Nowy budynek główny Polskiej Stacji Antarktycznej - to niezwykły obiekt

- To jest absolutnie unikatowy projekt i nigdy więcej się nie zdarzy - mówi prof. dr hab. inż. architekt Ewa Kuryłowicz, generalny projektant pracowni "Kuryłowicz & Associates", która jest jego autorem, w audycji Anny Dudzińskiej "Dobrze Zaprojektowane".

Posłuchaj audycji Trójki:

• "Pamiętnik z wieżowca Małgorzata". Audycja Anny Dudzińskiej

Kosmiczny budynek

Polska Stacja Antarktyczna im. H. Arctowskiego jest stacją całoroczną. Składa się z 12 budynków. Ponad czterdzieści lat użytkowania - w bardzo trudnych warunkach klimatycznych - doprowadziło do ich znaczącej degradacji. Erozja dotknęła także linię brzegową. W jej konsekwencji budynek mieszkalny stacji znalazł się zaledwie 2 metry od wody, co zaczęło stwarzać realne zagrożenie dla polarników.

Architektom zależało, aby nowy budynek nie walczył z przyrodą, tylko z nią współpracował. Został zaprojektowany dalej od brzegu i wyniesiony 3 metry nad poziom gruntu. Swoim kształtem przypomina śmigło samolotu. Dzięki temu wiatry katabatyczne wiejące w Antarktyce - często osiągające prędkości huraganowe - będą przyciskać go do ziemi, a nie unosić. Konstrukcję budynku przewidziano z klejonego drewna a elewację ze stopu miedzi i aluminium. - Układ rozgwiazdy umożliwia rozbudowę, gdyby była taka potrzeba - podkreśla projektantka.

Poszczególne moduły przypłynęły na Wyspę statkiem. Wcześniej przeprowadzono w Polsce próbny montaż konstrukcji, mając na uwadze trudne warunki lokalne.

Jak przyznaje architektka, zaprojektowanie budynku mającego funkcjonować w ekstremalnych warunkach pogodowych było nie lada wyzwaniem. - Duża liczba ograniczeń powoduje bardzo uważne przyjrzenie się temu, co człowiek robi - mówi prof. Ewa Kuryłowicz. - Wystarczy sobie wyobrazić, jedziemy na taką wyspę i tam nic nie ma. Mało tego, tam nie można nic zostawić - żadnego śmiecia, żadnych śladów po człowieku ani organicznych ani nieorganicznych. Woda jest w bardzo ograniczonej ilości a prąd jest tylko z generatorów - wymienia.

To nie jedyne ograniczenia. Osoby, które przebywają w stacji - są w niej przez dłuższy czas. - To jest miejsce odosobnienia i bardzo ważna relacja przestrzeni - podkreśla prof. Ewa Kuryłowicz dodając, że musi ona dawać polarnikom zarówno możliwość "schowania się" przed innymi, jak i wspólnej integracji, przy jednoczesnej możliwości swobodnego poruszania się.

Powierzchnia użytkowa nowego budynku stacji wyniesie prawie 1400 m2. Przewidziano w nim 11 pokoi dla osób mieszkających na stałe oraz sześć pokoi gościnnych - dwu i czteroosobowych. Znajdą się tu także laboratoria i przestrzenie wspólne: jadalnia z kuchnią, mesa, siłownia, sauna, biblioteka oraz 100-metrowa szklarnia. - Myśmy dołożyli  hodowle hydroponiczne. Mogą tam sobie uprawiać roślinki, ale tak żeby nic nie wyleciało na zewnątrz i się nie zasiało, bo tam się bardzo tego pilnuje - dodaje prof. Ewa Kuryłowicz. Na Antarktydzie obowiązują bardzo restrykcyjne przepisy dotyczące m.in. przywożenia nasion, gleby, produktów roślinnych. Ich celem jest ochrona unikalnego ekosystemu tego obszaru.

Polska jest jednym z sygnatariuszy Układu Antarktycznego. Należy do grona 29 państw, kontrolujących działalność człowieka w Arktyce. Jednym z warunków przynależności do tej grupy jest prowadzenie istotnych prac naukowo-badawczych w Antarktyce. Nie jest to możliwe bez odpowiedniej infrastruktury. Dlatego, przy okazji budowy nowego budynku, stacja została poddana kompleksowej modernizacji.

Więcej o stacji w kolejnym odcinku "Dobrze zaprojektowane" - 25 marca. Zapraszamy.