Ministra kultury rozdała nagrody. Sołtys, Gajos, Koniarz, Derej wśród laureatów

W sobotę 12 września poznaliśmy laureatów dorocznej Nagrody Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Uroczystość wręczenia nagród odbyła się w Amfiteatrze Centrum Bajki i Animacji "OKO" przy legendarnym Studiu Filmów Rysunkowych w Bielsku-Białej.

Posłuchaj audycji Trójki:

• Rozmowa z ministrą kultury i dziedzictwa narodowego - Martą Cienkowską
• Informacje ze świata sztuki i kultury a audycji "Terra kultura"

- Państwo nie tworzy kultury - jego rolą jest stworzyć warunki, by mogła rozwijać się wszędzie tam, gdzie są ludzie, którzy chcą ją tworzyć i z niej korzystać. Kultura nie jest kosztem ani dekoracją władzy - jest tym, co pozwala nam pamiętać, myśleć, zadawać trudne pytania i być razem. Dlatego państwo musi dbać nie tylko o kulturę, ale też o ludzi, którzy ją tworzą. Państwo nie może korzystać z pracy ludzi kultury, a potem zostawiać ich samych - mówiła podczas gali ministra kultury Marta Cienkowska.

Nagrody Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego 2026

• Janusz Gajos - nagroda za całokształt twórczości. Aktor filmowy, teatralny i telewizyjny, profesor sztuk teatralnych. Absolwent łódzkiej szkoły filmowej, związany z polską sceną i kinem od ponad sześciu dekad. Popularność przyniosła mu rola Janka Kosa w serialu "Czterej pancerni i pies". Stworzył kreacje m.in. w "Przesłuchaniu" Ryszarda Bugajskiego, "Ucieczce z kina Wolność" Wojciecha Marczewskiego, "Żółtym szaliku" Janusza Morgensterna oraz "Body/Ciało" Małgorzaty Szumowskiej. Laureat licznych nagród aktorskich, w tym Polskich Nagród Filmowych Orły. W 2016 roku otrzymał Orła za osiągnięcia życia oraz doktorat honoris causa Szkoły Filmowej w Łodzi. W 2007 roku został uhonorowany Złotym Medalem "Zasłużony Kulturze Gloria Artis".

• Joanna Cichocka-Gula - nagroda za animację kultury. Animatorka kultury, reżyserka filmów dokumentalnych o sztuce, pomysłodawczyni i wieloletnia dyrektorka festiwalu Literacki Sopot. Od 2019 roku kieruje sopocką instytucją kultury Goyki 3 Art Inkubator. Zainicjowała festiwal sztuki w przestrzeni publicznej ARTLOOP oraz powstanie instytucji rozwijającej jego idee. 

• Teatr w Stodole w Teremiskach z nagrodą w kategorii: teatr. Scena impresaryjna Fundacji Edukacyjnej Jacka Kuronia, działająca od 2004 roku w Puszczy Białowieskiej. Powstała w stodole należącej do Katarzyny i Pawła Winiarskich. Gości zespoły teatralne i muzyczne z Polski, prezentując spektakle dla dorosłych, dzieci i młodzieży oraz koncerty. Wydarzeniom towarzyszą warsztaty, dzięki którym mieszkańcy okolicznych miejscowości mogą poznawać teatr i muzykę także przez własne działania artystyczne. 

• Halina Jucha - nagroda za ochronę dziedzictwa. Miłośniczka sztuki zaangażowana w odnajdywanie dzieł utraconych z polskich zbiorów. Jako osoba prywatna od lat współpracuje z Departamentem Restytucji Dóbr Kultury Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Śledzi rynek aukcyjny i przekazuje informacje, które pomagają identyfikować poszukiwane obiekty. W lutym 2023 roku rozpoznała w ofercie domu aukcyjnego w niemieckim Satow "Portret młodej kobiety" Wilhelma Volkharta, skradziony w 1994 roku ze zbiorów Muzeum Narodowego we Wrocławiu.

• Natalia Koniarz - nagroda za film. Reżyserka, absolwentka Szkoły Filmowej im. Krzysztofa Kieślowskiego Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Autorka dokumentów "Tama" i "Pocztówki znad krawędzi", nagradzanych na polskich i zagranicznych festiwalach. W 2025 roku zadebiutowała pełnometrażowym dokumentem "Silver", opowiadającym o górnikach i ich rodzinach żyjących w pobliżu kopalni srebra Cerro Rico w boliwijskim Potosí. 

