Bitwa pod Orszą w 500. rocznicę batalii

Bitwa pod Orszą z 1514 roku należy do najważniejszych bitew XVI-wiecznej Europy. MNW pragnie uczcić połowę millenium od jej stoczenia okolicznościowym programem organizowanym 7 września br., na który składają się: dyskusja panelowa wokół monumentalnego obrazu przedstawiającego przebieg batalii, a także całodzienny cykl spotkań przy obiekcie. Bitwa pod Orszą – arcydzieło powstałe najpewniej pomiędzy  1525 a ok. 1535 rokiem, eksponowane w MNW – jest wciąż, zdaniem muzealników, zbyt mało znane.
Bitwa pod Orszą rozegrała się 8 września 1514 roku pomiędzy wojskami polsko-litewskimi, podążającymi z odsieczą w stronę zajętego Smoleńska, a armią Wielkiego Księstwa Moskiewskiego, która w pobliżu warowni Orsza zagrodziła im drogę. Batalia zakończyła się spektakularnym zwycięstwem wojsk polsko litewskich dowodzonych przez hetmana wielkiego litewskiego Konstantego Ostrogskiego nad znacznie liczebniejszą armią moskiewską (siły Rzeczypospolitej liczyły ok. 35 tys. żołnierzy; wojska przeciwnika były niemal dwukrotnie większe).
Sławiona jako największa wiktoria militarna za panowania Zygmunta I Starego w poezji biskupa Andrzeja Krzyckiego i w kronikach z epoki, m.in. w Decjusza De Sigismundi Regis Temporibus, doczekała się wizualizacji w malarstwie w formie kilku wspominanych przez dawne przekazy wizerunków. Jednak tylko obraz znajdujący się aktualnie w zbiorach MNW dotrwał do naszych czasów i stanowi unikalny w skali europejskiej tak monumentalny zabytek malarstwa batalistycznego doby renesansu. Został namalowany temperą na desce, najpewniej pomiędzy 1525 a ok. 1535 rokiem, przez artystę z kręgu szkoły naddunajskiej lub warsztatu Cranachów (ostatnio identyfikowany z Hansem Krellem, nadwornym malarzem Ludwika II Jagiellończyka). Dzieło ukazujące kolejne etapy historycznego starcia eksponowane obecnie w Galerii Dawnego Malarstwa Europejskiego, wzbudza podziw rozmachem epickiej narracji, maestrią kompozycji i sposobu opracowania.
Zapraszamy do zapoznania się z programem obchodów 500. rocznicy bitwy pod Orszą organizowanych przez Muzeum Narodowe w Warszawie:
7 września / niedziela
10.00–16.00
Popatrz, posłuchaj, zapytaj – spotkania przy obrazie Bitwa pod Orszą
Zapraszamy do obejrzenia dzieła, wysłuchania historii bitwy i obrazu, a także ciekawostek z nim związanych. Przewodnik odpowie również na wszystkie Państwa pytania.
Galeria Dawnego Malarstwa Europejskiego / obowiązuje bilet wstępu do MNW
16.00
Perła renesansu w zbiorach MNW – panel dyskusyjny wokół obrazu
W ramach panelu, podczas którego MNW będzie miało zaszczyt gościć znakomitych specjalistów zajmujących się zarówno orszańską batalią, jak i przedstawiającym ją dziełem, zostaną  poddane dyskusji dokumentalne i estetyczne walory obrazu. Rozważane będą jego funkcje kommemoratywne i propagandowe, problematyka fundacji, autorstwa i międzynarodowych konotacji obrazu, także jego pierwotnego przeznaczenia i wreszcie odbiorcy, do którego był skierowany.  
Ponadto „orszański panel” stworzy możliwość poznania skomplikowanych wymogów opieki muzealnej nad tym zabytkiem. Osobna część dyskusji z udziałem kuratora, kustoszy i konserwatorów MNW zostanie poświęcona zagadnieniom pracy nad ochroną tak cennego eksponatu oraz nad jego funkcjonowaniem w przestrzeni muzealnej.
W panelu udział wezmą:
Aneta Biały
prof. dr hab. Juliusz Chrościcki
dr Hieronim Grala
dr Volodymyr Hucul
Monika Ochnio
dr hab. Piotr Oszczanowski
dr Elżbieta Pilecka-Pietrusińska
prof. dr hab. Antoni Ziemba
Kino MUZ / wstęp wolny / ok. 120 minut