Rok Aliny Szapocznikow w Łodzi. Trudna biografia i światowe sukcesy
W 2026 r. przypada 100. rocznica urodzin Aliny Szapocznikow, jednej z najwybitniejszych polskich rzeźbiarek. Dwie działające w Łodzi instytucje - Muzeum Tradycji Niepodległościowych oraz Muzeum Sztuki - w ramach roku poświęconego artystce planują cykl wydarzeń, prezentujących jej życie i twórczość. Artystka była związana z Łodzią.
Alina Szapocznikow w domu-pracowni, gdzie mieszka z mężem grafikiem, Romanem Cieślewiczem (1972 r.)
Foto: Maciej Musiał-AR/PAP
Alina Szapocznikow jako nastolatka przebywała wraz z rodziną najpierw w getcie w Pabianicach, a potem w Łodzi. Po wojnie w Łodzi mieszkała też jej matka, która zasłynęła jako wybitny lekarz dziecięcy, ratujący pacjentów z gruźlicą.
Posłuchaj audycji w Trójce:
- ART COLLECT - Targi Sztuki Współczesnej w Katowicach w "Terra Kultura"
- "Komiks polski. Złoty okres" w BWA w Jeleniej Górze w "Terra Kultura"
Sztuka odkrywa to, czego Szapocznikow wprost nie mówi
- Alina Szapocznikow nie mówiła prawie wcale o pobycie w getcie, ani w obozach. Mamy bardzo mało jej własnych relacji i dokumentów na ten temat. Poprzez jej sztukę odkrywamy to, czego mogła doświadczyć - mówiła Izabela Terela z Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi.
W oddziale Muzeum Tradycji Niepodległościowych - Stacja Radegast przez cały rok będą organizowane spotkania poświęcone przede wszystkim historii życia Aliny Szapocznikow.
"Portret wielokrotny", "Bukiet" i "Trudny wiek"
Z kolei dyrektor Muzeum Sztuki w Łodzi Daniel Muzyczuk podkreślił, że Szapocznikow wiele łączyło z regionem łódzkim i z samym Muzeum; jej pierwszym mężem był Ryszard Stanisławski, późniejszy długoletni dyrektor tej instytucji.
W kolekcji Muzeum znajduje się 17 prac artystki, w tym 15 rzeźb. Trzy z nich: "Portret wielokrotny”, "Bukiet” oraz "Trudny wiek”, można oglądać na nowej wystawie stałej w MS2 -"Sposoby widzenia”.
- 16 maja, w rocznicę urodzin Szapocznikow, kiedy wypada także tegoroczna noc muzeów, pokażemy jej najsłynniejsze dzieło, wybitną rzeźbę "Podróż”. Ze względów konserwatorskich jest ona rzadko wystawiana. Od dawna można ją zobaczyć tylko w naszym muzeum, nie udostępniamy jej innym instytucjom - podkreślił Muzyczuk.
Biografia naznaczona traumą getta
Alina Szapocznikow urodziła się 16 maja 1926 roku w Kaliszu, gdzie akurat przebywali u rodziny jej rodzice, ale wychowała się w Pabianicach, gdzie na stałe mieszkali.
Lata 1940-1942 razem z matką - ojciec zmarł w 1938 roku, spędziła w pabianickim getcie. Stąd trafiły do getta łódzkiego, a następnie, przez obóz Auschwitz, kolejno do obozów w Bergen-Belsen i w czeskim Teresinie, gdzie doczekały końca wojny.
Po wojnie Szapocznikow postanowiła podjąć studia rzeźbiarskie. W latach 1945–1946 praktykowała w praskiej pracowni Otokara Velimskiego. Dalsze studia odbyła w Wyższej Szkole Artystyczno-Przemysłowej w Pradze i w latach 1948-1950 w Ecole Nationale Superieure des Beaux-Arts w Paryżu. W 1951 roku wróciła do Polski.
Międzynarodowa kariera i światowe sukcesy
W latach 60. XX wieku artystka pracowała głównie w Paryżu, tworząc odlewy ciała z żywic syntetycznych i materiałów nietrwałych, dokumentując tym samym ulotność życia, chorobę i doświadczenie własnej fizyczności. Alina Szapocznikow zmarła 2 marca 1973 r. w Passy we Francji. Miała zaledwie 46 lat.
Jej twórczość, prezentowana m.in. w Museum of Modern Art w Nowym Jorku i Centre Pompidou w Paryżu, uznawana jest za jedno z najważniejszych świadectw artystycznych XX wieku, łączące doświadczenie indywidualne z uniwersalną refleksją nad ciałem i przemijaniem.