Zmiana czasu szkodzi - mówi nam dr Agnieszka Kowalczewska, psycholog

- Zmiana czasu wiąże się ze zmianą rytmu okołodobowego człowieka, czyli cykli snu i czuwania - tłumaczy dr Agnieszka Kowalczewska i dodaje, że nasz wewnętrzny zegar biologiczny wpływa na sposób, w jaki się regenerujemy kiedy śpimy i jak zarządzamy swoją energią podczas codziennych aktywności. 

Posłuchaj audycji Trójki:

• Przesilenie wiosenne. Zmiany, kryzysy, rezyliencja. Audycja Pauliny Wilk

Poniedziałek jest najgorszy

- Człowiek potrzebuje naturalnego, dziennego światła do prawidłowego funkcjonowania. Każde, nawet najdrobniejsze, przesunięcie rytmu, może wywołać lawinę konsekwencji - wyjaśnia psycholog. - Zdaniem naukowców najbardziej niebezpieczny jest poniedziałek tuż po zmianie czasu na letni. Neurobiolodzy szacują, że ryzyko zawałów, udarów i innych dolegliwości związanych z układem krążenia, wzrasta wtedy o 24 proc. - podkreśla. - Z powodu niewyspania i zmniejszonej koncentracji dochodzi też do większej liczby wypadków drogowych oraz błędów przy czynnościach wykonywanych w pracy, czy w domu - zaznacza ekspertka i dodaje, że zdaniem badaczy zmiana czasu z letniego na zimowy nie jest tak szkodliwa. - Tracimy wprawdzie naturalną ekspozycję na światło dzienne, co obniża nastrój i osłabia układ odpornościowy, ale śpimy dłużej – mówi.

Zegar biologiczny ma swoją inercję

- Człowiek nie jest maszyną, którą można nakręcić i nastroić na inny rytm funkcjonowania z dnia na dzień. Organizm ludzki potrzebuje czasu, aby zaadaptować się do nowych warunków - przyznaje dr Agnieszka Kowalczewska. Może to potrwać nawet kilka tygodni. - W tym czasie możemy doświadczać zaburzeń hormonalnych, zaburzeń układu krążenia, przemiany materii czy zmiany nastrojów - wymienia psycholog. - Możemy być bardziej senni w ciągu dnia, mieć problemy z zasypianiem oraz wybudzaniem się w środku nocy, pogorszone samopoczucie, poczucie przeciążenia czy przebodźcowania. A to z kolei może powodować w nas większą drażliwość i trudności z koncentracją - dodaje.

- Oczywiście każdy z nas reaguje indywidualnie. Jest to zależne od wieku, kondycji psychofizycznej, pracy, którą wykonuje - przyznaje ekspertka. - Najdotkliwiej zmianę czasu odczuwają osoby, które muszą wcześnie wstawać a także ci, którzy wykonują pracę zmianową. Problemy mogą mieć także seniorzy, ze względu na większą wrażliwość na zmiany rytmu okołodobowego a także osoby cierpiące na bezsenność - ich dolegliwości mogą się zaostrzyć - wyjaśnia.

Gdy światło zaczyna wypierać ciemność

Przejście z czasu zimowego na letni to symboliczne budzenie się do życia, przygotowania do wiosny. - Nie bez powodu mówi się o tym momencie, jako o czasie przełomu, transformacji nie tylko na poziomie fizycznym, ale też psychicznym czy duchowym - opowiada dr Agnieszka Kowalczewska. 

- To okres oczyszczania, zaczynania nowych cykli, odrodzenia - przejścia z jednego stanu funkcjonowania do innego, bardziej aktywnego, związanego z większą ilością światła, ruchu oraz zaangażowania. Zazwyczaj robimy wtedy porządki, wyrzucamy stare rzeczy, kupujemy nowe - wymienia psycholog i dodaje, że nie dla wszystkich jest to pozytywny czas. - Bywa, że czujemy się ospali, ciężcy, szarzy, bez energii i motywacji do działania. To może powodować frustrację. Nie każdy odnajduje w sobie siłę, aby chwycić byka za rogi. Możemy odczuwać niepokój, bezradność, mieć zaniżoną samoocenę, większą trudność w regulacji emocji a także częściej doświadczać tzw. mgły mózgowej, natrętnych myśli oraz pętli mentalnych. To z kolei może prowadzić do zwiększonego zapotrzebowania na różnego rodzaju używki, jako formy terapii i radzenia sobie z emocjami w tym przejściowym czasie - zwraca uwagę. 

Jak sobie pomóc?

Zdaniem ekspertki warto wspierać swój rytm okołodobowy poprzez zwiększenie ekspozycji na naturalne światło słoneczne. - Dobrze robią spacery, ruch na świeżym powietrzu, ograniczenie światła ekranowego - szczególnie wieczorem i podczas zasypiania - a także zadbanie o regularne, zdrowe posiłki oraz stałe pory snu – tłumaczy. 

Dodaje przy tym, że choć rady te są banalne, często okazują się bardzo trudne do wdrożenia. - Jeśli uczciwie zastosujemy choć jedną z nich, bardzo szybko odczujemy poprawę na poziomie fizycznym oraz psychicznym. Tylko tyle i aż tyle - zaznacza. 

Brak kompromisu

Zmiana czasu została wprowadzona ponad sto lat temu. Pozwalała lepiej wykorzystywać światło słoneczne i ograniczyć zużycie energii elektrycznej. Dziś ten argument stracił na znaczeniu. Dyskusje o konieczności rezygnacji ze zmiany czasu toczą się w Unii Europejskiej od lat. Brakuje zgody przy którym czasie pozostać - czy przy zimowym, czy przy letnim - mimo, iż naukowcy nie mają złudzeń - zmiana czasu z zimowego na letni jest dla nas znacznie poważniejsza w skutkach.

Rozmawiała Magdalena Hejna