Ryuichi Sakamoto w Berlinie: największa taka wystawa w Europie

Ryuichi Sakamoto pozostaje jedną z najbardziej wpływowych postaci współczesnej kultury. Dla wielu  jest przede wszystkim kompozytorem nagradzanym za muzykę filmową, autorem ścieżek dźwiękowych do takich produkcji jak "Ostatni cesarz”, "Merry Christmas, Mr. Lawrence” czy "Zjawa”. Jego działalność artystyczna wykraczała jednak daleko poza świat kina.

Muzyka i instalacje dźwiękowe

Wystawa w Berlinie pokaże wielowymiarową działalność Ryuichiego Sakamoto: od muzyki elektronicznej i filmowej po monumentalne instalacje dźwiękowe tworzone we współpracy z artystami wizualnymi.

Posłuchaj audycji w Trójce:

• "Sledgehammer", czyli jak Peter Gabriel stał się na chwilę bożyszczem muzyki pop
• 3 wymiary gitary

Od początku kariery interesowały go eksperymenty z technologią, elektroniką i nowymi sposobami doświadczania dźwięku. Jako współzałożyciel zespołu Yellow Magic Orchestra współtworzył język nowoczesnego synth-popu i muzyki elektronicznej. Z czasem coraz mocniej kierował się także w stronę sztuki współczesnej, tworząc projekty łączące muzykę, architekturę, światło, obraz oraz doświadczenie przestrzeni. Właśnie ten mniej znany aspekt jego działalności stanie się osią berlińskiej wystawy.

Pierwsza duża retrospektywa w Europie

Ekspozycja zatytułowana "Ryuichi Sakamoto: seeing sound, hearing time” zostanie otwarta 11 września 2026 roku w Hamburger Bahnhof – Nationalgalerie der Gegenwart i potrwa do 23 maja 2027 roku. Organizatorzy podkreślają, że będzie to pierwsza tak szeroko zakrojona retrospektywa poświęcona artyście na kontynencie europejskim.

Wystawa zostanie zaprezentowana na powierzchni około 1500 metrów kwadratowych w przestrzeniach Rieckhallen. Zwiedzający zobaczą siedem prac zebranych w pięciu dużych instalacjach, które pokazują sposób, w jaki Sakamoto traktował dźwięk, jako materiał rzeźbiarski i element budujący doświadczenie przestrzeni. Według zapowiedzi kuratorów, wystawa ma koncentrować się na relacji pomiędzy sztuką wizualną a dźwiękiem.

Instalacje tworzone z artystami z całego świata

Jednym z najważniejszych elementów ekspozycji będą projekty powstałe we współpracy z japońskim artystą i reżyserem Shiro Takatani. Obaj twórcy przez lata rozwijali koncepcję trójwymiarowych środowisk dźwiękowych, w których muzyka staje się fizycznie odczuwalną częścią przestrzeni.

Na wystawie znajdą się również realizacje związane z albumem "async” z 2017 roku, uznawanym za jedno z najważniejszych późnych dzieł Sakamoto. Materiał ten powstawał po walce artysty z chorobą nowotworową i był próbą refleksji nad pamięcią, czasem oraz przemijaniem.

Pianino po tsunami i zapis drgań Ziemi

Jedną z najbardziej poruszających prac prezentowanych w Berlinie będzie instalacja "IS YOUR TIME” z 2017 roku. Jej centralnym elementem jest fortepian zniszczony podczas katastrofalnego tsunami, które nawiedziło Japonię w 2011 roku.

Instrument został przekształcony przez artystę w obiekt dźwiękowy reagujący na dane sejsmologiczne zbierane w czasie rzeczywistym z różnych miejsc na świecie. Dzięki temu instalacja łączy pamięć o katastrofie naturalnej z nieustannym ruchem planety i współczesnymi technologiami przetwarzania danych.

Ostatni rozdział twórczości

Wystawa przypomni także późne realizacje artysty związane z albumem „12”. Był to niezwykle osobisty projekt, określany przez samego Sakamoto mianem dźwiękowego dziennika. Nagrania powstawały między 2021 a 2022 rokiem, gdy jego stan zdrowia stopniowo się pogarszał.

Kuratorami projektu są Ingrid Buschmann z Hamburger Bahnhof oraz Sachiko Namba z Tokio. Organizatorzy współpracują przy realizacji wystawy z KAB Inc., KAB America Inc. oraz Dumb Type Office Ltd., czyli instytucjami od lat związanymi z dziedzictwem artystycznym Sakamoto.

Ryuichi Sakamoto zmarł w marcu 2023 roku, pozostawiając po sobie niezwykle różnorodny dorobek obejmujący muzykę popularną, filmową, klasyczną oraz sztukę współczesną. Zdobył Oscara, dwa Złote Globy i nagrodę Grammy, ale równie istotna była jego działalność społeczna i ekologiczna. Przez lata angażował się w projekty związane z ochroną środowiska oraz pomocą ofiarom katastrof naturalnych w Japonii.