Podążamy śladami Andrzeja Wajdy. Pierwszy przystanek: Suwałki

6 marca 2026 roku przypada setna rocznica urodzin Andrzeja Wajdy - reżysera takich filmów, jak "Kanał", "Popiół i diament", "Ziemia obiecana", "Człowiek z marmuru" czy "Katyń". Przy tej okazji w pierwszych dniach marca podążamy śladami Andrzeja Wajdy w specjalnym cyklu Michaliny Bieńko. Materiały o reżyserze pojawią się na antenie Trójki od poniedziałku do czwartku o godzinie 10.45 w audycji "Dobrego dnia!". 

Posłuchaj audycji Trójki:

• Andrzej Wajda w "Klubie Trójki" (audycja z 2013 roku)
• Lista Polskiego Dziedzictwa Filmowego. Audycja "Trójkowo, filmowo"

Suwałki - to tam urodził się Andrzej Wajda

Pierwszy przystanek - Suwałki. To tam 6 marca 1926 roku urodził się Andrzej Wajda. W Suwałkach ojciec reżysera, porucznik Wojska Polskiego Jakub Wajda, służył jako dowódca artylerii pułku piechoty. Rodzina Wajdów wyjechała do Radomia w 1934 roku. Michalinę Bieńko po Suwałkach śladami Wajdy oprowadzali Joanna Sztelmer-Stabińska z Suwalskiego Ośrodka Kultury i przewodnik Krzysztof Skłodowski.

Wcześniej nie było wiadomo, gdzie Andrzej Wajda mieszkał do ósmego roku życia. Podczas swojej wizyty w 2016 roku w Suwałkach, reżyser wskazał konkretny adres przy ulicy Wojska Polskiego. W 1989 roku kandydował w wyborach do Senatu. - Spotkania wyborcze odbywały się w Parku Konstytucji 3 Maja, między innymi w muszli koncertowej, która dziś jest trochę przebudowana - opowiadał Krzysztof Skłodowski. 

Podróż po Suwałkach śladami Andrzeja Wajdy zakończyła się w Suwalskim Ośrodku Kultury, gdzie od pięciu lat z inicjatywy Krystyny Zachwatowicz-Wajdy i Andrzeja Pągowskiego odbywa się festiwal "Wajda na Nowo". - Zapraszamy gości - osoby, które współpracowały z Andrzejem Wajdą. Ważną częścią tego festiwalu jest konkurs, który jest kierowany do absolwentów szkół filmowych i artystycznych. Cały czas mamy w pamięci to, że Andrzej Wajda zawsze dążył do wychowania nowego pokolenia filmowców - mówiła Joanna Sztelmer-Stabińska.

Do miejsca dzieciństwa Andrzej chciał wrócić w "Kronice wypadków miłosnych". - Chciał pokazać swoje rodzinne Suwałki, które pamiętał jako miasto troszeczkę idylliczne, ale z wojskiem, żołnierzami, defiladami - mówiła Sztelmer-Stabińska.

O wszystkich planach Trójki w związku z setną rocznicą urodzin Andrzeja Wajdy można przeczytać tutaj.

Rok Andrzeja Wajdy

Decyzją Senatu RP rok 2026 jest rokiem Andrzeja Wajdy. Reżyser urodził się 6 marca 1926 roku w Suwałkach, zmarł 9 października 2016 roku w Warszawie. Był reżyserem filmowym i teatralnym, scenarzystą i scenografem, jednym z najwybitniejszych twórców w historii światowego kina. W 2000 roku zdobył Honorowego Oscara za całokształt twórczości.

W latach 1946-1949 Wajda studiował w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. W 1953 r. ukończył wydział reżyserii w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi. Debiutował w kinie dwa lata później filmem "Pokolenie". Następnie zrealizował "Kanał" (1957) oraz "Popiół i diament" według Jerzego Andrzejewskiego (1958). Te dwa filmy sprawiły, że stał się jednym z najważniejszych reżyserów nowej generacji w Europie. W 1959 r. Wajda nakręcił swój pierwszy kolorowy film - "Lotną" według Wojciecha Żukrowskiego. A w 1960 r. na ekrany kin weszli "Niewinni czarodzieje".

Wyreżyserował też takie filmy jak "Popioły", "Wrota raju", "Wszystko na sprzedaż", "Polowanie na muchy", "Wesele", "Ziemia obiecana", "Człowiek z marmuru", "Panny z Wilka", "Pan Tadeusz", "Katyń", "Tatarak" czy "Powidoki". Był też reżyserem wielu spektakli teatralnych, między innymi w Teatrze Dramatycznym, Starym Teatrze w Krakowie, Teatrze Ateneum w Warszawie czy Teatrze Powszechnym.

Ewelina Kołaczek