EUR: modernistyczna dzielnica Rzymu ulubiona przez Felliniego
UR czyli Esposizione Universale di Roma to dzielnica Rzymu, która została zaprojektowana w latach 30. XX wieku z myślą o Wystawie Światowej w roku 1942. Wystawa ostatecznie się nie odbyła z powodu trwającej wojny, ale pozostawiła po sobie architektoniczną wizję "nowoczesnego imperium" której to kolejny odcinek audycji "Dobrze zaprojektowane" poświęciła Anna Dudzińska.
Palazzo della Civiltà Italiana - Pałac Kultury Włoskiej
Foto: Magnus Manske/wikimedia
Esposizione Universale di Roma, znana także jako EUR lub E.42 to założenie urbanistyczno-architektoniczne położone na południowy zachód od historycznego centrum Rzymu. W latach 30. XX wieku teren ten został wybrany przez Benita Mussoliniego jako miejsce przyszłej Wystawy Światowej. Dziś jest to główne centrum biznesowe Rzymu.
Rzymska dzielnica, która nie jest Rzymem
Po Rzymie starożytnym i po Rzymie papieskim, barokowym, jest to miasto nowoczesne, projektowane na Wystawę Światową w roku 1942. Wystawa się nie odbyła, ale budynki pozostały. - To dzielnica, która powstawała w czasach Benito Mussoliniego i miała być świadectwem wielkości i zadęcia ówczesnej władzy, która tworzyła olbrzymie założenia urbanistyczne - opisuje architekt Tomasz Wagner. - EUR to nie jest Rzym: oznacza to, że jest tak bardzo nie-rzymski. I myślę, że to jest w nim najciekawsze. Jest wolny od tej klasyki, marmurów, od architektury, sztuki, które znamy. Myślę, że to właśnie najbardziej go wyróżnia - dodaje Sylwia Wysocka, korespondentka Polskiej Agencji Prasowej w Rzymie.
Architektoniczny kod Mussoliniego
EUR charakteryzuje się monumentalną, geometryczną architekturą, inspirowaną starożytnością, a jej symbolem jest budynek Palazzo della Civiltà Italiana (Pałac Kultury Włoskiej), znany również jako "Kwadratowe Koloseum". - Opisywany jest jako modernistyczny, aczkolwiek nie jest to taki modernizm, który rozumiemy, jako przejaw działalności architektów dążących do stworzenia mega nowoczesnej, uwolnionej od tradycji historycznej formuły obiektów. Tu mamy do czynienia z przywołaniem motywów historycznych - wskazuje Tomasz Wagner. Ale jest też upamiętnienie samego Il Duce. - Liczba arkad w wyrazie symbolicznym wiąże się z liczbą liter, które miał Benito Mussolini w imieniu i nazwisku. Dlatego mamy sześć rzędów pionowych (Benito) oraz dziewięć poziomych (Mussolini) - tłumaczy.
Naturalna scenografia filmowa
Po wojnie nieukończone i zniszczone budowle EUR zostały częściowo odbudowane, a do lat 60. ukończono prace nad zabudową z czasów Mussoliniego. Architekturę jakby żywcem wyjętą z surrealistycznych obrazów Giorgio de Chirico, upodobali sobie filmowcy. Lubił to miejsce Federico Fellini, a miłośnicy ekranizacji szekspirowskiego "Tytusa Andronicusa" Julii Taymor z Jessicą Lange i Anthonym Hopkinsem, bez problemu odnajdą tu znaną scenografię. Również wielbiciele socrealizmu, Nowej Huty czy warszawskiego MDM-u i PKiN-u dostrzegą znajome motywy czy wielkie, symboliczne figury ludzkie, tak charakterystyczne dla architektury totalitarnej.
Dzisiaj EUR została wchłonięta przez zbudowaną tu nowoczesną dzielnicę biznesową wzorowaną na londyńskim Docklands i paryskiej La Défense.
Całej audycji można wysłuchać TUTAJ.
Piotr Radecki