Dobry wojak Szwejk i inni, czyli pochwała kpiny z armii, wojny i biurokracji

  • Facebook
  • Twitter
  • Wykop
  • Mail
Dobry wojak Szwejk i inni, czyli pochwała kpiny z armii, wojny i biurokracji
Pomnik dobrego wojaka Szwejka w SanokuFoto: Shutterstock/posztos

20 maja na kieleckim deptaku stanie figura jednego z najbardziej znanych bohaterów literackich: dobrego wojaka Szwejka. Okazją jest fakt, że w tym roku obchodzimy 100-lecie śmierci i 140-lecie urodzin Jarosława Haszka, twórcy tej słynnej postaci. Dobry wojak Szwejk wpisuje się w całą galerię postaci światowej kultury, które kpią z wojny, armii i biurokracji.

  • Jarosław Haszek urodził się w 1883 roku, a zmarł w roku 1923. Niedokończone "Przygody dobrego wojaka Szwejka" są najbardziej znanym jego dziełem
  • W światowej kulturze jest wiele utworów literackich i filmowych ukazujących absurdy wojny i armii, m.in. powieść "Paragraf 22" Josepha Hellera czy nagrodzony Oscarem film "M.A.S.H." Roberta Altmana

Pół litra i pół bochenka w kieleckim areszcie

– W 2007 roku na jedno ze spotkań organizowanych w antykwariacie Andrzeja Metzgera przyjechał Leszek Mazan, znakomity szwejkolog cieszący się sławą nie tylko w Polsce. Wtedy padło hasło, żeby się jakoś zorganizować i powstało Stowarzyszenie Miłośników Szwejka i Sztuk Wszelakich, jako że jesteśmy otwarci na wszelkie rodzaje artystyczne. Po 15 latach urodził się pomysł, żeby w jakiś sposób upamiętnić postać dobrego wojaka Szwejka – opowiada Marian Orliński ze Stowarzyszenia Miłośników Szwejka i Sztuk Wszelakich. – Wiąże się to z tym, że w jednej ze swoich nowelek Jarosław Haszek napisał, że w Kielcach siedział w areszcie przez kilka dni. Przekroczyli z kolegą nielegalnie granicę austriacko-rosyjską i zostali ciupasem odwiezieni do Kielc i zostali osadzeni w areszcie domowym, gdzie dostawali codziennie pół litra wódki i pół chleba – tłumaczy.

– To tłumaczy związek Kielc z Jarosławem Haszkiem. A ponieważ w tym roku mamy 100. rocznicę jego śmierci i 140. rocznicę urodzin, stąd narodził się pomysł, który jest właśnie realizowany, aby postawić figurę upamiętniającą dobrego wojaka Szwejka – dodaje.

Cała uroczystość rozpocznie się w sobotę, 20 maja, o godz. 12 marszem z placu Artystów na plac Literatów. Tam nastąpi odsłonięcie figurki dobrego wojaka Szwejka, którą wykonał kielecki artysta Arkadiusz Latos.

Nie tylko dzielny wojak Szwejk

Dobry wojak Szwejk, żołnierz armii austro-węgierskiej, to jedna z licznych postaci w kulturze i popkulturze, które swoją postawą demaskują bezduszność i absurd wszelakiego rodzaju machiny wojskowej, wojennej, ale przy okazji także biurokratycznej. Nic dziwnego, że liczne adaptacje filmowe jego przygód cieszyły się wielką popularnością, wpisując się przy okazji w długi ciąg podobnych produkcji udowadniających, że humor i szyderstwo może być sposobem na okropieństwa wojny. W Polsce podobnym dziełem są trzyczęściowe przygody Franka Dolasa, czyli komedia "Jak rozpętałem drugą wojnę światową", ale również bezpośrednio odwołujący się do czasów Szwejka "C.K. Dezerterzy".

Przeczytaj także


Oczywiście największą liczbą tego typu produkcji mogą pochwalić się Amerykanie: najlepszym przykładem może być posługujące się absurdalnym humorem, kultowe komedia "Złoto dla zuchwałych" i "M.A.S.H.", który został nagrodzony Oscarem. A wszystko zaczęło się od Bustera Keatona, którego niema komedia "Generał" rozgrywa się w czasach wojny secesyjnej. Dzisiaj film ten zaliczany jest do absolutnej klasyki światowej kinematografii, podobnie, jak zrealizowany w 1940 roku "Dyktator" Charliego Chaplina będący odpowiedzią na tragedię II wojny światowej. – Oto największy klaun, komik współczesnego kina, rzucił wyzwanie człowiekowi, który sprawił najwięcej zła i ludzkiego cierpienia w historii. Spotykają się Charles Chaplin i Adolf Hitler – mówi dr Andrzej Kołodyński. – Istotna uwaga Chaplina odnosi się do tego, że tragedia pobudza do śmiechu. Jest to paradoks, ale śmiech jest formą protestu, naszego protestu w obliczu bezradności. I tę tezę "Dyktator" znakomicie ilustruje – tłumaczy filmoznawca.

M*A*S*H (1970) Trailer/YouTube Rotten Tomatoes Classic Trailers


Posłuchaj

7:16
Odsłonięcie figury dobrego wojaka Szwejka w Kielcach (Pora na Trójkę)
+
Dodaj do playlisty
+

  

Posłuchaj

4:41
Nie tylko Szwejk, czyli tych, którzy kpią z wojny i armii jest wielu (Pora na Trójkę)
+
Dodaj do playlisty
+

 


***

Tytuł audycji: Pora na Trójkę
Prowadzi: Tomasz Miara
Gość: Marian Orliński (Stowarzyszenie Miłośników Szwejka i Sztuk Wszelakich)
Autor materiału reporterskiego: Michał Kowarski
Data emisji: 10.05.2023
Godzina emisji: 6.50, 7.12

pr

Polecane