Redaktor z Maisons-Laffitte. Nowa wystawa poświęcona Jerzemu Giedroyciowi

Życiu i dziełom Jerzego Giedroycia poświęcona jest wystawa "Redaktor z Maisons-Laffitte", którą można oglądać w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Łodzi. Wśród eksponatów znalazły się m.in. zdjęcia udostępnione przez Stowarzyszenie Instytut Literacki Kultura. To kolejna wystawa poświęcona Giedroyciowi. Wystawę przygotowało też między innymi Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie.

Posłuchaj audycji Trójki:

• Jerzy Giedroyć o emigracji i paryskiej "Kulturze"
• "Audycja Międzynarodowa": Różne odcienie odwagi w całym współczesnym świecie

- Na wystawie zobaczymy książki związane z redaktorem Giedroyciem i jego pracą. To pozycje, które były wydawane w Paryżu, a na początku również w Rzymie. Przedstawiamy też kolekcję zdjęć, którą pozyskaliśmy dzięki współpracy ze Stowarzyszeniem Instytut Literacki Kultura, które dysponuje archiwum po słynnym twórcy "Kultury" - powiedziała PAP współautorka wystawy Aneta Powalska-Pietrzak z Działu Informacji Naukowej, Regionaliów i Bibliografii WBP w Łodzi.

Wśród eksponatów jest "Orzeł Biały" wydany we Włoszech w 1944 roku. To czasopismo 2. Korpusu, które ukazywało się w miejscach jego stacjonowania m.in. na Bliskim Wschodzie i we Włoszech. Po wyjściu armii polskiej z ZSRR jego redaktorami byli Jerzy Giedroyc i Gustaw Herling-Grudziński, a pisywali tam m.in. Józef Czapski, Kazimierz Wierzyński czy Jan Lechoń.

Jak zmieniała się paryska "Kultura"?

Na wystawie można też zobaczyć, jak na przestrzeni lat wyglądała słynna paryska "Kultura" - polski emigracyjny miesięcznik wydawany przez Instytut Literacki w latach 1947–2000, początkowo w Rzymie, od 1948 roku w Paryżu oraz towarzyszący jej kwartalnik "Zeszyty Historyczne".

Prześledzenie losów redaktora z Maisons-Laffitte ułatwi kalendarium w formie osi czasu, na której umieszczono najważniejsze wydarzenia z jego życia. Jego uzupełnieniem jest kolekcja fotografii, użyczona przez Stowarzyszenie Instytut Literacki Kultura. Zobaczymy na nich m.in. rodziców Giedroycia, zdjęcia z okresu służby w 2. Korpusie, wnętrza Maisons-Laffitte czy spotkania słynnego redaktora z nie mniej słynnymi postaciami, jak np. Marek Hłasko.

- Wydaje się, że Jerzy Giedroyc i jego działalność wciąż budzi zainteresowanie, nie tylko badaczy literatury. Świadczą o tym m.in. liczne poświęcone mu pozycje, jak na przykład seria w kręgu paryskiej "Kultury". Przyznam szczerze, że gdy zaczynałam opracowywać ten temat, nie zdawałam sobie sprawy, jaką ciekawą postacią jest Giedroyc, jak był wszechstronny - podkreśliła Powalska-Pietrzak.

Rok Jerzego Giedroycia

Decyzją Senatu, rok 2026, w którym przypada 120. rocznica urodzin Jerzego Giedroycia, został poświęcony temu "jednemu z najważniejszych myślicieli politycznych XX wieku". Jak napisano w uchwale, jako założyciel i redaktor naczelny paryskiej "Kultury" oraz wieloletni współpracownik wielu polskich i międzynarodowych instytucji Giedroyc przyczynił się do kształtowania polskiej myśli politycznej oraz promowania idei wolnościowych i demokratycznych w kraju i na świecie.

Jerzy Giedroyc urodził się 27 lipca 1906 r. w Mińsku w rodzinie Ignacego Giedroycia i Franciszki Starzyckiej. Dzieciństwo spędził w Rosji. W 1919 r. rodzina Giedroyciów przeniosła się do Warszawy, gdzie Jerzy Giedroyc ukończył gimnazjum im. Jana Zamoyskiego, a następnie studiował prawo i historię na Uniwersytecie Warszawskim.

W roku 2026 przypada 80. rocznica założenia przez Jerzego Giedroycia wydawnictwa Instytut Literacki w Rzymie, które stało się ważnym ośrodkiem życia intelektualnego i kulturalnego Polonii oraz miejscem publikacji wielu istotnych dzieł literackich i naukowych; od 1948 r. jego siedziba przeniosła się do Maisons-Laffitte pod Paryżem.

W latach 80. XX wieku Giedroyc stał się jednym z autorytetów dla opozycji demokratycznej w Polsce; jego idee miały istotny wpływ na rozwój myśli politycznej w okresie transformacji ustrojowej. Jerzy Giedroyc zmarł 14 września 2000 r. w Paryżu.

Ewelina Kołaczek, PAP