Nagroda Nobla 2026. Henri Kagan i Kenso Soai laureatami w dziedzinie chemii

Nazwisko laureata w dziedzinie chemii przedstawiła Królewska Szwedzka Akademia Nauk. Dzień wcześniej ta sama instytucja ogłosiła, że Nagrodę Nobla w dziedzinie Fizyki otrzymał Francis Halzen. Przed nami w ramach Tygodnia Noblowskiego jeszcze ogłoszenia laureatów literackiej (8 października) i pokojowej (9 października) Nagrody Nobla. Na zakończenie po weekendzie, w poniedziałek 12 października poznamy laureata lub laureatów tzw. ekonomicznego Nobla.   

Nagroda Nobla w dziedzinie chemii za wyjaśnienie asymetrii

W uzasadnieniu Królewska Szwedzka Akademia Nauk wskazała, że Henri Kagan i Kenso Soai zostali wyróżnieni za odkrycie efektów nieliniowych i autokatalizy w asymetrycznej syntezie organicznej. Ich badania pozwoliły ustalić, dlaczego u organizmów żywych niektóre cząsteczki występują bez swojej lustrzanej formy.  "Niektóre cząsteczki, takie jak aminokwasy, występują w dwóch postaciach będących swoimi lustrzanymi odbiciami. Jednak żywe organizmy posiadają tylko jedną z tych form. Ustalenie w jaki sposób doszło do tej chemicznej asymetrii przez długi czas było zagadką dla chemików" - czytamy w uzasadnieniu.

"Henri Kagan odkrył nowy sposób sterowania reakcjami chemicznymi, umożliwiający uzyskanie przewagę jednej z form lustrzanych, niż wcześniej uważano za możliwe. Jego odkrycie okazało się przełomowe dla chemików opracowujących reakcje służące do wytwarzania farmaceutyków, substancji smakowych i zapachowych oraz nowych materiałów. Kenso Soai opracował pierwszą reakcję chemiczną, w której powstała tylko jedna z potencjalnych możliwych form lustrzanych. Poza samymi procesami życiowymi, nikt wcześniej tego nie dokonał. Reakcja Soaia to jeden z najbardziej spektakularnych eksperymentów chemicznych w historii" - wskazano w komunikacie Królewskiej Szwedzkiej Akademii Nauk.

W poniedziałek 5 października poznaliśmy laureatów w dziedzinie medycyny. Za odkrycia prowadzące do powstania optogenetyki wyróżnieni zostali Karl Deisseroth, Peter Hegemann i Georg Nagel. Dzień później poznaliśmy laureata w dziedzinie fizyki. Nagroda trafi do Francisa Halzena z University of Wisconsin-Madison za kluczowy wkład w powstanie Obserwatorium Neutrin IceCube oraz odkrycie neutrin wysokiej energii pochodzenia astrofizycznego.