"Odpowiedzialność w czasach próby". Konferencja w Pałacu Rzeczypospolitej

Ostatnie lata bywają nazywane „czasem próby”. Liczne, nakładające się na siebie kryzysy stawiają przed nami wiele wyzwań, na które nie zawsze potrafimy odpowiednio zareagować. Dlatego dziś szczególnego znaczenia nabiera pytanie o odpowiedzialność, zarówno jednostek, jak i całych systemów społecznych.

Konferencja odbędzie się w poniedziałek 26 października 2026 roku o godz. 18.00 w Pałacu Rzeczypospolitej przy pl. Krasińskich 3/5 w Warszawie, z okazji nadania Centrum Edukacyjnemu Instytutu Narutowicza imienia Jana Karskiego. Temat „Kiedy odpowiedzialność kosztuje. O wyborach, solidarności i człowieczeństwie” wygłosi Maria Kalesnikava, jedna z liderek białoruskiej opozycji, skazana na 11 lat więzienia i uwolniona w grudniu 2025 roku. Wykład „Odpowiedzialność obywatela a odpowiedzialność historyka” wygłosi prof. Richard Butterwick-Pawlikowski, a w panelu „Różne perspektywy — wspólna odpowiedzialność” wezmą udział prof. Jerzy Buzek, prof. Andrzej Leder, dr Piotr Cywiński i Agnieszka Kosowicz.

Dwóch patronów, jedno pytanie

Odpowiedzialność można rozumieć szeroko: jako głos świadków, osób przekazujących informacje, decydentów oraz środowisk opiniotwórczych — świata nauki, mediów, kultury i instytucji religijnych. Instytut Narutowicza zaprasza gości różnych opcji i skupia się na wartościach, które łączą obu patronów: etosie służby publicznej i refleksja nad moralnym wymiarem polityki.

Misja Jana Karskiego pokazuje napięcie między potrzebą ujawnienia prawdy a zdolnością otoczenia, by ją przyjąć i zareagować we właściwym czasie. Z kolei tragiczny los Gabriela Narutowicza, pierwszego prezydenta Rzeczypospolitej, zastrzelonego w grudniu 1922 roku pięć dni po objęciu urzędu, pozostaje przestrogą dla społeczeństw, które doświadczają głębokich podziałów.

Maria Kalesnikava — więźniarka sumienia

Maria Kalesnikava należała do liderek pokojowych protestów na Białorusi. Nie zdecydowała się opuścić kraju: kiedy służby próbowały wywieźć ją za granicę, zniszczyła paszport. Sąd skazał ją na 11 lat więzienia, a na wolność wyszła w grudniu 2025 roku. Jest laureatką nagrody Spirit of Jan Karski Award.

Centrum Edukacyjne im. Jana Karskiego

Konferencja inauguruje działalność Centrum Edukacyjnego im. Jana Karskiego. Centrum znajduje się przy ul. gen. Władysława Andersa 20 na warszawskim Muranowie, prowadzi zajęcia dla uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych oraz szkolenia dla nauczycieli i edukatorów.

O Instytucie

Instytut Myśli Politycznej im. Gabriela Narutowicza pielęgnuje i upowszechnia myśl demokratyczną — od demokratycznej lewicy po demokratyczną prawicę, bez uprzywilejowania żadnego z nurtów. Prowadzi wydawnictwo, cyfrowe archiwum polskiej tradycji demokratycznej, badania, podcasty oraz Centrum Edukacyjne im. Jana Karskiego. Biuro: ul. Powsińska 64 A, 02-903 Warszawa, www.instytutnarutowicza.pl

Program wydarzenia:

• Przywitanie gości — Karolina Lewicka

• Otwarcie konferencji — prof. Adam Leszczyński, przedstawiciel dzielnicy Śródmieście, Ewa Junczyk-Ziomecka

• Maria Kalesnikava, białoruska opozycjonistka — „Kiedy odpowiedzialność kosztuje. O wyborach, solidarności i człowieczeństwie”

• prof. Richard Butterwick-Pawlikowski — „Odpowiedzialność obywatela a odpowiedzialność historyka”

• Panel „Różne perspektywy — wspólna odpowiedzialność”, moderacja: Karolina Lewicka. Paneliści: prof. Jerzy Buzek, były premier i przewodniczący Parlamentu Europejskiego; prof. Andrzej Leder, filozof kultury; dr Piotr Cywiński, dyrektor Muzeum Auschwitz Birkenau; Agnieszka Kosowicz, założycielka Fundacji Polskie Forum Migracyjne

• prof. Adam Leszczyński — podsumowanie i zamknięcie konferencji

• Poczęstunek