Najlepsze filmy wszech czasów. Na czele "Ziemia obiecana" i "Ojciec chrzestny"

Na 130. rocznicę narodzin kina Muzeum Kinematografii w Łodzi oraz Katedra Filmu i Mediów Audiowizualnych Uniwersytetu Łódzkiego, we współpracy ze Stowarzyszeniem Filmowców Polskich oraz Państwową Wyższą Szkołą Filmową, Teatralną i Telewizyjną w Łodzi zrealizowały drugą edycję projektu "13 filmów na 130 lat kina".

W projekcie wzięło udział 287 osób związanych z kulturą filmową. Swoje typy przedstawili między innymi reżyserzy, scenarzyści, montażyści, wykładowcy filmoznawstwa i krytycy filmowi. Na liście ocenianych filmów znalazło się prawie 1700 tytułów. Wyniki głosowania ogłoszono 28 grudnia w Muzeum Kinematografii w Łodzi.

Posłuchaj audycji Trójki:

• Polski "kanon filmowy" - Lista Polskiego Dziedzictwa Filmowego. Audycja "Klub Trójki"
• Oscarowe shortlisty: polscy kandydaci do nominacji. Audycja "Trójkowo, filmowo"

"13 filmów na 130 lat kina"

Uczestnicy projektu zostali poproszeni o wskazanie 13 tytułów najlepszych filmów polskich i najlepszych filmów światowych. Na podstawie nadesłanych ankiet opracowane zostały dwie podstawowe listy rankingowe.

Najlepsze filmy - Polska:

1. "Ziemia obiecana" (reż. Andrzej Wajda, 1974)
2. "Rękopis znaleziony w Saragossie" (reż. Wojciech Jerzy Has, 1964)
3. "Popiół i diament" (reż. Andrzej Wajda, 1958)
4. "Dzień świra" (reż. Marek Koterski, 2002)
5. "Pociąg" (reż. Jerzy Kawalerowicz, 1959)
6. "Nóż w wodzie" (reż. Roman Polański, 1961)
7. "Sanatorium pod klepsydrą" (reż. Wojciech Jerzy Has, 1973)
8. "Ida" (reż. Paweł Pawlikowski, 2013)
9. "Przypadek" (reż. Krzysztof Kieślowski, 1981)
10. "Amator" (reż. Krzysztof Kieślowski, 1979)
      "Barwy ochronne" (reż. Krzysztof Zanussi, 1976)
      "Człowiek z marmuru" (reż. Andrzej Wajda, 1976)
13. "Miś" (reż. Stanisław Bareja, 1980)

Najlepsze filmy - świat:

1. "Ojciec chrzestny" ("The Godfather", reż. Francis Ford Coppola, 1972)
2. "Czas Apokalipsy" ("Apocalypse Now", reż. Francis Ford Coppola, 1979)
3. "Obywatel Kane" ("Citizen Kane", reż. Orson Welles, 1941)
4. "Pulp Fiction" ("Pulp Fiction", reż. Quentin Tarantino, 1994)
5. "2001: Odyseja kosmiczna" ("2001: A Space Odyssey", reż. Stanley Kubrick, 1968)
6. "Osiem i pół" ("8 ½", reż. Federico Fellini, 1963)
7. "Lot nad kukułczym gniazdem" ("One Flew Over the Cuckoo’s Nest", reż. Miloš Forman, 1975)
8. "Powiększenie" ("Blow-Up", reż. Michelangelo Antonioni, 1966)
9. "Amadeusz" ("Amadeus", reż. Miloš Forman, 1984)
    "Kabaret" ("Cabaret", reż. Bob Fosse, 1972)
11. "Psychoza" ("Psycho", reż. Alfred Hitchcock, 1960)
12. "Rashomon" ("Rashômon", reż. Akira Kurosawa, 1950)
13. "Dwunastu gniewnych ludzi" ("12 Angry Men", reż. Sidney Lumet, 1957)

W ankietach najczęściej przywoływano filmy Francisa Coppoli (164 osoby), Stanleya Kubricka (118), Federica Felliniego (116), Ingmara Bergmana (98), Miloša Formana (93). Wśród polskich reżyserów najczęściej wskazywano filmy Andrzeja Wajdy (440), Wojciecha Jerzego Hasa (259), Krzysztofa Kieślowskiego (217), Jerzego Kawalerowicza (173), Romana Polańskiego (108), Marka Koterskiego (105), Krzysztofa Zanussiego (103) i Pawła Pawlikowskiego (103).

