Trzy pokolenia kobiet w abstrakcji. Nowa wystawa w MSN

Wystawa Julie Mehretu "Kairos / Wariacje duchologiczne", Maria Jarema "Pęknięty modernizm" i Minh Lan Tran "Rdzeń" to wędrówka przez dziedzictwo amerykańskiego ekspresjonizmu, europejskiego modernizmu i abstrakcyjnego malarstwa, wchodzącego w bezpośredni dialog z architekturą.

Posłuchaj audycji w Trójce:

• "Brakująca połowa dziejów"
• "Klub Trójki"

Nowa odsłona międzynarodowej współpracy MSN

Wystawy Julie Mehretu i Marii Jaremy to nowa odsłona międzynarodowej współpracy Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie z ważnymi światowymi instytucjami kultury. Wystawa Julie Mehretu powstaje we współpracy z Kunstsammlung Nordrhein-Westfalen, z wykorzystaniem wypożyczeń z kolekcji Pinault. Jej kuratorem jest Szymon Żydek, w oparciu o koncepcję opracowaną przez Susanne Gaensheimer i Sebastiana Petera (K21), w ścisłej współpracy ze Studio Julie Mehretu.

Prezentowana na tym samym piętrze wystawa Marii Jaremy – przygotowana przez Natalię Sielewicz i Érica de Chassey (Beaux-Arts de Paris), następnie trafi do muzeum Lenbachhaus w Monachium.

Abstrakcja - narzędzie wolności i eksperymentu w sztuce

- Pomimo dzielących je pokoleń i odmiennych kontekstów geograficznych, Mehretu i Jaremę łączy przekonanie, że abstrakcja nie oznacza oderwania od otaczającej nas rzeczywistości. Dla obu artystek sztuka to żywy system relacji: dynamiczny, otwarty i nieukończony, w którym znaczenie rodzi się w spotkaniu: między gestem a materią, sztuką a rzeczywistością, obrazem a widzem - mówi główna kuratorka MSN-u i współkuratorka wystawy Marii Jaremy Natalia Sielewicz.

Julie Mehretu, urodzona w 1970 roku w Etiopii, amerykańska artystka o polskich korzeniach, jedna z najbardziej wpływowych malarek swojego pokolenia, nasyca abstrakcję intensywnym, politycznym żywiołem.

Jej monumentalne obrazy splatają gest, historię i pamięć miejsca w wielowarstwowe kompozycje. Punktem wyjścia dla jej twórczości są często rysunki architektoniczne i kartograficzne: mapy, plany miast, miejsca konfliktów, na których artystka buduje złożone warstwy znaków, tarć i zamazań, przywołujące ruchy tłumów, migracje i rewolucje. Dla Mehretu abstrakcja nie jest ucieczką od świata, lecz sposobem jego doświadczania, malarstwem oscylującym między świadectwem, rytmem a krajobrazem.

Maria Jarema, współzałozycielka Grupy krakowskiej i Teatru Cricot

Prezentowana w bezpośrednim sąsiedztwie wystawa Marii Jaremy to nowe spojrzenie na jedną z najbardziej oryginalnych postaci polskiego modernizmu okresu międzywojennego i powojennego. Maria Jarema (1908–1958) była malarką, rzeźbiarką, komentatorką sztuki, współzałożycielką Grupy Krakowskiej i Teatru Cricot, autorką scenografii, kostiumów, lalek, projektów monumentalnych, okładek książek oraz aktorką.

W okresie powojennym radykalnie sprzeciwiła się doktrynie socrealizmu, domagając się wolności artystycznej. Postulowała nowy rodzaj spojrzenia na świat i sztukę. Jej monotypie z lat 50. pulsują rytmem i cielesnością, tworząc to, co artystka określała mianem "plastycznego leksykonu”: nowego języka form, rodzącego się z samego aktu tworzenia. 

Minh Lan Tran (ur. 1997, Hongkong), której praktyka artystyczna obejmuje malarstwo, pisarstwo oraz performans, stworzy w klatce schodowej Muzeum, monumentalną instalację zbudowaną z pojedynczego, dziewiętnastometrowego arkusza naturalnego lateksu. Zawieszona w przestrzeni praca będzie działać jak półprzezroczysta membrana – podatna na światło, grawitację i ruch – poprzez którą artystka podejmuje refleksję nad granicą między życiem a śmiercią, materialnością i energią.

Wybór lateksu odsyła do historii jego produkcji w Wietnamie pod rządami kolonialnymi Francji, gdzie plantacje kauczuku funkcjonowały jako miejsca skrajnego wyzysku. 

Artystki wbrew abstrakcji zdominowanej przez mężczyzn

Wszystkie trzy artystki tworzyły i tworzą wewnątrz i wbrew tradycjom abstrakcji zdominowanym przez mężczyzn. Dla wszystkich trzech esencja sztuki nie leży w ilustracji ani przedstawieniu, lecz w akcie spotkania z odbiorcą, jego zaangażowaniu w to, co widzi, odczuwa i co z nim pozostanie.

Te trzy spojrzenia na sztukę abstrakcji to jednocześnie trzy sposoby uwrażliwiania widzek i widzów na plastyczność sztuki.

Wystawa "Maria Jarema. Pęknięty modernizm" potrwa do 28.06.2026, "Julie Mehretu Kairos / Wariacje duchologiczne" i "Minh Lan Tran Rdzeń" do 30.08.2026