Lechoń między Warszawą a Nowym Jorkiem. Nowa wystawa w Muzeum Literatury

Jan Lechoń – poeta, krytyk teatralny, recenzent, dyplomata, autor dramatów, satyryk, redaktor czasopism i radiowych audycji, kolekcjoner sztuki, przyjaciel artystów, emigrant. Współtwórca grupy poetyckiej Skamander i twórca jej nazwy.

Poeta, który odcisnął głębokie piętno na polskiej literaturze międzywojnia

Wystawa "Lutnia po Bekwarku. Jan Lechoń" prezentowana w Muzeum Literatury w Warszawie od 27 listopada 2025 do 29 marca 2026, to próba przypomnienia tej wyjątkowej postaci – poety, który odcisnął głębokie piętno na literaturze międzywojennej i powojennej Polski.

Jan Lechoń był jedną z najbardziej charakterystycznych postaci przedwojennej Warszawy. Tadeusz Nowakowski zapamiętał go w czasie nowojorskiej emigracji jako osobę nieprzystającą do otoczenia: „(…) widzę go znowu, wysokiego dystyngowanego pana w czarnym (…) kapeluszu (…) zawsze ubranego na ciemno, z białym szalikiem wokół szyi, typowego »lepszego pana« z Warszawy przedwojennej, zabłąkanego w Nowym Yorku. (W. Wyskiel, Kręgi wygnania. Jan Lechoń na obczyźnie. Krąg pierwszy i drugi, Wrocław 1988, s. 120).

Poeta rozdwojony ze skłonnością do stanów depresyjnych

Był też osobą niedającą się jednoznacznie zdefiniować, o czy sam pisał w Dzienniku 11 października 1949 roku: "Czy to możliwe, żebym już nigdy nie mógł zaznać odpoczynku od tego niepojętego rozdwojenia, które mnie rozdziera, którego sensu nie rozumiem, a które tyczy się wszystkiego we mnie: myśli, uczucia i zmysłów?”

Posłuchaj audycji w Trójce:

• "Brakująca Połowa Dziejów" o Annie Iwaszkiewicz 
• "Trójka pod Księżycem" Bieżeńcy 1915 

Był bowiem neurastenikiem ze skłonnością do imaginacji i stanów depresyjnych, który już w młodości podejmował próby samobójcze. Świadomość, że z przymusowej emigracji nie ma powrotu do kochanej Warszawy i kraju pod komunistycznym i sowieckim dyktatem pogłębiała jego stany rozdarcia i depresji. A także rozdarcie z powodu preferencji seksualnych.

Ekspozycja m.in. ze zbiorów muzeum Anny i Jarosława Iwaszkiewiczów 

Wystawa w Muzeum Literatury ma zadanie przypomnieć postać tego wybitnego poety. Ekspozycja składać się będzie z bogatego zestawu ikonografii ze zbiorów własnych Muzeum Literatury, Muzeum Anny i Jarosława Iwaszkiewiczów na Stawisku oraz Narodowego Archiwum Cyfrowego.

Uzupełnią ją będące w kolekcji Muzeum Literatury obrazy i rysunki, pamiątki, rękopisy i książki. Narrację stanowić będą wybrane wiersze poety, w tym stanowiący główną oś wiersz Erynie, cytaty z Dziennika i cytaty z wypowiedzi współczesnych mu pisarzy.

Izabela Dudkiewicz/mat.prasowe Muzeum Literatury/Polskie Radio