Nie żyje Jarosław Abramow-Newerly. Pisarz miał 93 lata

Jarosław Abramow-Newerly był dramaturgiem, autorem wspomnień, a także tekstów piosenek i muzyki do nich. Współpracował z Agnieszką Osiecką.

Posłuchaj audycji w Trójce:

• Trójka pod Księżycem. Bartosz Bielenia gościem specjalnym Trójki
• Terra Kultura. "Przeminęło z wiatrem" w powieści graficznej Pierre Alary’ego

Urodził się 17 maja 1933 r. w Warszawie. Był synem pisarza Igora Newerlego i Barbary Abramow, nauczycielki i aktorki, przed wojną związanej z teatrem "Baj”.

Matka pisarza pochodziła z Puław, z rodziny żydowskiej. Wychowywała się w "Domu Sierot” na ulicy Krochmalnej w Warszawie, prowadzonego przez doktora Janusza Korczaka i Stefanię Wilczyńską.

Jako dorosła wychowanka poznała Igora Newerlego, młodego emigranta z Rosji i bliskiego współpracownika Korczaka. Igor, a właściwie Jerzy, był w dwudziestoleciu międzywojennym sekretarzem Korczaka, a od 1930 r. redagował powierzone mu przez doktora pismo dzieci i młodzieży "Mały Przegląd”.

Kronikarz pokolenia przedwojennego Żoliborza 

Jarosław wychował się na warszawskim Żoliborzu. Swoje dzieciństwo, które przypadło na czas wojny, opisał w tomie wspomnień "Lwy mojego podwórka” (2000). Pokazał tam okupację niemiecką z perspektywy chłopca, ciekawskiego obserwatora świata dorosłych. Sportretował kolegów z podwórka i ich rodziny, mieszkańców żoliborskiego osiedla – środowisko szczególne, bo w dużej mierze tworzone przez ważnych przedstawicieli warszawskiej inteligencji, których dzieci, jak sam Abramow, miały się wybić po wojnie.

Po klęsce Powstania Warszawskiego Jarosław wraz z matką trafili do obozu w Pruszkowie. Do Warszawy wrócili w lutym 1945 r. Pierwsze lata powojenne Abramow-Newerly opisał w kolejnym tomie wspomnień, "Lwy wyzwolone” (2003).

Twórca i jeden z filarów STS-u

Jego wspomnieniową trylogię zamykają "Lwy STS-u” (2005), opowieść o teatrze, który w 1954 r. zaczynał jako amatorska grupa studencka tworzona przez garstkę pasjonatów, a w ciągu paru lat stał się głośną sceną. Abramow, obok m.in. Jerzego Markuszewskiego, Andrzeja Jareckiego i Agnieszki Osieckiej był jednym z filarów STS-u. Pisał skecze, monologi, satyry, komponował muzykę m.in. do tekstów Agnieszki Osieckiej i słynnej już "Piosenki o okularnikach”.

Debiutował jako pisarz w 1955 r. na łamach tygodnika "Szpilki” jako satyryk, a dwa lata później opublikował swoje tworzone dla STS-u monologi i skecze w zbiorze "Myślenie ma kolosalną przyszłość” (1957).

Szef Redakcji Teatru Młodego Słuchacza Polskiego Radia 

Na lata sześćdziesiąte i siedemdziesiąte przypada rozkwit jego twórczości dramaturgicznej, opublikował m.in. "Licytację”, "Anioła na dworcu”, "Derby w pałacu”, "Wyciąg do nieba”, "Darz bór”, "Ja, ty, oni”, "Maestro”. Za sztukę "Anioł na dworcu”, wystawioną w 1962 r., a wydaną w 1965 r. Abramow-Newerly otrzymał Nagrodę im. Stanisława Piętaka (1965) oraz Nagrodę Fundacji Kościelskich (1967). W latach 1960-1966 pracował jako kierownik Redakcji Teatru Młodego Słuchacza w Polskim Radiu.

- Obaj z ojcem zaczęliśmy pisać prozę po czterdziestce - podobno do prozy trzeba dojrzeć. Mnie wcześniej ciągnęło do teatru, pisałem dramaty. Dopiero w Kanadzie, dokąd wyjechałem w 1985 r., gdy okazało się, że moje sztuki raczej nie trafią na miejscowe sceny, zabrałem się na serio do pisania prozy. Zawsze zresztą ciągnie mnie do dramatu. Moja proza ma wiele dialogów, w tym się czuję najlepiej. Dialogami prowadzę akcję i charakteryzuję postacie - opowiadał pisarz w jednym z wywiadów.

Losy emigrantów z Kanady

Od początku lat osiemdziesiątych pisarz dzielił czas między Warszawę i Toronto. Mieszkając w Kanadzie, Abramow-Newerly zainteresował się historią i losami tamtejszych polskich emigrantów i uczynił je tematem swojej prozy. W latach 90. i później ukazywały się kolejno: "Alianci” (1990), "Pan Zdzich w Kanadzie” (1991), "Kładka przez Atlantyk” (1995), "Nawiało nam burzę” (2000), "Młyn w piekarni” (2002).