"Suwerenna i najedzona". Nowa edycja festiwalu Warszawa w Budowie w MSN

Tegoroczna edycja WARSZAWY W BUDOWIE zmienia formułę. Zamiast jednej centralnej wystawy organizatorzy proponują rozproszoną sieć wydarzeń, działań artystycznych i spotkań odbywających się zarówno w Muzeum Sztuki Nowoczesnej, jak i w różnych częściach Warszawy i Mazowsza.

Posłuchaj audycji w Trójce:

• Kadr z historią w tle. Czym jest "Epopeja hiszpańska" Alterriby?
• "Terra kultura": Niezwykła instalacja Tiny Hrevušovej w Katowicach

Festiwal wychodzi poza mury muzeum

Główne punkty festiwalu znajdą się w podcieniach MSN-u od strony Placu Centralnego, w audytorium i przed Muzeum. Ważnym miejscem stanie się także Spółdzielcza Farma MOST na Siekierkach. Program prowadzi jednak znacznie dalej: do żoliborskich sadów, na bazarek Egipska na Saskiej Kępie, do Rynku Hurtowego Bronisze czy mokotowskiego sklepu Zbiory.

Jednym z kluczowych miejsc tegorocznej edycji będzie Urzecze, to historyczny mikroregion rozciągający się na południe od Warszawy. Od stuleci dostarczał on stolicy warzyw, owoców, miodu, nabiału i ryb. To właśnie tam szczególnie wyraźnie widać, jak silnie rozwój miasta związany jest z jego rolniczym zapleczem.

Żywność jako część miejskiej infrastruktury

Hasło "Suwerenna i najedzona” nie odnosi się wyłącznie do tego, co znajduje się na talerzu. Organizatorzy traktują żywność jako punkt wyjścia do szerszej rozmowy o urbanistyce, gospodarce, ekologii i odporności miasta na kryzysy.

– Suwerenne i najedzone miasto to takie, w którym rolnictwo stanowi jedną z głównych sfer urbanistyki – mówi współkuratorka festiwalu Joanna Erbel.

W tej perspektywie wieś i miasto nie są przeciwieństwami. Tworzą jeden ekosystem, w którym równie ważną rolę co ulice, place i budynki mogą odgrywać grunty rolne, ogródki działkowe, sady, przydomowe ogrody czy miejskie uprawy społeczne.

Warszawa ma zresztą szczególne warunki, by przyglądać się tej idei. Miasto powstało na żyznych glebach, a jeszcze w pierwszej połowie XX wieku jego obrzeża tworzył pas wsi i sadów dostarczających żywność mieszkańcom stolicy. Choć wiele z tych terenów zniknęło pod zabudową, ślady dawnej strefy żywicielskiej nadal można odnaleźć w miejskim krajobrazie, między innymi w ogrodach działkowych, sadach i nazwach ulic.

Od farmy po targowisko

Festiwal chce pokazać, że lokalny system żywnościowy nie jest abstrakcyjną wizją przyszłości, ale czymś, co już istnieje i może być rozwijane. Strefa żywicielska Warszawy sięga około 80–100 kilometrów od centrum miasta, a jej elementy znajdują się także w jego granicach. To nie tylko tradycyjne uprawy, ale również szklarnie, systemy hydroponiczne czy hodowle grzybów prowadzone w piwnicach i garażach.

Dlatego program WARSZAWY W BUDOWIE obejmuje miejsca, w których spotykają się różne elementy miejskiego obiegu żywności: farmy, ogrody społeczne, bazary, targowiska, sklepy i hurtownie. Towarzyszyć im będą koncerty, pokazy filmowe, wykłady, spacery, spływy, dożynki oraz wspólne posiłki.

– Żywność staje się tu punktem wyjścia do rozmowy o relacjach między ludźmi, przyrodą i infrastrukturą – podkreśla kuratorka Alicja Wójcik.

Oprowadzanie po Spółdzielczej Farmie MOST w Warszawie

Warszawa oglądana od strony talerza

Tegoroczna edycja festiwalu proponuje spojrzenie na miasto nie tylko przez pryzmat architektury czy przestrzeni publicznej, lecz także jego "metabolizmu”: tego, jak Warszawa się odżywia, skąd czerpie zasoby i jak radzi sobie z ich obiegiem.

WARSZAWA W BUDOWIE powstała w MSN-ie w 2009 roku jako festiwal poświęcony przemianom stolicy i szeroko rozumianemu projektowaniu: od wzornictwa i grafiki użytkowej po architekturę, urbanistykę i projektowanie społeczne. Od 2023 roku wydarzenie organizowane jest naprzemiennie przez Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie i Muzeum Warszawy.