony Śledzińskiej-Katarasińskiej (KO). Kidawa-Błońska taką decyzję uznała wtedy za konsekwencję premiery "Dziadów". Podobnie interpretowane przez ówczesną opozycję były następne działania Urzędu Marszałkowskiego, który w lutym 2022 roku wszczął procedurę mającą na celu odwołanie Krzysztofa Głuchowskiego z funkcji dyrektora naczelnego i artystycznego Teatru im. Słowackiego. Oficjalnym powodem przedstawionym przez Zarząd Województwa były nieprawidłowości, jakie wykazał audyt w teatrze jeszcze przed głośną premierą Kleczewskiej. 

Zdjęcie ze spektaklu "Dziady" w reż. Mai Kleczewskiej/ Foto: Sylwia Penc/TVP

Wszczęcie procedury odwołania wywołało jednak sprzeciw zespołu teatru i doprowadziło do protestu przed budynkiem. Jeszcze w trakcie procedury odwoławczej Małopolski Urząd Marszałkowski poinformował, że zamierza ogłosić konkurs na kandydata na stanowisko dyrektora Teatru im. Słowackiego w Krakowie. W odpowiedzi pracownicy teatru wydali oświadczenie, w którym wyrazili "pełne poparcie dla kandydatury Krzysztofa Głuchowskiego", obecnego kierownika tej sceny. 

Nagrody

Spektakl "Dziady" zdobył kilkanaście nagród, m.in. Nagrodę Teatralną im. Stanisława Wyspiańskiego w 2022 roku dla zespołu, nagrody kulturalne O!LŚNIENIA 2022 dla Dominiki Bednarczyk i Mai Kleczewskiej.

"Dziady" zostały laureatem Nagrody Publiczności na 46. Opolskich Konfrontacjach Teatralnych Klasyka Żywa. 

Z kolei Dominika Bednarczyk otrzymała Nagrodę im. Aleksandra Zelwerowicza dla najlepszej aktorki w sezonie 2021/2022 za rolę Konrada (przyznawana przez czasopismo "Teatr").

Premiera w Teatrze Telewizji - 3 listopada o godz. 20 w TVP Kultura.