Joe Sacco i jego komiksowy reportaż. O "Zamieszkach przeszłych i przyszłych"

Komiksowy reportaż "Zamieszki przeszłe i przyszłe" autorstwa dziennikarza i autora komiksów Joe Sacco przenosi czytelników do Indii, a dokładniej - do północnego stanu Uttar Pradesh i krwawych zamieszek w dystrykcie Muzaffarnagar w 2013 roku. W porównaniu z innymi podobnymi wydarzeniami zamieszki w Muzaffarnagarze były tragiczne, lecz stosunkowo niewielkie - zginęło kilkadziesiąt osób, a dziesiątki tysięcy zostało zmuszonych do opuszczenia swych domów.

O komiksie w cyklu "Terra kultura" opowiadali Agnieszka Obszańska i Paweł Timofiejuk z wydawnictwa komiksowego timof comics.

Posłuchaj audycji Trójki:

• Joe Sacco - "Zamieszki przeszłe i przyszłe". Audycja "Terra kultura"
• Monika Borys - "Bezwstydne obrazy". Audycja "Plik tekstowy"

"Zamieszki przeszłe i przyszłe" - najnowszy reportaż Joe Sacco

- Idzie (Joe Sacco - red.) tropem jak w ostatnim swoim komiksie, czyli "Hołdzie dla ziemi". (...) Idzie w teren, spotyka się z Hindusami, którzy są hinduistami, z Hindusami, którzy są muzułmanami, z taką kastą hinduską, ale też z biedotą muzułmańską z tamtego regionu - mówił Paweł Timofiejuk z wydawnictwa komiksowego timof comics.

Joe Sacco to - jak mówi Agnieszka Obszańska - wytrawny gracz w komiksowo-reporterskiej lidze. Jedzie na miejsce do Indii i z pomocą lokalnych dziennikarzy stara się wniknąć w jądro hindusko-islamskiego konfliktu. Konfliktu między ludźmi, którzy byli kiedyś sąsiadami. Szuka przyczyn, rozmawia z różnymi ludźmi - Hindusami, przedstawicielami mniejszości muzułmańskiej, politykami, urzędnikami czy bezrolnymi chłopami. Ograniczona skala pozwala mu wniknąć głębiej w złożoną historię i wysłuchać wielogłosu.

Rysunki w "Zamieszkach przeszłych i przyszłych" stanowią integralną część dokumentacji i pozwalają na głębsze zrozumienie emocji towarzyszących ofiarom zamieszek. Autor z ogromną dbałością o detale odtwarza scenerię wiejskich dystryktów oraz dynamikę brutalnych ulicznych starć. Wizualna strona reportażu pomaga przełamać barierę dystansu, którą często stwarza wyłącznie suchy tekst informacyjny w tradycyjnych mediach. Ilustracje są surowe i realistyczne, co podkreśla powagę opisywanych tragedii bez zbędnego ubarwiania rzeczywistości.

"Jakich narracji używają sprawcy, by usprawiedliwić własne czyny?"

"W poprzednich komiksach opisywałem już krwawe starcia i masakry, ale to właśnie te zamieszki szczególnie mną wstrząsnęły. Są one archetypem tego, co działo się w przeszłości - i co, niestety, może wydarzyć się ponownie. Choć ta historia jest głęboko zakorzeniona w realiach Indii, jej znaczenie wykracza daleko poza granice tego kraju. Stawia bowiem pytania o uniwersalny charakter przemocy: jakich narracji używają sprawcy, by usprawiedliwić własne czyny? Jaką rolę odgrywa przemoc w demokracji? I wreszcie - jak tłum, a nie tylko jego przywódcy, wpływa na bieg wydarzeń?" - zastanawia się Joe Sacco.

Sacco to jeden z czołowych światowych rysowników komiksów, nazywany jest często twórcą komiksu wojennoreportażowego. Jest autorem między innymi książek: "Palestyna", za którą otrzymał nagrodę American Book Award i "Strefa bezpieczeństwa Goražde". Ta druga pozycja zdobyła nagrodę Eisnera oraz została uznana za ważną książkę (Notable Book) przez "New York Timesa" i za najlepszy komiks roku 2000 przez magazyn "Time". Książki Joego Sacco wydano już w czternastu językach. 

Ewelina Kołaczek