"Ekstazy. Bernini na Wawelu". Wystawa arcydzieł mistrza barokowej rzeźby

Giovanni Lorenzo Bernini zw. Gianlorenzo (1598-1580) był włoskim rzeźbiarzem, malarzem i architektem, jednym z najwybitniejszych artystów baroku, który wywarł decydujący wpływ na rozwój tego stylu w Europie. Wystawa "Ekstazy. Bernini na Wawelu" jest trzecią w ostatnich latach odsłoną cyklu poświęconego arcydziełom rzeźby nowożytnej, zapoczątkowanego wystawą "Ekspresja. Lwowska rzeźba rokokowa" (2023) i kontynuowaną przez "Emocje. Lwowska rzeźba rokokowa" (2024).

Fascynujące stany ekstatyczne

Wystawa poświęcona jest jednemu z najbardziej fascynujących tematów sztuki baroku: przedstawianiu stanów ekstatycznych. Punktem odniesienia jest twórczość Gian Lorenza Berniniego, jednego z najwybitniejszych artystów baroku. oraz artystów włoskich z XVII wieku – jego uczniów i współpracowników. Bernini jako reżyser światła, ruchu i emocji potrafił nadawać rzeźbie niezwykłą dynamikę, a duchowe przeżycia ukazywać z poruszającą intensywnością.

- Tym razem idziemy w kierunku XVII stulecia, w kierunku, który z powodzeniem można uznać za apogeum rozwoju sztuki barokowej w Rzymie - ocenia Andrzej Betlej, dyrektor Zamku Królewskiego na Wawelu.

Artystyczne poszukiwania Berniniego

"Ekstazy. Bernini na Wawelu" to spotkanie z dziełami najwyższej klasy artystycznej, a zarazem próba uchwycenia jednego z najbardziej fascynujących fenomenów sztuki dawnej - potrzeby ukazywania tego, co wymyka się zwykłemu doświadczeniu. To opowieść o granicach ludzkich emocji, o cielesności i duchowości, o napięciu między cierpieniem, a zachwytem oraz między życiem, a śmiercią.

- Wawelska publiczność zobaczy dzieła i obiekty związane z powstaniem "Ekstazy św. Teresy z Avili" (znajdującą się w kaplicy Cornaro w rzymskim kościele Santa Maria della Vittoria ) oraz artystycznymi poszukiwaniami Berniniego: model do twarzy świętej, terakotowe bozzetto [trójwymiarowy szkic rzeźbiarski, powstający zazwyczaj na bazie projektu rysunkowego, wykonywany w małej skali z wykorzystaniem miękkich i nietrwałych materiałów, takich jak glina, wosk czy gips - red.], polichromowaną rzeźbę przedstawiającą ekstazę św. Teresy, rysunki ze studium jej głowy oraz rycinę ukazującą ołtarz w kaplicy Cornaro - wylicza kuratorka wystawy Joanna Sędziwy. 

Zgromadzone prace pozwolą przyjrzeć się warsztatowi artysty i sposobom, w jakie za pomocą formy, światła i ruchu potrafił nadać duchowemu doświadczeniu niemal namacalny wymiar.

Giovanni Lorenzo Bernini "Ekstaza św. Teresy z Avili" - terakotowe bozzetto/ Foto: PAP/Łukasz Gągulski

Ekstaza za życia i uniesienie związane ze śmiercią

Opowieść o ekstazie dopełnią dzieła ukazujące przeżycia innych świętych, m.in. modele związane z pomnikiem Marii Raggi oraz przedstawieniami św. Anastazji i św. Filipa Nereusza, a także pochodząca z Pałacu Arcybiskupów Krakowskich, po raz pierwszy publicznie prezentowana "Śmierć św. Franciszka Xawerego" Givanniego Battisty Gauliego, znanego jako Baciccio, oraz "Św. Jan Nepomucen" Giuseppe Marii Crespiego. Zestawienie rzeźb, rysunków i malarstwa pozwoli prześledzić różnorodne sposoby przedstawiania stanów ekstatycznych w sztuce XVII i XVIII wieku.

Ekspozycja zostanie zaaranżowana w dwóch przestrzeniach, wyznaczających dwie linie narracyjne: ekstazę doświadczaną za życia oraz uniesienie związane ze śmiercią. Wystawa będzie nawiązywać do wcześniejszych odsłon wawelskiego cyklu, rozwijając refleksję nad emocjami i ich artystyczną reprezentacją. Ważnym elementem opowieści staną się również światło i muzyka, współtworzące atmosferę ekspozycji.

Wystawa "Ekstazy. Bernini na Wawelu" potrwa od 6 listopada 2026 roku do 6 stycznia 2027. Przez cały listopad wstęp jest bezpłatny w związku z akcją "Darmowy Listopad". Szczegółowe informacje można znaleźć na stronie wydarzenia i w mediach społecznościowych.