Edward Dwurnik. Między dumą a wstydem. Nowa wystawa w MSN

Edward Dwurnik przez całe życie podkreślał, że sztuka była dla niego drogą ucieczki od trudnych doświadczeń młodości. Pochodzący z Radzymina artysta często opowiadał o swoim prowincjonalnym pochodzeniu i środowisku, w którym dorastał. Zdobycie wyższego wykształcenia i wejście do świata sztuki oznaczało dla niego nie tylko sukces, ale także doświadczenie społecznego awansu.

Posłuchaj audycji w Trójce:

• O Malta Festival w Poznaniu w audycji "Terra kultura"
• O wakacyjnych festiwalach filmowych w audycji "Trójkowo, filmowo"

Malarz, który chciał opowiedzieć historię zwykłych ludzi

Już jako student warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych wyruszał autostopem przez Polskę, dokumentując życie mieszkańców małych miejscowości. Chciał tworzyć portret kraju widzianego z perspektywy zwykłych ludzi, których losy rzadko stawały się bohaterami monumentalnego malarstwa.

"Sportowcy” i "Robotnicy” – kronika społecznych marzeń
Centralne miejsce na wystawie zajmują dwa najważniejsze cykle malarskie Dwurnika: "Sportowcy” i "Robotnicy”. To właśnie w nich artysta najpełniej ukazał społeczne aspiracje, frustracje i marzenia Polaków żyjących w czasach PRL-u oraz okresie transformacji ustrojowej.

Jak podkreśla kurator wystawy Łukasz Ronduda, Dwurnik świadomie sięgał po formaty kojarzone z malarstwem historycznym i realistycznym. Dzięki temu codzienne sceny z życia zwykłych ludzi nabierały monumentalnego charakteru. Sportowcy, robotnicy czy mieszkańcy prowincji stawali się bohaterami wielkiej opowieści o społeczeństwie i jego przemianach.

Artysta nie interesował się jedynie dokumentowaniem rzeczywistości. Jego celem było także nadanie znaczenia doświadczeniom grup społecznych często pomijanych w oficjalnych narracjach.

"Robotnik sztuki” i fabryka obrazów

Ważnym elementem ekspozycji jest także pokazanie specyficznego sposobu pracy Dwurnika. Malarz określał siebie mianem "robotnika sztuki”, odrzucając wizję artysty jako uprzywilejowanego geniusza stojącego ponad światem pracy.

Proces tworzenia porównywał do funkcjonowania fabryki. Malował szybko i niezwykle intensywnie, tworząc całe serie obrazów. Powtarzalność motywów nie była jednak mechanicznym gestem. Pozwalała uchwycić subtelne różnice między bohaterami i zmieniające się doświadczenia społeczne. Wystawa podkreśla właśnie tę seryjność, która stała się jednym z najważniejszych narzędzi artystycznych Dwurnika.

Duma i wstyd jako klucz do polskiej tożsamości

Najważniejszym tematem wystawy są emocje, które zdaniem kuratora organizują polskie doświadczenie społeczne: duma i wstyd. To one towarzyszą procesom awansu społecznego, budowaniu tożsamości oraz walce o uznanie.

Twórczość Dwurnika pokazuje, że pod powierzchnią modernizacji i zmian politycznych nieustannie działają emocje związane z pochodzeniem, statusem społecznym i poczuciem własnej wartości. W obrazach artysty bohaterowie próbują odnaleźć swoje miejsce w świecie, zmagając się z aspiracjami, kompleksami i pragnieniem społecznej akceptacji.

Malarstwo Dwurnika w kontekście historii pokolenia

Jak zauważa Pola Dwurnik, córka artysty, wystawa po raz pierwszy umieszcza twórczość jej ojca w tak szerokim kontekście historii pokolenia, które współtworzyło współczesną Polskę. "Edward Dwurnik. Duma i wstyd” staje się dzięki temu nie tylko retrospektywą malarza, ale także opowieścią o społeczeństwie, które w jego obrazach może odnaleźć własne doświadczenia, konflikty i marzenia.

Wystawie Dwurnika towarzyszy interwencja artystyczna Patryka Różyckiego "Transformacja". Jest to wybór jego prac z lat 2021–2024. Cykl obrazów dotyczy dzieciństwa i dojrzewania artysty na wsi w ekonomicznym i społecznym wykluczeniu związanym z transformacją lat 90.