500-lecie inkorporacji Mazowsza do Korony. Niezwykła wystawa w Płocku

Ziemie Mazowsza do swojego księstwa włączył już Mieszko I pomiędzy 960 a 991 r. n.e. Po śmierci Bolesława Krzywoustego w 1138 roku, na mocy jego testamentu, Mazowsze odziedziczył Bolesław Kędzierzawy. I przez kolejne cztery wieki było w miarę samodzielnym bytem, choć już w połowie XIV wieku jego władcy złożyli hołd lenny królowi Kazimierzowi Wielkiemu. W miarę wymierania Piastów Mazowieckich, poszczególne ziemie powracały do korony. Po śmierci Janusza III, ostatniego księcia z tej linii, 10 września 1526 roku sejm mazowiecki złożył przysięgę na wierność królowi polskiemu, oficjalnie potwierdzając inkorporację Mazowsza do Korony.

Herma św. Zygmunta i miecz sprawiedliwości Zygmunta I Starego

Ekspozycja opowie o historii Księstwa Mazowieckiego i władającej nim dynastii Piastów. Przedstawi administrację, kulturę materialną i duchową oraz sztukę i architekturę ziem mazowieckich. O samym procesie inkorporacji opowiedzą oryginalne dokumenty wystawione z woli książąt Mazowsza i królów Polski. Dyrekcja zapewnia, że „zwiedzający zobaczą wyjątkowe zabytki pochodzące z najważniejszych polskich muzeów, archiwów państwowych i kościelnych oraz kolekcji prywatnych”.

W centrum wystawy znajdzie się jeden z najcenniejszych zabytków polskiego średniowiecza: herma św. Zygmunta z piastowskim diademem. Jest to relikwiarz w kształcie popiersia Zygmunta, króla Burgundii w latach 516-524, który jest patronem Płocka i tamtejszej Kapituły Katedralnej. Relikwiarz ten wieńczy piastowski złoty diadem wysadzany szafirami, rubinami i perłami. Został on ufundowany w 1370 r. przez króla Kazimierza Wielkiego w darze za uzdrowienie z ciężkiej choroby.

Wśród innych prezentowanych obiektów znajdą się również m.in. miecz sprawiedliwości Zygmunta I Starego - symbol przejęcia władzy nad Mazowszem przez króla Polski, kielich i patena Konrada Mazowieckiego, fragmenty ornatu fundacji księżnej Agafii, Graduał Bolesława II, Biblia Płocka, Złoty Kodeks Pułtuski, Kodeks Świętosława z Wojcieszyna, średniowieczne dokumenty, unikatowe monety książąt mazowieckich oraz przykłady gotyckiej rzeźby i malarstwa.

Multimedialne prezentacje i konferencja naukowa

Wystawa otrzyma nowoczesną oprawę. Obok oryginalnych eksponatów zaprezentowane zostaną animacja opowiadająca o dziejach księstwa, historyczne mapy oraz multimedialne prezentacje, dzięki którym zwiedzający będą mogli niemal dotknąć średniowiecznych manuskryptów. Ekspozycji będzie też towarzyszyć fotograficzna prezentacja romańskiej i gotyckiej architektury Mazowsza. Wydany zostanie bogato ilustrowany katalog oraz inne publikacje poświęcone wystawie. Dla najmłodszych przygotowano kącik edukacyjny.

Wystawa „Mazowsze dla Korony. 500-lecie włączenia Mazowsza do Królestwa Polskiego” w płockim Muzeum Mazowieckim jest częścią większego projektu o tym samym tytule. Jego częścią będzie m.in. konferencja naukowa „Mazowsze w dobie inkorporacji do Królestwa Polskiego 1462-1526”, która zostanie zorganizowana w Płocku od 15 do 17 września tego roku wspólnie z Instytutem Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN. Rocznicy towarzyszyć będą również otwarte spotkania popularnonaukowe oraz debata oksfordzka dla młodzieży szkół średnich.

Płocka Katedra - tam spoczywają piastowcy królowie i książęta

Płock, który uzyskał prawa miejskie w 1237 r., jest najstarszym miastem Mazowsza i przez wiele lat była też stolicą Polski oraz Księstwa Mazowieckiego. W tamtejszej Katedrze Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny znajduje się największa nekropolia Piastów. Bazylika ta, wybudowana przez biskupa Aleksandra z Malonne w latach 1130-1144, jest jedną z pięciu najstarszych katedr w kraju, a także jedną z trzech, w których spoczywają polscy władcy.

W Kaplicy Królewskiej katedry znajduje się sarkofag książąt Władysława I Hermana (1043-1102) i jego syna Bolesława III Krzywoustego (1086-1138), za panowania których Płock był stolicą Polski. Według źródeł, w krypcie poniżej pochowanych jest kilkunastu mazowieckich książąt, w tym Konrad I Mazowiecki (1187-1247), a także księżniczka Gaudemunda-Zofia (zm. 1288 r.), córka Wielkiego Księcia Litwy Trojdena, żona Bolesława II Mazowieckiego (1251-1313).

 

 

mat. prasowe/PAP/Piotr Radecki