• Ramona Nagabczyńska - nagroda za taniec. Tancerka, choreografka i dramaturżka. Kształciła się w Warszawie, Frankfurcie nad Menem i Londynie. Współzałożycielka Centrum w Ruchu, niezależnego środowiska choreograficznego działającego w Warszawie. Tworzy autorskie spektakle oraz współpracuje z choreografami, reżyserami i artystami wizualnymi w Polsce i za granicą.

• Ambasada Muzyki Tradycyjnej - nagroda za kulturę ludową. Miejsce spotkań z muzyką wiejską, działające od 2015 roku na warszawskim Jazdowie w ramach Stowarzyszenia Dom Tańca. Mieści się w drewnianym domku, w którym spotykają się mistrzowie tradycji, ich uczniowie i osoby rozpoczynające naukę muzyki, śpiewu oraz tańca. Organizuje koncerty, potańcówki, warsztaty instrumentalne, taneczne i śpiewacze, a także zajęcia dla dzieci, wykłady i dyskusje.

• Hania Derej - nagroda za muzykę. Kompozytorka, pianistka, aranżerka i dyrygentka. Tworzy muzykę jazzową, kameralną, filmową i elektroniczną, łącząc działalność kompozytorską z wykonawczą.
Jest autorką ponad 150 kompozycji, z których część została zarejestrowana na dziewięciu płytach. Jej dorobek obejmuje zarówno utwory instrumentalne, jak i muzykę ilustracyjną. Rozwija własne projekty muzyczne, wykorzystując doświadczenia z różnych gatunków i form pracy z zespołem.

• Paweł Sołtys - nagroda za literaturę. Pisarz, muzyk i autor piosenek, znany na scenie muzycznej jako Pablopavo. W swojej prozie opisuje Warszawę, codzienność jej mieszkańców, pamięć miejsc i doświadczenie przemijania. Zadebiutował książką "Mikrotyki" w 2017 roku. Jest także autorem "Nieradości" oraz "Sierpnia", wydanego w 2024 roku i zakwalifikowanego do finału Nagrody Literackiej Nike. W 2026 roku ukazała się jego powieść "Monolok". Jego pisarstwo łączy zainteresowanie językiem codziennych rozmów z uważnością na losy ludzi i zmieniające się miasto.

• xystudio - nagroda za architekturę i przestrzeń. Pracownia architektoniczna założona w 2004 roku przez Filipa Domaszczyńskiego, Martę Nowosielską i Dorotę Sibińską. Specjalizuje się w projektowaniu obiektów użyteczności publicznej, w tym żłobków, przedszkoli i domów pomocy.

• Kino Żeglarz w Jastarni - nagroda za upowszechnianie kultury. Kino studyjne tworzone przez trzy pokolenia rodziny Blindow: Urszulę, Dagmarę i Patrycję. Od 1991 roku pozostaje w rękach rodziny, która rozwija je jako miejsce spotkań wokół filmu i lokalnej kultury. Obok regularnych seansów organizuje festiwale, przeglądy, koncerty i wydarzenia specjalne. 

• Yaza Games - nagroda za kulturę cyfrową. Niezależne polskie studio gier, twórca "Inkulinati" i "Scriptorium: Master of Manuscripts". Czerpie inspirację ze średniowiecznych rękopisów, wykorzystując przedstawienia fantastycznych stworzeń i humorystyczne sceny zachowane na ich marginesach.

• Aneta Grzeszykowska - nagroda za sztuki wizualne. Artystka wizualna pracująca z fotografią, filmem i rzeźbą. Absolwentka Wydziału Grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. W swojej twórczości podejmuje tematy tożsamości, pamięci, cielesności i kulturowych ról kobiet. 

• Artur Dela - nagroda w kategorii: mecenas kultury. Przedsiębiorca, kolekcjoner i mecenas sztuki, twórca kolekcji dela.art oraz założyciel i przewodniczący rady związanej z nią fundacji. Angażuje się w udostępnianie sztuki, wspieranie instytucji kultury i rozwój prywatnego mecenatu. Dzieła z jego kolekcji trafiają na wystawy w Polsce i za granicą, a część zbiorów jest prezentowana w przestrzeniach biurowych Grupy Eneris. 

Ewelina Kołaczek, Narodowe Centrum Kultury