1 sierpnia w Trójce. "Przy Stole" z Muzeum Powstania Warszawskiego

Powstanie Warszawskie było największą akcją zbrojną podziemia w okupowanej przez Niemców Europie. Do walki w stolicy 1 sierpnia 1944 roku przystąpiło około 40-50 tysięcy powstańców. Planowane na kilka dni Powstanie trwało ponad dwa miesiące.

Posłuchaj audycji Trójki:

• 63 dni powstania w piwnicy na Próżnej. Rozmowa z Andrzejem Gierczyńskim w audycji "Ludzie"
• Błażej Król o płycie, która powstała we współpracy z Muzeum Powstania Warszawskiego

W czasie walk w Warszawie zginęło około 18 tysięcy powstańców, a 25 tysięcy zostało rannych. Straty wśród ludności cywilnej wynosiły około 180 tysięcy zabitych. Pozostałych przy życiu mieszkańców Warszawy, około 500 tysięcy, wypędzono z miasta, które po powstaniu zostało niemal całkowicie spalone i zburzone.

Audycja z Muzeum Powstania Warszawskiego

W 82. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego zabraliśmy słuchaczy Trójki do Muzeum Powstania Warszawskiego, bo trudno wyobrazić sobie lepsze miejsce, by wspominać sierpień 1944 roku. Transmisja ze spotkania jest dostępna na naszym profilu w serwisie YouTube. 

Gośćmi Karoliny Sulej w audycji "Przy Stole" byli:

• Jerzy Zawadzki, pseudonim "Mały" - powstaniec warszawski;
• Jan Ołdakowski - dyrektor Muzeum Powstania Warszawskiego;
• Adam Jeżewski - kurator wystawy "Splot. Czy sukienka może być mundurem? O tym, jak wojna zmieniła strój Warszawiaków";
• Joanna Mruk - historyczka mody, która współtworzyła wystawę "Splot";
• Joanna Jastrzębska-Woźniak - kierowniczka Działu Ikonografii i Fotografii Muzeum Powstania Warszawskiego.

Jerzy Zawadzki, ps. Mały opowiedział w audycji między innymi o tym, jak zapamiętał początek Powstania Warszawskiego. Gdy wybuchło powstanie, ze znajomymi był na Woli. - Jak wybuchło powstanie, zaczął padać kapuśniaczek. O 17 zawyły syreny, wybiegliśmy z ferajną na ulicę Ogrodową - wspominał.

Pamięta, że wybuchła wrzawa, a "entuzjazm był nie z tej ziemi". Między innymi dlatego, że Warszawiacy po latach zobaczyli biało-czerwone flagi. - Przez pięć lat pokazanie biało-czerwonej flagi równało się karze śmierci - opowiadał pan Jerzy.

Jan Ołdakowski: najważniejszym zadaniem jest trafienie do młodych pokoleń

Muzeum Powstania Warszawskiego działa od ponad 20 lat. Jak mówił dyrektor muzeum Jan Ołdakowski, najważniejszym zadaniem tej instytucji jest trafianie z historią powstańców do kolejnych pokoleń. - To jest bardzo trudne zadanie. Z jednej strony musimy cały czas opowiadać tę samą historię, oddawać głos powstańcom warszawskim, słuchać powstańców, a z drugiej strony co roku musimy zmieniać język, bo co roku przychodzi nowe pokolenie, dorastają nowi ludzie, którzy mają swoją wrażliwość - mówił Ołdakowski.

- Do tego zobowiązywali nas powstańcy - mówić tak, żeby przyciągnąć młodych ludzi. Im najbardziej zależało na tej sztafecie pokoleń. To jest największe wyzwanie - z jednej strony niczego nie zmieniać, a z drugiej strony interpretować to w taki sposób, żeby to nie było skostniałe, żeby trafić do kolejnych pokoleń, żeby z nimi wejść w jakiś dialog - uważa dyrektor Muzeum Powstania Warszawskiego.

Czy sukienka może być mundurem?

W Muzeum Powstania Warszawskiego od 29 lipca można obejrzeć wystawę "Splot. Czy sukienka może być mundurem? O tym, jak wojna zmieniła strój Warszawiaków". Ekspozycja opowiada o przemianie mieszkańca przedwojennej Warszawy w uczestnika Powstania Warszawskiego. Kuratorami wystawy są Dorota Rakowska i Adam Jeżewski, który był gościem "Przy Stole".

- Chcieliśmy pokazać trochę inną historię - historię codzienności, historię ubioru, czegoś, co jest bardzo powszechne, naturalne, codzienne. Chcieliśmy też pokazać, w jaki sposób ubrania z lat trzydziestych stały się ubraniami, które towarzyszyły powstańcom - mówił Adam Jeżewski.

Rola korespondentów wojennych

Joanna Jastrzębska-Woźniak - kierowniczka Działu Ikonografii i Fotografii Muzeum Powstania Warszawskiego opowiedziała z kolei o albumie "Fotograf na wojnie. 36 klatek". Album tworzą zdjęcia 23 fotoreporterów, pracujących dla Biura Informacji i Propagandy Armii Krajowej. 

- To jest wyjątkowa grupa fotografów, która zaczęła być przygotowywana do działania w Powstaniu w czasie okupacji. To ludzie, którzy byli rekrutowani, szkoleni i zdobywali praktykę na ulicach - mówiła Jastrzębska-Woźniak.

Dzięki zdjęciom i nagraniom dziś możemy lepiej zrozumieć historię. Rola korespondentów i sprawozdawców prasowych miała też dużą rolę już podczas Powstania. - Ich rolą było dokumentowanie zbrodni okupanta, ale również podnoszenie morale ludności cywilnej i wojska. Ważne było też  przekazywanie informacji, co dzieje się na miejskim froncie tym, którzy nie mieli łączności z innymi dzielnicami, którzy siedzieli w piwnicach. Oni przekazywali informację, że polskie państwo funkcjonuje, że służby powstańcze działają. To była bardzo ważna rola - mówiła Joanna Jastrzębska-Woźniak. 

Czytaj także:

• Czy sukienka może być mundurem? Wystawa w Muzeum Powstania Warszawskiego
• Powstanie oczami dziecka. Andrzej Gierczyński o 63 dniach w piwnicy na Próżnej
• Wojna i ukryty strach. Błażej Król o albumie na 82. rocznicę Powstania Warszawskiego

Ewelina Kołaczek