Sylwia Zientek: malarsko Mela Muter była daleka od wszelkich "izmów"

Mela Muter to pseudonim Marii Melani Mutermilch z domu Klingsland, wybitnej polskiej malarki pochodzenia żydowskiego. Jest uznawana za przedstawicielkę modernizmu i zaliczana do École de Paris, członkini Société Nationale des Beaux-Arts od 1912 roku. Zmarła w biedzie i zapomnieniu w roku 1967 w Paryżu.

Mela Muter: malarka w swoim stylu

Mela Muter dotarła do stolicy Francji na początku XX wieku. Od dwóch lat była mężatką, od roku matką. A mimo to właśnie w Paryżu rozkwitł jej talent malarski. Widać też, że wypracował swój styl, daleki od wszelkiego rodzaju "izmów". - Była na nie bardzo odporna. A trzeba powiedzieć, że w tamtych czasach w Paryżu co chwila powstawał nowy styl czy trendy. Jak nie surrealizm, to kubizm, abstrakcjonizm, formalizm - moglibyśmy wymieniać i wymieniać. Ona oczywiście miała jakieś wycieczki w różnych kierunkach: miała epizod kubistyczny, mogła pójść w kierunku abstrakcji. Widziałam jej jedną pracę abstrakcjonistyczną - wspaniałą! - i osobiście bardzo żałuję, że ktoś ją namówił, żeby dała sobie z tym spokój - mówi Sylwia Zientek, autorka książki "Mela Muter. Wierna sobie". - Jednak przez całe życie była wierna sobie i wypowiadała się własnym językiem malarskim, który miał to do siebie, że był bardzo ekspresyjny. Widać to szczególnie, kiedy się obcuje z jej malarstwem na żywo. I to brzmi jak truizm, ale żadne zdjęcie tego nie odda - zapewnia.

- Można powiedzieć, że to był taki styl postimpresjonistyczny, jednak inspirowany w dużej mierze malarstwem Paula Cezanne’a czy Paula Gaugoina. We Francji mówiono też o niej "siostra van Gogha" - dodaje.

Szokujące obrazy macierzyństwa

Malarstwo Meli Muter postrzegano jako malarstwo "męskie". Dlaczego? Ponieważ w tamtych czasach, czyli pod koniec XIX wieku i w pierwszych dziesięcioleciach XX wieku uważano, że malarstwo "kobiece" jest delikatne, subtelne, a kolorystyka jasna. - Ona zrewolucjonizowała malarstwo macierzyństwa (…) Tymczasem jej obrazy mają przybrudzone barwy, a kobiety zmęczoną twarz. To nie jest wizerunek matki, która cieszy się ze swoich bąbelków. Wiać, że ta kobieta bardzo ciężko pracuje fizycznie, ledwo żyje, a tu ma jeszcze dzieci przyssane do piersi - opisuje rozmówczyni Maksa Cegielskiego. - Muter szokowała tymi obrazami anonimowych kobiet. Mężczyźni na jej obrazach, a malowała znane nazwiska - Ravel, Romain Rolland - siedzą, wypinają pierś, są świadomi swojego dorobku, mają jakiś atrybut: fajka, książka, gazeta… I myślę, że Mela miała ten sam problem, co Boznańska: kobiety z tzw. nazwiskiem bały się stawać przed jej sztalugami, ponieważ malowała bezlitośnie i nie można było u niej zamówić portretu, aby się upiększyć. One się bały, że wyjdą na tych obrazach oszpecone… - wskazuje.