Kto brał udział w projekcie?

W tegorocznej edycji wzięło udział 38 reżyserów filmowych, m.in: Łukasz Barczyk, Piotr Dumała, Jerzy Hoffman, Robert Gliński, Mariusz Grzegorzek, Paweł Łoziński, Juliusz Machulski, Marek Piestrak, Mariusz Wilczyński, Janusz Zaorski i Krzysztof Zanussi.

Reprezentowani byli także przedstawiciele innych profesji filmowych, m.in. scenarzystów (Mikołaj Korzyński, Wojciech Tomczyk), autorów zdjęć filmowych (Ryszard Lenczewski, Jacek Petrycki, Piotr Szczepański), scenografów (Allan Starski, Ewa Braun, Andrzej Haliński, Wojciech Żogała, Teresa Gruber) i montażystów (Milenia Fiedler, Jarosław Kamiński i Dorota Wardęszkiewicz).

Spośród profesorów filmoznawstwa, swoje ankiety nadesłali m.in. Marcin Adamczak, Tomasz Kłys, Krzysztof Loska, Tadeusz Lubelski, Ewa Mazierska, Tadeusz Miczka, Jacek Ostaszewski, Dorota Skotarczak, Grażyna Stachówna, Tadeusz Szczepański, Jerzy Szyłak oraz Piotr Zwierzchowski.

W gronie krytyków znaleźli się z kolei m.in. Piotr Czerkawski, Diana Dąbrowska, Jakub Demiańczuk, Dawid Dróżdż, Łukasz Maciejewski, Michał Oleszczyk, Marcin Radomski, Sebastian Smoliński i Janusz Wróblewski.

"12 filmów na 120 lat kina". Filmy, które wskazano 10 lat temu

Marzena Bomanowska, dyrektorka Muzeum Kinematografii w Łodzi, przypomniała, że inspiracją dla projektu "12 filmów na 120 lat kina" i dla jego drugiej, tegorocznej odsłony "13 filmów na 130 lat kina" była ankieta organizowana od połowy ubiegłego wieku przez branżowy brytyjski magazyn Insight and Sound, wydawany przez Brytyjski Instytut Filmowy.

Dziesięć lat temu w pierwszym plebiscycie najlepszym polskim filmem wszech czasów także została wybrana "Ziemia obiecana" Andrzeja Wajdy, a kolejne miejsca zajęły: "Rękopis znaleziony w Saragossie" Wojciecha Jerzego Hasa, "Popiół i diament" Wajdy, "Nóż w wodzie" Romana Polańskiego, "Sanatorium pod klepsydrą" Hasa, "Pociąg" Jerzego Kawalerowicza, "Przypadek" Krzysztofa Kieślowskiego, "Dzień świra" Marka Koterskiego, "Matka Joanna od Aniołów" Kawalerowicza, "Ida" Pawła Pawlikowskiego, "Zezowate szczęście" Andrzeja Munka i "Rejs" Marka Piwowskiego.

Na liście najlepszych 12 światowych filmów znalazły się: "Osiem i pół" Federico Felliniego, "Obywatel Kane" Orsona Wellesa, "Czas apokalipsy" Francisa Forda Coppoli, "Powiększenie" Michelangelo Antonioniego, "Ojciec chrzestny" Coppoli, "Lot nad kukułczym gniazdem" Milosa Formana, "2001: Odyseja kosmiczna" Stanleya Kubricka, "Pulp Fiction" Quentina Tarantino, "Pół żartem, pół serio" Billy’ego Wildera, "Amadeusz" Formana, "Dawno temu w Ameryce" Sergia Leone oraz "Amarcord" Felliniego.

Na stronie internetowej Muzeum Kinematografii w Łodzi dostępne są wyniki całego badania i ankiety indywidualne uczestników projektu. Przeczytać można także naukowe opracowanie projektu autorstwa dr hab. Konrada Klejsy - profesora w Katedrze Filmu i Mediów Audiowizualnych Uniwersytetu Łódzkiego i inicjatora badania.

Ewelina Kołaczek

Muzeum Kinematografii w Łodzi, PAP