Podcast "Źródła europejskie" o tym, co stanowi sedno europejskości

Podcast Agnieszki Lichnerowicz "Źródła europejskie" jest o europejskiej tożsamości, czyli o tym co czyni nas Europejczykami i jak sobie tę europejskość opowiadamy. Są więc to rozmowy o wydarzeniach historycznych, literaturze i religii, filozofach i ideologiach oraz sporach politycznych i pamięci. W czasach przemian i zawieruch warto wiedzieć na czym stoimy i co nas łączy (oraz dzieli).

Kolejne odcinki podcastu "Źródła europejskie" pojawiają się co tydzień w środę na stronie podcastowej Polskiego Radia i w serwisie YouTube.

Posłuchaj audycji w Trójce:

• "Klub Trójki": Jaką rolę w polskim systemie odporności i obrony odgrywają kobiety? Audycja Agnieszki Lichnerowicz
• Wszystkie odcinki podcastu "Źródła europejskie" 

Dr Hubert Czyżewski jest historykiem filozofii, dyrektorem programowym Edukacyjnej Fundacji im. Romana Czerneckiego, autorem książek i badań poświęconych Leszkowi Kołakowskiemu.

Agnieszka Lichnerowicz z gościem sięgają do Arystotelesa i jego "Polityki”, zastanawiają się, na ile Unia Europejska jest projektem chrześcijańskim, oraz rozmawiają o poczuciu winy i potrzebie rozliczenia dawnych win. Nie brakuje też refleksji nad myślą Leszka Kołakowskiego – konserwatywno-liberalnego socjalisty.

Bochenek chleba sednem europejskości

Zdaniem dr. Czyżewskiego sednem europejskości i symbolem, który najlepiej to ujmuje jest bochenek pszenicznego chleba. - W krajach Wschodu, w Chinach, Indiach, krajach arabskich jest jakaś forma pieczywa, najczęściej w postaci placków. Natomiast wszędzie tam, gdzie mieszkają Europejczycy lub ich potomkowie, będziemy mieli do czynienia z bochenkami chleba. Jeśli trafimy do restauracji w Australii, Ameryce Północnej, to znajdziemy chleb, który rozpoznamy jako swój, podobny do tego, jaki moglibyśmy mieć w domu - podkreślił rozmówca Agnieszki Lichnerowicz.

Motyw chleba pojawia się w najważniejszej modlitwie chrześcijaństwa. - Chrześcijanie modlą się do Boga: "Chleba naszego powszedniego, daj nam dzisiaj". Chleb powszedni jest symbolem może nie tyle dobrobytu, co takiego bezpieczeństwa materialnego, tego, że życie jest w porządku. Myślę, że w
innych kręgach cywilizacyjnych ta metafora brzmiałaby może trochę inaczej - mówił dr Czyżewski.

Gość Agnieszki Lichnerowicz zwrócił uwagę, że jeśli ktoś mieszka w Europie, urodził się tu lub wychował, to nawet jeśli jest osobą
niewierzącą albo identyfikuje z inną religią, w wymiarze kulturowym, cywilizacyjnym jest chrześcijaninem. - Nieznajomość chrześcijaństwa czy wrogość wobec chrześcijaństwa czyni życie dużo trudniejszym - zauważył gość podcastu Trójki. 

Trzy podstawy europejskiej cywilizacji 

Europejska cywilizacja jest oparta na trzech filarach: kulturze greckiej, filozofii chrześcijańskiej i oświeceniu. - Tak naprawdę to są takie te trzy elementy, które możemy ująć symbolicznie: greccy filozofowie, Sokrates, postać Jezusa czy filozofowie oświecenia. Gdybyśmy chcieli sobie wyobrazić świat bez tych elementów, to to jest zupełna fantastyka - wyjaśniał rozmówca dziennikarki Trójki. -

To są te trzy elementy niezbywalne z tego, jak nasz świat dzisiaj wygląda i gdybyśmy próbowali obejść się bez tych elementów, to byłby to zupełnie, zupełnie inny świat. I to dotyczy oczywiście zarówno dzieł sztuki, architektury, ale tego impulsu, który wypłynął z życia, nauczania, historycznej postaci, jaką był Jezus za Nazaretu. I potem to, co z tym nauczaniem zrobili Jego uczniowie czy uczniowie uczniów kilka kolejnych pokoleń tych chrześcijan i to, jak potem chrześcijaństwo, i to jest bardzo ważne z tej perspektywy mówienia o chrześcijaństwie jako fundamencie europejskości Europy, to jak w czwartym, piątym wieku naszej ery chrześcijaństwo weszło w symbiozę z cesarstwem rzymskim - tłumaczył dr Czyżewski. 

Chrześcijaństwo, jako pierwsza religia, wprowadza element uniwersalny. - W judaizmie Bóg jest Bogiem Izraela. A Jezus przychodzi do wszystkich. I to chrześcijaństwo jako pierwsze wprowadza wymiar uniwersalny - podkreślił gość podcastu Trójki.