Powstaje serial na podstawie "Teorii widzenia" Władysława Strzemińskiego

Jak podaje Muzeum Sztuki w Łodzi, "Theory of Seeing" to projekt realizowany w ramach programu "Kultura inspirująca 2025-2026" we współpracy z platformą e-flux oraz Instytutem Kultury Polskiej w Nowym Jorku.

• O wystawie "Gotycka gorączka" we Wrocławiu w audycji "Terra kultura"
• Wszystkie wydania audycji "Terra kultura"

Celem przyświecającym twórcom serialu ma być nie tyle zilustrowanie tez traktatu Władysława Strzemińskiego, ile przełożenie na język ruchomych obrazów toku jego myślenia. Punktem wyjścia jest przekonanie, że widzenie nie jest niezmienną zdolnością, lecz procesem kształtowanym przez historię oraz społeczne warunki życia. Każda epoka tworzy własne sposoby patrzenia, a w tych przemianach uczestniczy sztuka.

Serial o "Teorii widzenia" Władysława Strzemińskiego

Według założeń projektu każdy odcinek serialu ma się stać eksperymentem, który zaproponuje autorską aktualizację myśli Strzemińskiego. Dlatego do udziału w ich realizacji zaproszono artystki i artystów o międzynarodowej renomie. W ich gronie znalazł się jeden z najsłynniejszych współczesnych twórców, malarz i reżyser Wilhelm Sasnal; w filmie łączy on muzealną konserwację i materialność obrazu z pamięcią Zagłady, pytając o granice abstrakcji wobec historycznego doświadczenia.

Z kolei pochodzący z Ukrainy Mykoła Ridnyj konfrontuje teorię ruchomego widzenia z optyką wojenną, wpisując ją w historię okaleczenia Strzemińskiego i fikcyjną opowieść o snajperze. Żyjąca w Berlinie artystka wideo, autorka filmów fabularnych i anonimowanych oraz fotografka Agnieszka Polska przenosi rozpoznania Strzemińskiego w kontekst cybernetyki, ekonomii uwagi oraz obrazów wytwarzanych przez sztuczną inteligencję.

Natomiast Anton Vidokle i Liam Gillick traktują tezy książki jak instrukcje do ćwiczeń wykonywanych przez aktora, kamerę i miasto. Vidokle to artysta, reżyser filmów i kurator, a także twórca poświęconej kulturze i sztuce współczesnej międzynarodowej platformy internetowej e-flux; Gillick jest artystą multimedialnym, teoretykiem i kuratorem pracującym w Nowym Jorku.

Poszczególne fragmenty serialu spajają w całość czołówki opracowane metodą found footage przez Laurę Pawelę.

Projekt "Theory of Seeing" jest kontynuacją działań popularyzujących "Teorię widzenia" na świecie, które Muzeum Sztuki rozpoczęło w 2025 roku premierą pierwszego anglojęzycznego wydania książki Strzemińskiego. Międzynarodowa premiera serialu ma się odbyć w listopadzie.

Władysław Strzemiński

Władysław Strzemiński (1893-1952) - polski malarz, teoretyk sztuki, publicysta, pedagog z kręgu konstruktywizmu. Pionier konstruktywistycznej awangardy lat 20. i 30. XX wieku; twórca teorii unizmu. O życiu Strzemińskiego opowiada ostatni film Andrzeja Wajdy - "Powidoki" z 2016 roku. W malarza wcielił się Bogusław Linda.

W "Teorii widzenia" (pierwsze wydanie w 1958 roku) Strzemiński podsumował teoretycznie swą działalność artystyczną i refleksję estetyczną. Jego teoria wychodzi z założenia, że nasz obraz świata nieustannie ewoluuje, sposoby, w jaki na niego patrzymy, zmieniają się i narastają, a decydujący wpływ mają na to warunki zewnętrzne: doświadczenie historyczne, podłoże kulturowe i społeczne. "W procesie widzenia nie to jest ważne, co mechanicznie chwyta oko, lecz to, co człowiek uświadamia sobie ze swego widzenia" - pisał Strzemiński.

Czytaj także:

• Bogna Świątkowska: Żyjnia to instytucja, która zaprasza nas do regeneracji
• "Szklarki” w BWA Wrocław. Wystawa o ciele, tożsamości i przełamywaniu stereotypów
• Zamek Królewski, muzea narodowe, MSN. Te instytucje młodzi zwiedzą za złotówkę

Ewelina Kołaczek, PAP