Narodowe Czytanie "Dziadów" Adama Mickiewicza. Wystawa przed Kordegardą
Trwa 15.edycja akcji Narodowe Czytanie. W tym roku lekturą są "Dziady" Adama Mickiewicza . Z tej okazji przed galerią Narodowego Centrum Kultury w Warszawie można oglądać plenerową wystawę "Dziady na polskiej scenie”, prezentująca niemal dwieście lat teatralnych inscenizacji "Dziadów” Adama Mickiewicza. Ekspozycję będzie można oglądać do 22 września.
Plenerowa wystawa o teatralnych inscenizacjach "Dziadów" Adama Mickiewicza. W grafice wykorzystano zdjęcie ze spektaklu "Dziady" w reż. K. Dejmka (1967), w roli Gustawa-Konrada – Gustaw Holoubek
Foto: mat.prasowe/NCK
Akcja Narodowego Czytania zainicjowana została w 2012 r. wspólną lekturą "Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza. W kolejnych latach odbywało się wspólne czytanie m.in. dzieł Aleksandra Fredry, "Trylogii” i "Quo Vadis” Henryka Sienkiewicza, "Lalki” Bolesława Prusa, "Wesela” Stanisława Wyspiańskiego, "Przedwiośnia” Stefana Żeromskiego, "Balladyny” Juliusza Słowackiego, "Moralności pani Dulskiej” Gabrieli Zapolskiej, "Ballad i romansów” Adama Mickiewicza czy "Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej. W ubiegłym roku była to poezja Jana Kochanowskiego
"Dziady" inspiracją dla twórców teatru
Wystawa "Dziady na polskiej scenie” przypomina, jak ten jeden z najważniejszych i najbardziej wymagających tekstów polskiej kultury – przez blisko dwa stulecia inspirował twórców teatru do poszukiwania nowego języka scenicznego. Autorką scenariusza wystawy jest dr hab. Dorota Jarząbek-Wasyl z Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Posłuchaj audycji w Trójce:
"Dziady" od Wyspiańskiego do Dejmka i Swinarskiego
Ekspozycja prowadzi widza przez najważniejsze polskie realizacje utworu - od XIX-wiecznych wykonań fragmentów, przez przełomową inscenizację Stanisława Wyspiańskiego z 1901 roku, monumentalne widowiska Leona Schillera, powojenne eksperymenty teatralne, głośne przedstawienie Kazimierza Dejmka z 1967 roku i legendarną interpretację Konrada Swinarskiego, aż po realizacje najnowsze, które na nowo konfrontują Mickiewicza ze współczesnością.
Historia obecności "Dziadów" na scenie jest zarazem historią przemian polskiego teatru. To opowieść o zmieniających się językach inscenizacji, o kolejnych próbach zmierzenia się z poematem, który długo uchodził za niesceniczny, a jednak od blisko dwóch stuleci przyciąga twórców gotowych podejmować artystyczne ryzyko. Luźna, otwarta kompozycja utworu sprawia, że każda realizacja staje się nie tylko interpretacją Mickiewicza, lecz także próbą przemyślenia na nowo samej formy teatru.
"Dziady" wciąż aktualne i na nowo odczytywane
Wystawa pokazuje "Dziady" jako tekst żywy, zakorzeniony w swojej epoce i aktualny zarazem - dzieło, które każde pokolenie odczytuje na nowo, wydobywając z niego własne pytania i niepokoje. W kolejnych inscenizacjach powracają spory o wspólnotę, wolność, religię, pamięć, przemoc, ciało i duchowość. Szczególne miejsce zajmuje przedstawienie Kazimierza Dejmka w Teatrze Narodowym, zdjęte z afisza po interwencji cenzury, którego recepcja stała się jednym z impulsów wydarzeń Marca 1968. W tym sensie Dziady okazywały się nie tylko dramatem scenicznym, ale także tekstem zdolnym przekraczać granice teatru i oddziaływać na rzeczywistość społeczną.
Na planszach zaprezentowano fotografie spektakli, projekty scenografii, afisze, plakaty i materiały archiwalne pochodzące z najważniejszych polskich instytucji i kolekcji teatralnych. Tworzą one wielowątkową opowieść o dziele, które nie znosi interpretacyjnej bierności i od pokoleń prowokuje reżyserów, aktorów oraz scenografów do poszukiwania nowych środków wyrazu.