Tkanina opowiada historię regionów. Nowa wystawa w Muzeum Narodowym w Gdańsku

Jak opowiedzieć historię regionu za pomocą włókien, splotów i haftów? Odpowiedzi na to pytanie poszukują twórcy wystawy "Krajobrazy tekstylne”, która od 26 czerwca będzie prezentowana w Oddziale Etnografii Muzeum Narodowego w Gdańsku. Ekspozycja jest zwieńczeniem trzech rezydencji artystyczno-badawczych, podczas których młode artystki i artyści zgłębiali tradycje tekstylne trzech europejskich regionów.

Posłuchaj audycji w Trójce:

• The Best of Muzeum Karykatury. O wystawie we "Wszystko wszędzie teraz"
• O wystawie "Barbara Kasten. Postabstrakcja" w audycji "Terra kultura"

Pomorze, Epir i Gorenjska różnią się historią, kulturą i doświadczeniami społecznymi, jednak łączy je bogate dziedzictwo związane z tworzeniem oraz zdobieniem tkanin. To właśnie ono stało się punktem wyjścia dla artystycznych interpretacji prezentowanych na wystawie. Ekspozycja pokazuje, że tkanina nie jest jedynie materiałem użytkowym czy dekoracyjnym. Może być również nośnikiem pamięci zbiorowej, świadectwem lokalnych tradycji i sposobem budowania więzi między pokoleniami.

Między sztuką a badaniami terenowymi

Na wystawie będzie można zobaczyć zarówno prace tekstylne, jak i realizacje audiowizualne powstałe podczas rezydencji. Uzupełni je cyfrowe archiwum dokumentujące proces twórczy, spotkania z lokalnymi społecznościami oraz badania nad regionalnym dziedzictwem.

Projekt łączy praktykę artystyczną z badaniami terenowymi. Twórcy nie ograniczali się do analizy muzealnych zbiorów czy historycznych opracowań. Spotykali się z rzemieślniczkami i rzemieślnikami, poznawali tradycyjne techniki oraz uczestniczyli w codziennych praktykach związanych z wytwarzaniem tkanin.

Dzięki temu powstała wielowymiarowa opowieść o tradycji rozumianej nie jako zamknięty rozdział historii, lecz jako proces nieustannego przekształcania i reinterpretacji. Wystawa pokazuje, że dziedzictwo może trwać zarówno poprzez zachowywanie dawnych wzorów i technik, jak i poprzez ich twórcze rozwijanie.

Trzy regiony, trzy perspektywy

Każda z rezydencji przyniosła odmienne spojrzenie na tekstylne dziedzictwo. Na Pomorzu szczególne znaczenie miało doświadczenie zmysłowe. Artystki inspirowały się dotykiem tkaniny, zapachem wełny, rytmem pracy rąk oraz dźwiękiem kołowrotka. Powtarzalność gestów związanych z haftowaniem i tkaniem stała się dla nich sposobem odkrywania relacji między pamięcią a ciałem.

W greckim Epirze uczestnicy projektu analizowali lokalne tradycje przez pryzmat ekofeminizmu. Interesowały ich przede wszystkim praktyki wspólnotowego uczenia się oraz sposoby przekazywania wiedzy tkackiej pomiędzy pokoleniami kobiet. Ważnym tematem stały się również relacje między człowiekiem, naturą i rzemiosłem.

Z kolei w słoweńskiej Gorenjskiej artyści skupili się na pamięci związanej z przemysłem tekstylnym. Region ten doświadczył gwałtownego upadku zakładów produkcyjnych, dlatego tekstylia stały się punktem wyjścia do refleksji nad historiami pracowników i pracownic, których doświadczenia często pozostają pomijane w oficjalnych narracjach historycznych.

"Krajobraz tekstylny" z mozaiki doświadczeń

Jak podkreśla współkuratorka wystawy Krystyna Weihert-Sitkiewicz, "Krajobrazy tekstylne” są czymś więcej niż prezentacją artystycznych obiektów. To efekt kilkunastu miesięcy współpracy, podróży badawczych, spotkań i wymiany doświadczeń między przedstawicielami różnych środowisk.

W projekt zaangażowanych było kilkadziesiąt osób z Polski, Grecji i Słowenii: artystów, kuratorów, naukowców, ekspertów oraz rzemieślników. Szczególną rolę odegrał dialog między pokoleniami. Młodzi twórcy korzystali z wiedzy swoich mentorów, jednocześnie wnosząc do projektu własną wrażliwość i nowe sposoby interpretowania tradycji.

Efektem tej współpracy jest wielobarwny "krajobraz tekstylny”, utkany z różnorodnych doświadczeń, historii i perspektyw. Wystawa pokazuje, że dziedzictwo kulturowe nie jest czymś statycznym. Żyje dzięki ludziom, którzy nie tylko je pielęgnują, lecz także nadają mu nowe znaczenia.

Otwarcie ekspozycji odbędzie się 26 czerwca o godz. 18.00 w Oddziale Etnografii Muzeum Narodowego w Gdańsku.